Áleýetti arttyratyn baǵdarlama

Memleket basshysynyń eli­mizde halyqtyń tabysyn arttyrý jóninde bergen tapsyrmasy aıasynda «Aýyl amanaty» jobasy óńirde nátıjeli júzege asyrylyp keledi. «Aýyl-aımaqty damytý úshin shaǵyn sharýashylyqtardy qoldaý óte mańyzdy. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń elge qajet ekeni aıqyn kórindi. Onyń kelesi kezeńinde jeńildetilgen nesıe berýmen shektelip qalmaý kerek. Jeke qosalqy sharýashylyq ıeleri ózara birigýi qajet. Osyǵan qajetti jaǵdaı jasalýy kerek», dedi Prezıdent «Ádiletti Qazaq­stannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda. Osy oraıda ótken jyly «Aýyl amanaty» baǵdarlamasymen Túrkistan oblysynda 19,8 mlrd teńgege 3 200-den as­tam joba qarjylandyrylǵanyn aıta ketelik. Joba aıasynda 16 aýdan­da 64 aýyldyq okrýg tańdap alynyp, jańadan 75 kooperatıv quryldy. Nátıjesinde, 3 413 jańa jumys orny ashyldy. Eli­mizde aýyl sharýashylyǵy jal­py óniminiń 14%-y oblysqa tıesili. Oblystyń agrarlyq sektorynda 92,3 myń agroqurylym jumys isteıdi jáne óńirdiń mıl­lıonǵa jýyq turǵynynyń eko­nomıkalyq áleýeti aýyl sha­rýa­shylyǵymen tikeleı baılanysty. Baǵdarlamany iske asyrýda jeke qosalqy sharýashylyqtardy koo­pe­ratıvter negizinde damy­tý­ǵa ba­symdyq berilýde. Qar­jy­lan­dy­rylǵan jobalar ishin­de, 967,6 mln teńge 40 aýyl sharýa­shy­ly­ǵy kooperatıvin teh­nı­­ka­lyq jabdyqtaýǵa baǵyt­tal­ǵan. Só­zimizdiń basynda aıtyp ótkeni­miz­deı, aýyldarda baǵ­dar­lama aıasynda ashylǵan shaǵyn ká­sip­oryndar nemese qolǵa alynǵan is kóp.

Mysaly, Kentaý qalasyna qarasty Hantaǵy aýylynyń turǵyny Jaısankúl Býırasheva «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 3 mln teńge nesıege nan pisirýge qajetti qurylǵylardy satyp alǵan. Peshtiń birneshe túrin paıdalanyp, ónim kólemin arttyrǵan.  Kondıterlik nan ónimderin shyǵarýdy otbasylyq kásipke aınaldyrǵan. О́zinen bólek kelini men kúıeýi kómektesedi. Qazirgi tańda kúnine 100-120 nan pisiredi. Bolashaqta qaladaǵy barlyq dúkendi qamtýdy josparlap otyr. Al Qarnaq aýylyndaǵy «Tájıtdın ata» AО́K broıler etin óndiredi. Jobanyń quny 71,6 mln teńge bolsa, «Aýyl amanaty» boıyn­sha oǵan 27,6 mln teńge bólingen. О́ndiristik kooperatıv jyl saıyn 50 tonna qus etin shyǵara otyryp, aýdany 15 sotyqtan aspaıtyn jerdi únemdi paıdalanýdyń úlgisi bolyp otyr. «Tájıtdın atada» ónim óndirý jáne satý tizbegi qurylǵan, al qus etiniń kılocy 1 500 teńgeden kóterme baǵamen satylady. Saýran aýdany, Eski Iqan aýylynda ornalasqan «Iqan Agro 2» AShО́K-i sút óńdeýmen aınalysady. Jobanyń quny – 400 mln teńge, «Aýyl amanaty» aıasynda qarjylandyrylǵan nesıe qarajatynyń kólemi 27,8 mln teńge. Kúnine 6 tonna, jylyna 2 myń tonna ónim shyǵaratyn koo­peratıvte 20 jergilikti turǵyn jumys isteıdi.  Aýyldan kásip ashyp, tabys taýyp otyrǵandar Otyrar aýdanynda da kóp. Mysaly, Talapty eldi mekenindegi «Ran» JK balyq ósirýmen aınalysady. Joba quny – 12 mln teńge, «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy boıynsha 7 mln teńge berilgen. Jeke kásipker óz baqshasynda tórt basseın salyp, oǵan sazan shabaqtaryn jibergen. «Ár qaısysynda 3,5-4 myńdaı shabaq bar, 70-100 gramm aralyǵynda. Bıyl jazǵa qaraı taýarly balyq bolady. Bola­shaq­ta osy qazandyqtardyń sanyn 20-ǵa jetkizý kózdelip otyr. Odan keıin ári qaraı kólge aýysamyz. Qyzyǵyp jatqandar óte kóp», deıdi N.Mahambetov. Al Baltakól aýylyndaǵy naýbaıhana ıesi Birjan Júnisovtiń aıtýynsha, kúnine 300-350 dana nan satylady eken. Jumyssyz júrgen B.Júnisov «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy týraly estip, jergilikti ákimdikke júgingen. Jergilikti atqarýshy organ ókil­deri qujattardy rásimdep qana qoımaı, bıznes-jospar jasaýǵa da kómektesken. Nátıjesinde, aýyl turǵyny óziniń shaǵyn isin uıymdastyrý úshin 8 mln teńge nesıe alǵan. «Ázirge aýyldaǵy, kórshi aýyldaǵy dúkenderge ótkizip jatyrmyz. Sosyn aýyldaǵy as-jıyndar bolsa, solar jeke tapsyrys beredi. Dúkenderge 100 teńgeden, úıden alýshylarǵa 110 teńgeden satyp jatyrmyn», deıdi B.Júnisov. Naýbaıhana ashyp, turmysy jaqsara bastaǵan jeke kásipker nesıeni merziminen buryn jabýdy jáne taǵy odan da iri somany alýdy josparlap otyr. Naýbaıhana Baltakóldegi «Aýyl amanatynyń» jalǵyz jobasy emes, alaqandaı aýylda «Alǵa-BAM» tary óńdeıtin zaýyty da bar. О́ıtkeni aýyl tary ósirýmen tanymal bolǵanymen, ony óńdeý úlken jobany qajet etetin. Qazir zaýyt táýligine 5 500 kelige jýyq tary óńdeıdi. Zaýytta sýsymaly ónimderdi quıýǵa jáne býyp-túıýge arnalǵan stanok, óndiristik jeli, dıirmen sekildi barlyq qajetti qural-jabdyqtar bar. Otyrar eldi mekeniniń turǵyny Ǵabıt Ermekuly 7,5 mln teńge nesıege «angýs» tuqymdy 15 bas iri qara satyp alǵan. «Jergilikti maldarǵa qaraǵanda shópti talǵamaıdy. Aýa raıyna da beıim. Osy maldyń basyn kóbeıtip, kásipti ári qaraı jalǵastyryp, damytsam degen nıetim bar. Baǵdarlama halyqqa óte yńǵaıly jasalǵan. Aýyldyń ál-aýqatyn kóterý, kásippen aınalyssyn degen maqsatpen berilip otyrǵan jeńil nesıe», deıdi jeke kásipker. Al Tólebı aýdanynda baǵdarlama aıasynda mejelengen 1 mlrd 124 mln teńgege 193 joba ma­­quldandy. Bir ǵana mysal, Bi­rin­­shi mamyr eldi mekeniniń tur­ǵy­ny Tımýr Jaqypov plastık esik-terezeler daıyndaý isin qolǵa al­ǵ­an.  Jeńildetilgen 2,5 paıyzdyq ne­sıe arqyly 8 mln teńge alǵan jeke ká­sipker qazirgi tańda aıyna 200 sharshy metr esik-tereze daıyndaıdy. Munda 4 adam turaqty jumyspen qamtylǵan. О́nimderine oblys jáne Shymkent qalasy turǵyndary arnaıy tapsyrys beredi.

Sondaı-aq  kúni keshe Túlkibas aýdanyna qarasty Maıtóbe eldi mekeninde sút ónimderin óńdeıtin seh ashyldy. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy sheńberinde jumysyn bastaǵan seh táýligine 2,5 tonnaǵa deıin sút óndeı alady. Memlekettik qoldaýdyń arqasynda óz kásibin ashqan kásipker Baqytjan Ospanovtyń aıtýynsha, búginde ǵımaratty tolyq talapqa saı etip jóndeýden ótkizip, 44 mln 250 myń teńgege sút óndeýge qajetti qural-jabdyq satyp alǵan. Ketken shyǵynnyń 27,6 mln teńgesi «Aýyl amanaty» jobasy arqyly qarjylandyrylǵan. Bul jerde maı, qoıý sút, qurt, súzbe, aıran jáne qaımaq óńdelip, «Maıtóbe sút» degen brendpen saýdaǵa shyǵarylady. Aldaǵy ýaqytta nysanda 2 aýysymmen 22 adam turaqty jumyspen qamtylady. Qazirgi tańda aýdanda «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 242 ótinim maquldanyp, 1 mlrd 411 mln 502 myń teńgeni quraıtyn 220 joba qarjylandyryldy.

Aıta ketelik, Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstrligi 2024 jyly da «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyna 100 mlrd teńge bólýdi josparlap otyr.

Túrkistan oblysy