Túrkistan oblysy Maqtaaral aýdanynyń sharýalary qys aýasy derlik qańtardyń sońynda qyryqqabat daqylyn egý jumystaryn júrgizdi. Mysaly, «Allajar» sharýa qojalyǵy enshisindegi 7,2 gektar jerdiń 4,2 gektaryna erte pisetin qyryqqabat daqylyn ekti. Qyryqqabatqa eýropalyqtar men reseılikter tarapynan suranys óte joǵary. Byltyr maqtaaraldyq sharýalar 20 myń tonnaǵa jýyq kókónis óndirip, onyń 80%-na jýyǵyn TMD, Baltyq jaǵalaýy, Túrkııa, Germanııa, Gresııa elderine eksporttaǵan.
Bıyl oblysta 873,6 myń gektarǵa aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn egý josparlanǵan. О́ńirde sýdy az qajet etetin ónim túrlerin egýge basymdyq berilmek. Bul oraıda masaqty daqyldardyń egis kólemi ótken jylmen salystyrǵanda artyp otyr. Dándi daqyldar 335 myń gektar jerge, burshaqty daqyl – 3,8 myń, tehnıkalyq daqyldar – 105,3 myń, al kókónis 44,9 myń gektarǵa egilmek. Maqta men maıly daqyldar ótken jylmen salystyrǵanda 6,4 myń gektarǵa qysqartylyp, sáıkesinshe – 105, jáne 75,5 myń gektarǵa ornalastyrylady. Búginde erte pisetin qyryqqabat daqyly 0,5 myń gektarǵa egildi. Kóktemgi dala jumystaryn júrgizýge qolda bar tehnıkalardyń daıyndyǵy – 95%, 21,8 myń tonna janarmaı bólindi. 1382 kombaın, traktor jáne qosymsha qural-jabdyqtar satyp alynǵan. Jalpy oblysta 24 myńǵa jýyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy bar. Jer aıdaý jumystary – 79, sor shaıý jumystary 56 paıyzǵa oryndalǵan. Taýar óndirýshiler jazdyq daqyldardyń tuqymymen tolyq qamtamasyz etilgen. Egiske qajetti 7,8 myń tonna masaqty daqyl, 1,5 myń tonna maqsary, 3,4 myń tonna maqta, 0,5 myń tonna jońyshqa jáne 0,9 myń tonna júgeri tuqymdary bar. Al kartop tuqymdary kommersııalyq uıymdardan alynyp jatyr. Oblys ákimdiginiń málimetine súıensek, óńirde 500 túrli mıneraldy tyńaıtqysh qunynyń 50%-yn sýbsıdııalaýǵa 7 mlrd teńge bólingen. Iаǵnı 82,3 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh sýbsıdııalanady. Búginde oblys aýmaǵyndaǵy qoımada 25,0 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh saqtaýly. Sondaı-aq basym daqyldardyń óndirisin damytýdy sýbsıdııalaý baǵdarlamasyna respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha 5 mlrd teńge bólý usynylǵan. Tuqym sharýashylyǵyn qoldaý baǵdarlamasyna 600 mln teńge oblystyq bıýdjetten qaralǵan. Aǵyn sý jetkizý qunyn sýbsıdııalaýǵa 150 mln teńge bólindi. Kóktemgi dala jumystaryn júrgizýge «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ arqyly 13,4 mlrd teńge qarjy bólý josparlanǵan. Onyń ishinde «Keń dala» baǵdarlamasymen 10,0 mlrd teńge, tikeleı zaýyttarǵa 2,5 mlrd teńge jáne nesıe seriktestikteri arqyly 868,0 mln teńge bólinedi. Nátıjesinde, 68,0 myń gektar alqaptaǵy dala jumystary qarjylandyrylady.
Sondaı-aq oblysta maqsatyna saı paıdalanbaǵan jáne zańsyz jekeshelengen jerlerdi ortaq qorǵa qaıtarýda aýqymdy jumystar júrgizilip, 330,7 myń gektar memleket menshigine qaıtaryldy. Oblystyń jalpy jer qory – 11 610,3 myń gektar. Onyń ishinde aýylsharýashylyq maqsattary sanatyndaǵy paıdalanatyn jerler 4 469,5 myń gektarǵa jetti. Eldi mekenderdiń jerleri 800 myń gektardan asady. Oblystyq jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Erǵalı Tilegenniń baıandaýynsha, ótken jyly aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy 131,8 myń gektar jer aınalymǵa engizildi. Byltyr ortaq jaıylym qajettiligi 2 122,2 myń gektardan asqan. Osyǵan oraı, oblys ákimi Darhan Satybaldynyń tapsyrmasyna sáıkes ortaq jaıylym kólemin 1015,0 myń gektarǵa ulǵaıtý jospary bekitilgen. Nátıjesinde ótken jyldyń qorytyndysymen 335 myń gektar ortaq jaıylymmen qamtamasyz etildi. Jalpy ortaq jaıylym qajettiliginen 681,8 myń gektar tómendetý boıynsha uıymdastyrý jumystary júrgizilip, 937 myń gektar tómendetildi. Ortaq jaıylym kólemin ulǵaıtý maqsatynda arnaıy qordaǵy 125 myń gektar jer ýchaskelerin aýyldyq okrýg ákimi apparatyna turaqty paıdalanýǵa berý jumystary júrgiziledi. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdiń úlesin ulǵaıtý jospary bekitilip, 146,9 myń gektar jerdi qaıta aınalymǵa engizý kózdelip otyr.
Túrkistan oblysy