Mádenıet pen aqparattyń eldik mindeti

«Mınıstrlikti qurý barysynda Memleket basshysy Úkimet aldyna aýqymdy min­detter qoıdy. Atap aıtqanda, báse­kege qabiletti, jahandyq kontekste biregeı mádenıetin saqtaǵan ulttyq bolmysymyzdy qalyptastyrý arqyly memleket pen qoǵamnyń úılesimdi damýyn, ishki ıdeologııalyq jáne syrtqy ımıdjdik áleýetin, azamat­tarymyzdyń el erteńine senim­diligin qamtamasyz etý. Árıne, osyndaı strategııalyq iri mindettiń údesinen shyǵý úshin biz mınıstrlik quzyretindegi barlyq sala men baǵyttaǵy josparlarymyzdy saraptap, jańa deńgeıge kóterdik», dedi Aıda Balaeva. Sony­men qatar mınıstr bıyl kóp­te­gen jańa joba men bastama jos­par­lanyp otyrǵanyn da aıtty.

Mınıstr, eń aldymen, mádenıet baǵytyndaǵy atqarylǵan jumys­tar­ǵa toqtaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ulttyq bolmysymyzdan, tól mádenıetimiz ben salt-dástúrimizden ajyrap qalmaý – barlyq órkenıetter mıdaı aralasqan alasapyranda jutylyp ketpeýdiń birden-bir kepili» degen sózin mysalǵa keltirgen sala basshysy mádenıetimizdiń ótkeni men búginin utymdy ushtastyrý, sol arqyly onyń erteńgi kelbet-bolmysyn jasaý, ony álemniń tórine ozdyrý barshamyzǵa ortaq mindet ekenin jetkizdi.

«Biz bul baǵyttaǵy jumystar­dy 2029 jylǵa deıingi Mádenı saıasat tujyrymdamasyn júzege asyrý­dan bastadyq. Onyń aıasyn­da 44 mádenı nysannyń qury­lysy aıaqtalsa, taǵy 260-y jón­deýden ótti. 64 myńǵa jýyq mádenıet qyzmetkeriniń jala­qysy 55 paıyzǵa ósti. Byltyr respýb­lıkalyq konserttik uıymdar 500-den asa konsert uıymdastyryp, eki myńnan asa spektakl, 65 jańa qoıylym sahnalandy.

Sondaı-aq elimizdegi tatýlyq pen yntymaqty tý etken «Birlik» ansambli quryldy. Taǵy bir jaqsy jańalyq, kópshiliktiń ystyq yqylasyna bólengen «Aqjaýyn» ansambli de jyl sońyna deıin qaıta jandanady. Ulttyq qundy­lyq­tarymyz ben mádenıetimizdi jahanǵa tanytý úshin Italııa, Fransııa, Qytaı, Ázerbaıjan, Mysyr, Germanııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa, AQSh sııaqty elderde shyǵarmashylyq toptardyń gastrolderi sátti ótti. Byltyr elimizdiń teatrlary 122 halyqaralyq jáne respýblıkalyq festıval men konkýrsqa qatysyp, el namysyn qorǵady. Onyń ishinde Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry 7 halyqaralyq festıvalde júldeli oryndarǵa ıe boldy», dedi Aıda Balaeva.

«Qandaı ónerdiń bolsyn túp negizi – ádebıet» ekenin eske sal­ǵan mınıstr kitap isinde júrgi­z­ilgen jumys nátıjesinde endi ki­taptardy basyp shyǵarý, áde­bıetti qoldaý qalyń kópshilik­pen talqylanyp, jańa erejege sáıkes júzege asatynyn jetkizdi. «2023 jyly jalpy taralymy 346 myń dana bolatyn 134 kitap jaryq kórdi. Sonyń ishinde «Jańa qazaq ádebıeti» serııasymen buryn jarııalanbaǵan 14 týyndy 42 myń danamen oqyrmanǵa jol tartty. Sondaı-aq balalar men jasóspirimderge arnalǵan 16 ádebıet 48 myń danamen basylyp shyǵyp, taratyldy. Ádebıet damymaı ónerdiń basqa salasynyń tolyqqandy damýy múmkin emes. Árıne, memleket otandyq aqyn-jazýshylarymyzdy qoldaý máselesin bir sátke de umytqan emes. О́tken jyldary bul baǵytta jasalǵan jumys az emes. Sońǵy úsh jylda memlekettiń tikeleı qoldaýymen jańa týyndylardy, ásirese jas talanttardy qoldaý, osy ýaqytqa deıin ulttyq ádebıetimizdiń jaý­har­laryna aınalǵan shyǵarmalardy qaıta basyp shyǵarý, olardy álem tilderine aýdarý isi, qalamgerlerimizdiń shyǵarmashylyq keshterin ótkizý, mereıtoılaryn ulyqtaý, taǵy basqa júzdegen ıgi sharalar atqa­ryldy», dedi vedomstvo basshysy.

Osy jyldan bastap memleket­tik qoldaýǵa úmitker kınojobalardy kon­kýrs­tyq irikteý erejeleri de ózgermek. Ulttyq kınony qol­daý ortalyǵy ssenarıılerdi qa­byldap, olardyń eń jaqsysyn sarap­shylar keńesi tańdaıtyn bolady. «Biz alǵash ret jeti tilde taralatyn «Mádenıet» onlaın-portalyn is­ke qosamyz. Jańa portal arqyly má­denı qundylyqtarymyzdy tek otan­dyq emes, shetel aýdıtorııa­sy­na nasıhat etýdi maq­sat etip otyr­myz. Mundaı jobalar álem­­dik tájirıbede óz tıimdiligin baıa­ǵy­da-aq kórsetken. Ulttyq mý­zeı janynan ul­ty­myzdyń san ǵa­syrlyq tarıhynan syr sher­­tetin qundylyqtarymyzdyń ómir­­­sheń­­di­gin saqtap qalýǵa jaǵdaı jasaı­­­­­tyn aýqymdy restavrasııa orta­ly­ǵy qu­­rylady. Sonymen qatar alys-ja­qyn shet­elderdegi ta­rı­hı qundy mura­­larymyzdy qaı­tarý halyqaralyq zańnamaǵa sáı­kes júrgiziledi», deıdi mınıstr.

Onyń aıtýynsha, barlyq vedomstvo men júıeniń kitap­hanalaryna Qazaqstannyń ulttyq elektrondyq kitaphanasy kezeń-kezeńimen engizilmek. Bıyl birinshi toqsanda qanatqaqty jobaǵa qosylatyn eki oblystyq kitaphana anyqtalǵan. «El ıdeologııasynyń basty tutqalarynyń biri, árıne, aqparattyq saıasat. Otandyq aqparattyq kontenttiń básekege qabilettiligi men sapasyn arttyrý, onyń qundylyǵyn tolyqtyrý, aq­parattyq qaýipsizdikti qamta­masyz etýge baǵyttalǵan keshendi sharalar qoldanylyp keledi. Prezıdent memleket múddesin, qoǵamnyń suranysyn jáne medıasferanyń damý úrdisin eskere otyryp, medıa zańnamasyn qaıta qaraý týraly tapsyrma berdi. Soǵan baı­lanysty «Mass-medıa týraly» zań joba­sy ázirlenip, Májilistiń birin­shi oqy­lymynda maquldandy. Aqpa­rat­­tyq shabýyldarǵa jáne destrýk­tıvti ıdeo­logııanyń taralýyna qarsy keshen­di sharalar qabyldanady. Máselen, «sur ta­rel­kalardy» taratqany úshin ákimshilik ja­ýap­kershilik engizý, medıa saladaǵy bız­nes úderisterdi sıfrlandyrý sheńbe­rinde biryń­ǵaı medıa platforma qurý josparlanyp jatyr», dedi Aıda Balaeva.

Mınıstrdiń sózinshe, zań qa­byl­danǵannan keıin memlekettik aqparattyq tapsyrystardy bólý tetiginen grant­tyq qarjylandyrýǵa kóshedi, shekara mańyndaǵy óńirlerdi ratıfıkasııalaý jumysy júrgiziledi, salalyq jýrnalıstıka damıdy, sondaı-aq jýrnalısterdiń biliktiligin arttyrý jónindegi jumys jalǵastyrylady. Balalar kontentin damytýǵa, múmkindigi shekteýli jandardyń aqparatqa qol jetkizýin qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdarylady.

Halyq arasynda eń kóp suranysqa ıe ári qarqyndy damyp kele jatqan alańdardyń biri – qoǵamdyq keńester. Osyǵan baılanysty mınıstrlik janynan Qoǵamdyq keńesterdiń úılestirý ortalyǵy qurylmaq. Azamattyq qoǵam salasynda azamattyq qoǵamdy damytý tu­jy­rymdamasy ázirlenedi, al 2024 jylǵy sáýirden bastap qoǵamdyq baqylaý jáne onlaın-petısııalar tetigi engiziledi.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen kreatıvti ındýstrııany damytýda júıeli sharalar qabyldanyp jatyr, «Kreatıvti ındýstrııalardy qoldaý ortalyǵy» korporatıvtik qoryn qurý pysyqtalyp, óńirlerde kreatıvti habtar ashý josparda bar.

Mınıstr Aıda Balaeva Din salasyn­daǵy memlekettik saıasatty damytý­dyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan tujyrym­damasynyń jobasy daıyndalǵanyn atap ótti. «О́zderińizge málim, izgilik pen rýhanı qundylyqtardy nasıhattaýda din salasynyń orny erekshe. Din – óte názik ári mańyzdy sala. Al zaıyrlylyq – kópkonfessııaly jáne polıetnosty qoǵamda beıbitshilikti saqtaýdyń joly. Bul tek memleketke emes, árbir azamatqa da qajet. Sondyqtan qoǵamnyń rýhanı máselelerin sheshýde bul salada da birlese jumys isteýge tıispiz», dedi ol.

Etnosaralyq kelisim salasynda Memleket basshysynyń tapsyr­masymen alǵash ret 2023 jyly «El birligi» ordeni, mádenıetaralyq jáne etnos­ara­lyq birlikti nyǵaıtýǵa qos­qan úlesine «Mádenıet pen óner salalaryndaǵy úzdik ju­mys­tary men týyndylary úshin» jáne «Ádebıet pen jýrnalıs­tıka sala­laryndaǵy úzdik ju­mys­tary úshin» syı­lyqtary taǵaıyndalǵanyn aıtty.

«Mınıstrlik ádiletti Qazaq­stan­nyń qu­ry­lýyna eleýli úles qosyp, Prezı­dent­tiń aýqymdy baǵdarlamalary men bas­ta­malaryn iske asyrýda jumysyn jalǵas­tyra beredi», dep túıindedi sózin mınıstr.

Alqa otyrysyna qatysqan Jazýshy­lar odaǵynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov, «Qazaqstannyń azamattyq alıansy» ZTB tóraǵasy Baný Nurǵazıeva, «Atameken» bız­nes telearnasynyń bas dırektory Qanat Saharııanov, «Ulttyq volonter­ler jelisi» ZTB tóraǵasy Tatıana Veronıýk, «Til-Qazyna» ulttyq-ǵylymı ortaly­ǵy­nyń bas dırektory Maqpal Jumabaı sóz alyp, ózekti usynystaryn jetkizdi.