Kún tártibinde – aqparattyq qaýipsizdik

 IT memleket –  strategııalyq mindet

Otyrys kezinde «Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aqparattyq qaýipsizdik, aqparattandyrý jáne sıfrlyq aktıvter máseleleri bo­ıyn­sha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań maquldandy. M.Áshim­baev bul qujat azamattardyń derbes derekterin qorǵaýdy kúsheıtýge jáne olardy qylmystyq áreketterden qorǵaýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti. Sonymen qatar osy zań aıasynda sıfrlyq maınıng salasyndaǵy baqylaý kúsheıtiledi. Odan bólek, tórt kodekske jáne on zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi.

Atap aıtqanda, alaıaqtyq áreketterden qorǵaý maqsatymen adamdarǵa banktik qaryzdar men mıkronesıeler alýdan erikti túrde bas tartýdy belgileý quqy­ǵy beriledi. Bul shara zańdaǵy mańyz­dy jańashyldyqtardyń biri bolyp sana­lady. Sondaı-aq buǵan deıin de aı­tyl­ǵandaı, memlekettik organdardyń jáne memlekettik zańdy tulǵalardyń aqparat­tandyrý obektilerimen ıntegrasııalaný bolmaǵan, tehnologııalyq quraldardy paıdalanyp sýbektini sáıkestendirý múmkin bolmaǵan jaǵdaılardy qospa­ǵanda, jeke basty kýálandyratyn qujat­tardyń kóshirmelerin jınaýǵa, óńdeýge tyıym salý belgilenedi.

«Memleket basshysy bıylǵy Jol­daýyn­da Qazaqstandy IT memleketke aınaldyrýdy mańyzdy strategııalyq mindetterdiń biri retinde belgiledi. Búginde azamattarymyzǵa kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń kóp bóligi elektrondy formatta júzege asyrylyp jatyr. Osyǵan oraı aqparattyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etý máseleleri­niń mańyzdylyǵy artyp otyr. Soǵan baılanysty Parlamenttiń bir top depýtaty osy zańdy ázirledi. Aldaǵy ýaqytta ma­qul­danǵan zań azamattarymyzdyń múddelerin qosymsha qorǵaýǵa jáne salanyń odan ári damýyna septigin tıgizedi dep senemiz», – dedi Senat tóraǵasy.

Sonymen qatar otyrys barysynda depýtattar «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine (Salyq kodeksi) jáne «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da min­detti tólemder týraly» Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Kodeksin (Salyq kodeksi) qoldanysqa engizý týraly» Qazaq­stan Respýblıkasynyń Zańyna ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engizý týra­ly» zańdy qarady. Bul qujat osy sal­a­daǵy normatıvtik-quqyqtyq bazany jetil­dirýge baǵyttalǵan.

Talqylaý nátıjesinde Senat depýtattary zańdy konseptýaldy túrde qol­dady. Alaıda oǵan birqatar usynys engi­zip, zańdy Májiliske qaıtardy. Naq­ty aıtqanda, senatorlar eldegi qolaı­ly ınvestısııalyq ahýaldy saqtaý­ǵa jáne elimizdiń ınvestısııalyq tartym­dy­lyǵyn jaqsartýǵa arnalǵan túzetýler engizdi.

Palata otyrysynda «Qazaqstan Res­­pýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań da qaralyp, maquldandy. Qujatta kásipkerler úshin qolaıly orta qurýǵa jáne ınvestısııalar tartýǵa baǵyt­­talǵan erejeler bar. Zańnamalyq tú­zetýler arnaıy ekonomıkalyq aımaq­tar­ǵa qatysýshylardy olar iske asyratyn jo­banyń qunyna qaraı sanattarǵa bólý­di kózdeıdi. Jobanyń quny neǵurlym joǵary bolsa, kásiporynǵa memleketten beriletin jeńildikter merzimi de son­shalyq uzaǵyraq bolady. Mundaı tásil AEA qatysýshylarynyń salyq aýdarym­dary esebinen respýblıkalyq jáne jer­gilikti bıýdjetterdi tolyqtyrý­ǵa baǵyt­tal­ǵan. Sondaı-aq joǵary tehnolo­gııalyq, kapıtaldy qajet etetin jáne ınnovasııalyq óndiristerdi tartýdy yntalandyrady.

Elimiz azamattaryna óz quqyqtary men bostandyqtaryn sotta qorǵaýda konstıtýsııalyq quqyqty tolyq iske asyrýǵa múmkindik berý jónindegi norma da zańǵa engizilgen mańyzdy novella­lardyń biri ekenin atap ótken jón.

«Bul zańdar Memleket basshysy­nyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalaryn iske asyrý maqsaty­men ázirlengen. Salyq kodeksinde sot­tarda memlekettik baj tóleý boıynsha keıin­ge qaldyrý tártibi men sharttary anyq­talady. Buǵan qosa, kelesi jyldan bastap azamattar Konstıtýsııalyq sotqa júgingen kezde memlekettik baj tólemeıdi. Bul erejeler sot tóreligine qoljetimdilikti arttyrady. Sondaı-aq zańdar aıasynda salyqtyq ákimshilendirý­di odan ári ońaılatýǵa jáne ákimshilik kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan normalar qarastyrylǵan. Talqylaý barysynda zańǵa birqatar túzetý engizdik. Aldaǵy ýaqytta osy zańdar elimizdiń salyq zań­namasyn odan ári damytýǵa óz septigin tıgizedi dep senemiz», dedi M. Áshimbaev.

Ulttyq folklor qoıylymdary jetkiliksiz

Palata otyrysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn da jol­­­dady. Máselen, Rýslan Rústemov ba­lalar teatr­lary men qýyrshaq teatr­­lary­nyń repertýarynda ulttyq folk­lorǵa negizdelgen qazaq tilindegi qoıy­lymdardyń bol­maýyna qatysty máseleni atap ótti.

Depýtattyń aıtýynsha, balalarǵa úlgi bolatyn ulttyq folklor keıip­kerlerine negizdelgen beınelerdi belsendi túrde qalyptastyrý jáne nasıhattaý qajet. Senator bizdiń balalar ýaqyt óte kele jáne tehnologııanyń damýyna baılanysty ulttyq salt-dástúrden alshaqtap bara jatqanyna nazar aýdardy. Balalarǵa arnalǵan ulttyq sapaly shyǵarma-týyndylar toptamasynyń jetispeýshiligi de baıqalyp otyr. Senator sonymen qatar balalar teatrlary men qýyrshaq teatrlarynyń repertýarynda ulttyq folklorǵa negizdelgen qazaq tilindegi qo­ıy­lymdarynyń joqtyǵyna da toqtaldy.

«Biren-saran qoıylymdardyń ózi eskirgen, tartymdylyǵy az. Osy rette oqý oryndaryn aıaqtap jatqan jas re­jıs­serler, dramatýrgter, kreatıvti ın­­dýs­trııa ókilderi otandyq balalar dra­­ma­týrgııasyna basa nazar aýdarǵany jón. Ádebıetimizde, folklorymyzda ta­qy­ryp ta, mazmun da, kontent te ábden jet­ki­likti. Tek ony zamanaýı formatta kóp­shi­likke jetkizý qajet», dedi senator Rústemov.

Depýtat osyǵan baılanysty Úkimet basshysyna ulttyq kontentti qalyptas­tyrý máselelerine strategııalyq turǵyda mán berýdi, sondaı-aq teatrlar qury­lysyn salý men balalar murajaıynyń ashylýyna qoldaý jasaýdy usyndy.

Kásipkerlerdi alańdatqan másele

Nurlan Beknazarov Qaraǵandy obly­syndaǵy kásipkerlerdi alańdatqan máselelerdi kóterip, joǵary aıyppuldar­ǵa, jeke sot oryndaýshylaryna shamadan tys tólemderge jáne salyq eseptiligine baılanysty túıtkilderge nazar aýdardy. Ol Qaraǵandy oblysyndaǵy kezdesýler kezinde kásipkerlerdiń senatorlarǵa jet­kiz­gen tilekterin jarııa etti. Aıtyl­ǵan máse­lelerdiń qatarynda bıznes sýbekti­lerine qatysty retteýshilik yqpal etý máse­le­leri, aıyppuldar mólsheriniń joǵary­lyǵy, jeke sot oryndaýshylaryna shamadan tys tólemder belgileýi jáne salyq esep-qısabyndaǵy problemalar bar.

«Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske 2019 jyly engizilgen ózgeristerge sáıkes, adam densaýlyǵyna zııan keltirmegen sanıtarlyq-epıdemıo­logııa salasyndaǵy zańnama talaptaryn buzǵany úshin, shaǵyn kásipkerlik sýbektisine salynatyn aıyppuldyń mólsheri 20 AEK-ten 230 AEK-ke ulǵaıdy, orta kásipkerlik sýbektisine tıisinshe 40 AEK-ten 310 AEK-ke deıin ósti», dedi senator.

Depýtattyń aıtýynsha, otandyq bıznes pen kásipkerlerge qatysty kameralyq baqylaý júrgizý ádisteri alańdatady. Bul tetik is júzinde salyq zańnamasyn buzý­dyń aldyn alý retinde jumys isteýi kerek bolatyn, alaıda shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi bul kásipkerlik qyz­metine aralasý quralyna aınaldy dep sanaıdy.

«Kameralyq baqylaý nátıjesi bo­ıynsha memlekettik kirister organyna zań buzýshylyq anyqtalǵan jaǵdaıda salyq tóleýshiniń banktik shottaryndaǵy shyǵys operasııalaryn toqtata turý jáne elektrondyq shot-faktýralardy qol­danýǵa shekteý qoıý quqyǵy berilgen. Alaı­da bul shekteýler dáleldengen fakti­lerge emes, salyq zańnamasyn buzǵan­dyǵy týraly boljamdarǵa negizdeletini aıtyldy. Sondyqtan bul másele de óz sheshýin talap etedi», dedi N. Beknazarov.

Sonymen birge Palata otyrysyn­da senator Olga Býlavkına elimizdiń shekaralas aımaqtaryndaǵy ınfraqury­lymnyń jaı-kúıin synǵa alsa, Sultan Dúısembınov turmystyq qaldyqtar men qoqystardy suryptaý jáne qaıta óńdeý boıynsha basqarý júıesiniń joqtyǵyna alańdaýshylyq bildirdi.

Senator Amangeldi Nuǵmanov Úkimetke jergilikti jerlerde aýqymdy jobalar­dy jáne baǵdarlamalardy sapaly ári tıimdi iske asyrý úshin máslıhat depýtattary men qoǵamdyq uıymdardyń ókilderin belsendirek jumyldyrý qajet ekenin aıtty. Al Ásem Rahmetova Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aqqaıyń aýdanynda aýyr júkterdiń saldarynan joldardyń buzylý problemasyna toqtaldy. Depýtat bul baǵytta birqatar shara usyndy. Olardyń qatarynda aýyr júk kólikterin baqylaý men ólsheýdi polısııa fýnksııalaryna qosý jóninde usynys bar. Senator Andreı Lýkın áriptesteriniń nazaryn zııatkerlik menshik quqyǵyn saqtaý, sonyń ishinde ǵylym, ádebıet jáne óner týyndylaryn jasaý jáne paıdalaný máselelerine aýdardy.