Qazir elimizde jol qurylysy bir izge túsip, kúre jol arqyly jolaýshy men júk tasymaly artyp keledi. Aımaqtar arasynda jol-kólik ınfraqurylymy jaǵynan Qyzylorda oblysy kóp óńirden alda tur. Bıyl oblysta jol ınfraqurylymyn damytýǵa 37,1 mlrd teńge bólinip, 603 shaqyrym avtomobıl joldary, kósheler jáne kópir ótkelderi jóndelip jatyr. Byltyrǵymen salystyrǵanda jolǵa qaralǵan qarjy eki ese ulǵaısa, keler jylǵa respýblıkalyq bıýdjetke 53 mlrd teńgeniń 84 jobasy usynylyp otyr. Biraq Syrdaǵy aǵaıyndy alańdatyp otyrǵan bir másele – kóp jyldardan beri aıtylyp kele jatqan «Beıneý – Shalqar» kúre jolynyń jobasy.
Osydan 2 jyl buryn Mańǵystaý oblysyna jasaǵan saparynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev respýblıkalyq mańyzy bar «Beıneý – Bozoı – Shalqar» jolyn bastaýdy tapsyrǵany belgili. Sodan beri joba kóp talqysyna túsip, birneshe márte qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizildi. Qyzylordalyqtardyń basym bóligi «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtodálizine qosylatyn bul kúre joldyń Aral aýdany Sekseýil kenti arqyly júrgizilgenin qalaıdy. О́ıtkeni jol Shalqar aýdany arqyly «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtodáliziniń 1 153 shaqyrymyndaǵy qıylysyna qosylǵan jaǵdaıda, onyń jalpy uzyndyǵy shamamen 825 shaqyrymdy quraıdy. Al Qyzylorda oblysynyń Aral aýdanyndaǵy Sekseýil kenti tusyndaǵy halyqaralyq dálizdiń 1 337 shaqyrymynan tússe, uzyndyǵy 505 shaqyrym bolady.
– Bul joldyń Sekseýil stansasy arqyly «Batys Eýropa – Batys Qytaı» dálizine 1 337-shaqyrym tusynan qosylýy tóte bolmaq. Joldyń osy baǵytta salynýy Qyzylorda ǵana emes, elimizdiń ońtústigi men ortalyǵynyń Atyraý, Mańǵystaý oblystarymen baılanysyn jaqsartyp, Kaspıı jaǵalaýyndaǵy týrızm nysandaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrady. Atyraý arqyly Reseıdiń Astrahan oblysyna júk tasymalyn jedeldetedi. Sonymen qatar Mańǵystaý, Atyraý óńirine vahtalyq jumysqa baratyndardyń kólik qatynasy, olardyń qaýipsizdigi bir júıege túsedi. Beıneýden Sekseýil aralyǵyndaǵy «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyryn jaǵalaı túsken tehnıkalyq tasjol bar. Edáýir qysqa bolǵandyqtan kóptegen kólik jazda Aqtaý men Atyraýǵa osy jolmen qatynaıdy. Eger kúre jol tússe, keleshekte munaı-gaz kompanııalarynyń bul tasjoldy ustap turý shyǵyndary da joıylady, – deıdi qoǵam belsendisi Bolat Nurqojaev.
Jergilikti azamattar Avtomobıl joldary komıteti tapsyrysymen ázirlengen jobalar arasynda «Beıneý – Bozoı – Shalqar» baǵyty boıynsha – 4, al Sekseýil arqyly jalǵyz nusqa jasalǵanyna narazy.
Máseleni zerttep júrgenderdiń pikirinshe, joba qazirgi nusqada qabyldansa, trassanyń Aral – Yrǵyz bóligindegi kólik júktemesin kúrt arttyryp jiberedi. Osy máseleni kóterip júrgen sekseýildik ardager temirjolshy О́mirserik Januzaqov buǵan deıin de Sekseýil arqyly ótýge tıis temirjol baǵyty Beıneý – Shalqar bolyp ózgerip ketkenin aıtady. Qazir osyndaı oılanbaı jasalǵan olqylyq zardabyn tartyp otyrmyz degen maman Sekseýil men Beıneý arasyn qosý nusqasynyń tıimdiligine nazar aýdarýdy suraıdy. Onyń aıtýynsha, avtojol Shalqar arqyly Beıneýge tartylsa, kezinde qate qabyldanǵan temirjol jobasynyń taǵdyryn qaıtalaıdy.
Batys Qazaqstan oblysy turǵyndary úshin de osy baǵyt tıimdi. Ras, olar úshin ońtústik baǵytqa Beıneý – Sekseýil arqyly júrgen Aqtóbe jolynan 500 shaqyrymǵa qashyq. Biraq batystan qatynaıtyndar úshin Aqtóbe men Yrǵyz aralyǵyndaǵy jol qysta qar basyp, kóktaıǵaqqa aınalatyndyqtan Beıneý – Sekseýil baǵyty qaýipsiz.
Jýyrda Aral aýdanynda «Beıneý – Bozoı – Shalqar» avtomobıl jolynyń qurylysy» tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesiniń tehnıkalyq sheshimderi boıynsha qoǵamdyq tyńdaý ótip, oǵan aýdan ákimdigi, «QazAvtoJol» UK» AQ mamandary, jobalaýshy «Qazjoljoba» JShS ókilderi qatysty. Qoǵamdyq tyńdaýda aýdan ákimdiginiń ókilderi jobany Qyzylorda oblysy Aral aýdany arqyly iske asyrý eń aldymen aýdan ortalyǵynan shalǵaıda ornalasqan, ekonomıkalyq jáne ınfraqurylymdyq damýy jaǵynan kenjelep qalǵan Qosaman, Aqespe, Qulandy men Aqbasty sekildi aýyldyq okrýgter men eldi mekenderdiń halqynyń áleýmettik jaǵdaılaryna, turmys-tirshiligine oń áser etip, olardyń damýyna serpin beretinin atap ótti.
Jyr bolǵan jol jobasyna baılanysty Úkimet basshysynyń atyna Qyzylorda oblystyq qoǵamdyq keńesi de usynys joldady. Qoǵamdyq keńeste kúre joldyń Sekseýil arqyly túskenin qoldaıtyn Almaty, Túrkistan oblystyq qoǵamdyq keńesteriniń qoldaý hattary bar. Bastama kóterip júrgender «Atyraý, Mańǵystaý oblystarynda qoǵamdyq tyńdaýlar ótkizilgeni jón bolar edi», degen pikir aıtady.
Bul másele jýyrda ǵana oblysqa saparmen kelgen Kólik mınıstri Marat Qarabaevtyń turǵyndarmen kezdesýinde de aıtyldy. Uzaq jyldar Aral, Qyzylorda, Jańaqorǵan aýdandaryn basqarǵan belgili azamat Nájmedın Musabaev, qoǵam belsendisi Bolat Nurqojaev, ardager О́mirserik Januzaqov, Aral aýdanynan arnaıy kelgen ókilder kezdesýden keıingi jeke qabyldaýda mınıstrge usynystaryn jetkizdi. Mınıstr de óz saparynyń maqsaty elmen kezdesip, osyndaı problemalardy kúlbiltelemeı, ony sheshýdiń jolyn keńesý ekenin aıtyp, bastamashyl top pikirin muqııat tyńdady. Jeke qabyldaýda mınıstr men jergilikti azamattar máseleni keler jyldyń basynda taǵy qoǵamdyq talqylaý alańyna shyǵarýǵa kelisti.
Qyzylorda