Ekibastuz qalasyndaǵy jylý monopolısi tarıfti birden 149 paıyzǵa kóterýge árekettenip otyr. Orta eseptegi tarıf boıynsha qazirgi kúni 1 Gkal jylý 5 579,55 teńge tursa, al keler jyly bul 13 911,98 teńgege jetýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda jeke tutynýshylar úshin jylý baǵasy birden 60 paıyzǵa ósse, bıýdjettik mekemelerdegi tarıf birneshe esege qymbattamaq.
Búginde qalada jylý tarıfin ósirý boıynsha 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan joba qyzý talqylanyp jatyr. Jýyqta ótken qoǵamdyq tyńdaýda «Ekibastuz jylý-energo» JShS-nyń ókilderi keler jyly tarıfti kúrt ósirip, odan arǵy jyldary baǵa qarqynyn biraz baıaýlatamyz dep baıandady. Bul jerdegi eń áýelgi másele – kásiporynnan bosatylatyn ortasha tarıftiń qunyn arttyrý. Iаǵnı tarıf 1 Gkal jylý úshin qazir 5 579,55 teńge tursa, al keler jyly 13 911,98 teńgege jetýi múmkin. Eseptesek, tarıftiń ósimi 149 paıyzǵa biraq shyrqamaq.
Al eseptegish qural ornatylǵan úıler 60 paıyzǵa kóbirek tóleıdi. Bul jerdegi tarıf 1 Gkal úshin 1 807,89 teńgeden 2 960,27 teńgege ósedi dep kútilip otyr. Bıznes nysandary qazirgi 8 393,68 teńgeniń ornyna 9 550,30 teńge tólemek. Tarıftiń eń aýyr salmaǵy bıýdjettik uıymdarǵa tıesili: búginde mekemeler 25 921,46 teńge tólep turǵan bolsa, 2024 jylǵa arnalǵan joba boıynsha ár gıgokalorııa úshin 117 467,49 teńge shyǵyndalmaq. Ári bul eseptegish qural qoıylǵan jaǵdaıda ǵana. Eger ǵımarattarda ondaı múmkindik qarastyrylmasa, tarıf quny 1 Gkal úshin 180 myń teńgege kóteriledi dep otyr monopolıster.
Ekibastuz qalalyq máslıhatynyń depýtaty Arman Ámirǵalınnyń aıtýynsha, bıýdjettik mekemelerge qarastyrylǵan tarıf júktemesi memlekettiń áleýmet aldyndaǵy jaýapkershiligine salmaq túsirýi múmkin. «Jylý kásipornynyń qaltasyna mıllıondap quıylatyn bul qarajattardy biz áleýmettik muqtajdyqtarǵa jaratýǵa tıispiz. Tarıfti ósirý týraly áńgime qozǵaýdyń ózi áli erterek sııaqty. Sebebi shahar qysqa jylytý maýsymyna tolyq daıyn emes, kóp úılerde jylý júıesi teńestirilmedi. Biz áýeli jylý beretin kásiporynnyń jumysyndaǵy nátıjelerdi kórýimiz kerek. Sodan soń ǵana tarıf máselesin talqylasaq bolady», deıdi ol.
Alaıda «Ekibastuz jylý-energo» JShS-nyń basshylyǵy keler jyldan tarıfti ósirmesek, ortalyqtyń jaǵdaıy tipti múshkil bolady dep otyr. Dálel retinde kómir baǵasynyń qymbattap jatqanyn, kadrlardyń turaqtamaýshylyǵy 25 paıyzǵa jetkenin keltiredi. Ári qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn jedel túrde kóterý kerek. Byltyrǵy tótenshe oqıǵa kásiporyndaǵy qural-jabdyqtardy jańalap, olardyń jumysyn nyqtaı túsý kerek ekenin aıqyn ańǵartty. О́tken jazda JEO-daǵy jabdyqtardy jóndeýge az qarajat quıylǵan joq. Dese de kásiporyn qysta kidirissiz qyzmet kórsetýi úshin aldaǵy ýaqytta da jóndeý is-sharalary úzbeı júrgizilýi qajet. Sondyqtan bolashaq tarıf smetasynda jóndeýge 3,6 mlrd teńge qarastyrylyp otyr. Bul jóndeýge jumsalatyn shyǵyndardyń úshten biri ǵana kórinedi.
– Bizdiń qazirgi shyǵyndarymyzdyń kóbeıýine ýákiletti organdardyń tarıfti tejep kelýi sebepshi. Stansanyń tehnıkalyq resýrsy tómendep ketti. «Ekibastuz jylý-energo» jyl saıyn qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizgende tutynýshylardan problemalarǵa muqııat nazar aýdaryp, tarıfti ósirýge kelisýdi surap keldi. Alaıda kópshilik te, memorgandar da bizdiń usynysymyzdy qabyldamady. Bıyl jazda júrgizilgen jóndeýdiń nátıjesinde jabdyqtardaǵy tozý kórsetkishi 43,7 paıyzdan 38,3 paıyzǵa deıin tómendedi. Keler jyly qazandyq agregattaryn jóndeý jalǵasa beredi. Al jylý jelilerindegi tozý 90 paıyzdy qurap otyrǵan ýaqytta biz jylý parametrlerin shekten tys kóterýden qorqamyz. Kez kelgen ýaqytta byltyrǵydaı keń aýqymdy zaqymdar paıda bolýy múmkin. Aldaǵy 10 jyl ishinde shamamen 35 shaqyrym jelini kúrdeli jóndeý qajet. Munyń barlyǵy óte kóp qarajatty qajet etedi, – dep túsindirýge tyrysty stansanyń bas dırektorynyń mindetin atqarýshy Anatolıı Moıseı.
Jergilikti bıznes ókilderi tarıftiń kóterilýine úzildi-kesildi qarsylyq tanytyp jatyr. Aıtýynsha, kóptegen bıznes jáne óndiristik nysandarda jylýdyń tıisti parametrleri jetkiliksiz. Sapaly jylý joq. Eseptegish quralda jylýdyń temperatýrasy nebári +48 gradýsty kórsetip otyr. Shyn máninde, bul kórsetkish +55 gradýs bolýǵa tıis edi. Sondyqtan barlyq toraptaǵy tutynýshylar sapaly jylýǵa qol jetkizbeıinshe tarıfti ósirý týraly máseleni kóterýdiń qısyny joq dep esepteıdi.
Tabıǵı monopolııalardy retteý komıtetiniń óńirlik departamentiniń basshysy Nurlan Nurmuratov jańa tarıftik joba qarasha aıynyń sońyna deıin talqylanatynyn eskertti. Naqty sheshim tutynýshylar tarapynan aıtylǵan usynys-tilekterdi nazarǵa ala otyryp qabyldanbaq.
Ekibastuz qalasynyń turǵyny, múlik ıeleri respýblıkalyq birlestiginiń basqarýshy dırektory Aleksandr Razýmovskıı qaladaǵy kópqabatty úılerdegi jylý jelileri jazda tolyqqandy shaıylǵan joq dep esepteıdi. Sebebi qazirgi jylý tasymaldaǵyshtar mamandar aıtqandaı stansadan qalypty shyqqanymen úı oramdaryna jetkende tómendep ketedi. «PIK-ter men basqarýshy kompanııalar ókilderi keltirip otyrǵan sıfrlar múlde shyndyqqa sáıkes kelmeıdi, meniń esebimshe jylý qubyrlarynyń 50 paıyzy durys shaıylǵan joq. Endeshe, aldaǵy qysta kópqabatty úıler qaýipti aımaqta qala bermek. Qazirgi kúni jergilikti memlekettik organdar kópqabatty baspanalardaǵy sanıtarlyq normalardy da nazardan shyǵaryp aldy. Jertólelerdiń jaǵdaıy adam shoshyrlyq», deıdi tutynýshy.
Aıtyp óteıik, «Ekibastuz jylý-energo» JShS «OAEK» AQ-nyń quramyna enedi. Ekibastuz qalasy boıynsha stansanyń 50 myńnan asa tutynýshysy bar. Onyń 49,5 myńy – jeke azamattar. Byltyrǵy apattan keıin stansadaǵy birneshe jylytý agregaty men jylý jelileriniń jartysy jergilikti atqarýshy bıliktiń menshigine berilgeni málim.
Pavlodar oblysy,
Ekibastuz qalasy