Aforızm – shaǵyn fılosofııalyq oı, tájirıbelik túıin, logıkalyq qısyn. Aforızmniń basty sharttary – ómirlik qubylystarǵa jáne adam minezderine degen kózqarastaǵy anyqtyq, oıdy jetkizýdegi dáldik pen qysqalyq. Aforızm – oı tamyzyǵy. «Aforızmder» aıdarynda búgin Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatov oılaryn usyndyq.
(XX-XXI ǵǵ.)
Ahmet Baıtursynuly
1) Jer máselesi – qazaqtyń tiri ıa óli bolýynyń máselesi.
2) Adamǵa eń qymbat nárse – jurt qamy, jurt isi.
3) Aqyn sózine jurt rýhynyń sáýlesi túspeı turmaıdy.
4) Sózdiń eń ulysy – tarıh!
5) Elde joq rýh aqyn sózine qaıdan kelsin?!
6) Jerdi jaldaýdan tartynbaǵandar, satýdan da tartynbaıdy.
7) Qazaq – joqshy, joǵyn izdegen qýǵynshy!
8) Ult jumysy – úlken jumys: úlken jumysqa kóp jumysker kerek.
9) Neshe túrli ǵylym, óner – bári de tirshiliktiń aýyrlyǵyn azaıtý úshin, raqatyn molaıtý úshin shyǵarǵan nárseler.
10) Halyqtyń isi – burap qalsa basqa jónge keletin mashınanyń tetigi emes.
11) Jurtqa keregin biletinder kóp, isteıtinder az.
12) Jurt jumysy qumyrsqanyń ıleýindegi jumysqa uqsaıdy: qumyrsqasha jabyla tyńbaı istese ónedi.
13) Kósemder kóbeıse, erýshiler de kóbeıer edi.
14) Alashqa aty shyqqan adamdar! Kósemdikterińdi adaspaı túzý isteńder! Sender adassańdar, arttaryńnan alash adasady: arttaryna ergenderdiń obal-saýabyna sizder qalasyzdar.
15) Bizdiń zamanymyz – ótken zamannyń balasy, keler zamannyń atasy!
Mirjaqyp Dýlatov
1) Zııaly qaýym halyqtyń qamyn oılaýǵa mindetti.
2) Nadandyq – qarańǵy tún.
3) Aqıqat jeńer jalǵandy.
4) Kúnińde qyzǵylyqty qımyldap qal,
Til men jaq, baılanarsyń bir kún áli-aq.
5) Paıdasyz myljyń sózdi árkim aıtar.
6) Qan tússe aıaǵyńa, ozar mástek.
7) Halyq taǵdyry – karta oıyny emes.
8) Sot túzelmeı, halyq túzelmeıdi.
9) Zań ádet-ǵurypqa qaıshy kelse, úlken aıaqqa tar etik kıgenmen birdeı.
10) Ár zamanǵa – bir zaýal.
(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy)