Aforızm – shaǵyn fılosofııalyq oı, tájirıbelik túıin, logıkalyq qısyn. Avtorlyq tujyrym retindegi qysqa ádebı týyndy. Kórkem kestelengen naqyl sóz. Aforızmniń basty sharttary – ómirlik qubylystar men adamdardyń is-qımylyna, minezine degen kózqarastaǵy anyqtyq, pikir jınaqtap qorytý men túıin jasaýdaǵy logıkalyq júıelilik jáne oıdy jetkizýdegi dáldik pen qysqalyq. Aforızm – oı tamyzyǵy. «Aforızmder» aıdarynda búgin Asan qaıǵy, Báıdibek Qarashauly, Qaztýǵan Súıinishuly, Shalkıiz Tilenshiuly oılaryn usynyp otyrmyz.
(XV – XVI ǵǵ)
Asan qaıǵy
1) Ádildiktiń belgisi – bile tura burmasa,
Aqyldynyń belgisi – ótken isti qýmasa.
2) Erdiń quny sóz emes esebin tapqan sabazǵa,
Moınyn buryp sóz aıtpas kóńili qalǵan arazǵa.
3) Esti kórseń kem deme – «bári tuıǵyn tabylmas»,
Jamandaǵanǵa jat bolmas birge týǵan qaryndas.
4) Shamańsha shalqyp júre ber, qabirge ázir qoımasa,
Artyńda qalar ataq joq, tiride dańqyń bolmasa.
5) Kólde júrgen qońyr qaz qyr qadirin ne bilsin,
Qyrda júrgen dýadaq sý qadirin ne bilsin,
Kóship-qonyp kórmegen jer qadirin ne bilsin.
Kóshse, qona bilmegen, qonsa, kóshe bilmegen,
Aıtsa aqylǵa kónbegen, bursa ońǵa júrmegen
Sanasy joq jamandar el qadirin ne bilsin.
Báıdibek Qarashauly
1) Tirlik basqa bolsa da, tilek bir,
Barmaq basqa bolsa da, bilek bir.
2) О́tkeldi saıaz deme, taıaǵyńdy salyp boılat,
Isińdi maqul deme, aǵaıynǵa salyp oılant.
3) Tórde otyryp, teris sóılegennen bez,
Esikte otyryp, keris sóılegennen bez.
Qaztýǵan Súıinishuly
1) Aq darııa tolqyn kúsheıter – quıryǵyn kún shalmaǵan balyǵym arqamda oıran salar dep.
2) Men zamannan qorqyp baramyn:
Keıingi ósken jas bala
Kúnderdiń kúni bolǵanda
Kimderge kiriptar bolar dep,
Obaly maǵan qalar dep!
Shalkıiz Tilenshiuly
1) Tusyńda bolǵan mártti qorlama, tabylmaıdy kerekte.
2) Joǵary qarap oq atpa, jaqyn túser qasyna.
3) Erikkende qyzyl tilin tyımaǵan bir pálege jolyǵar.
4) Atanyń uly jaqsyǵa malyńdy ber de, basyń qos: bir kúni bolar keregi.
5) Jalańash baryp jaýǵa tı, Táńiri ózi biledi ajalymyz qaıdan-dúr!
6) Myń jabyǵa – bir tulpar,
Myń úırekke – bir suńqar.
7) Teń atanyń uly ediń: Dárejeńdi artyq etse, Táńiri etti.
(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy)