Túrkistan oblysynda 42 sý qoıma, 149 ózen, 2 tabıǵı kól, barlyǵy 182 sý nysany bar. Sý qoımalarynyń tolýy – 40-45%, al «Shardara» sý qoımasy men «Kóksaraı» sý rettegishinde tasqyn sýdy qabyldaýǵa shamamen 2,8 mlrd tekshe metr kóleminde bos qory bar. Sý qorǵaý aımaqtary men beldeýlerinde 34 190 turǵyn úı ornalasqan. О́ńirde sý tasqyny qaýpi bar bir eldi meken aıqyndalǵan. Ondaǵy 665 úıde 1 620 adam turady.
Qazirgi tańda alańdaýshylyq týdyryp otyrǵan úılerdi qatań baqylaýda ustaý Tótenshe jaǵdaılar departamenti jáne aýdan ákimdikterine tapsyrylǵan. Laı kóshkinine qarsy daıyndyq ta baqylaýǵa alynýǵa tıis. Oblysqa jumys saparymen kelgen Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Chıngıs Arınov «Kóksaraı» sý rettegishin qarap shyqty. Tikushaq arqyly áýeden baqylap, sholý jasady. Sý tasqynynyń aldyn alý maqsatynda salynǵan «Kóksaraı» sý rettegishi paıdalanýǵa 2011 jyly berilgen. Kólemi – 3 myń mln tekshe metr, sý shyǵarý qabileti – 500 m3/sek. Alaıda búginde sý rettegishtiń jaǵdaıy qanaǵattanarlyqsyz, qulaqtandyrý qondyrǵysy ornatylmaǵan, jyl saıyn yza (fıltrasııa) sýlardyń shyǵýy artyp jatyr. Bógetke kópfaktorly zertteý jumystaryn júrgizip, qorytyndysyn alǵansha kópkólemdi sý jınaý óte qaýipti. Qazirgi tańda respýblıkalyq bıýdjetten jobalyq-smetalyq qujaty men kúrdeli jóndeý jumystaryna qarjy bólingen. Osy oraıda mınıstr kópfaktorly zertteý jumystaryn júrgizý, dabyl qaǵý qondyrǵysyn ornatý, sý qoımada qaýipsizdik sharasyn saqtaý, eldi mekenderde aryqtardy tazalaý boıynsha ýaqtyly sharalar qabyldaý qajettigin aıtty.
Kóktemgi sý tasqynyna daıyndyq jýyrda ákimdiktiń apparat otyrysynda da talqylanǵan edi. Ásirese sý qoımalarynyń erigen sýdy qabyldaı alýy asa mańyzdy. Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy, polkovnık Asqar Tóleshevtiń aıtýynsha, sý tasqynyna qarsy ázirlengen ınjenerlik jospardaǵy 24 is-sharanyń 15-i tolyǵymen aıaqtalǵan, 2024-2025 jyldardaǵy sý tasqynyna qarsy ınjenerlik jospar ázirlenip jatyr. Departament mamandary ózender men sý qoımalarǵa kúndelikti monıtorıng júrgizip otyrady. «Sý tasqynyna qarsy is-sharalar aılyǵy» sheńberinde qala, aýdan ákimdikterimen birlese sý tasqynynyń aldyn alý sharalary jandanady.
Al jumyldyrý daıarlyǵy, aýmaqtyq qorǵanys jáne azamattyq qorǵaý basqarmasy basshysy Sanjar Búrlibaev tekserýler nátıjesinde keıbir aýdandarda aryq-atyzdar men kanaldar tazartylmaǵanyn aıtyp ótti. Tóle bı aýdanynda sel bolý qaýpi bar aımaqtarda kempıngter men turǵyn úılerdiń qurylys jumystary júrgizilgen. Sondaı-aq basqarma basshysy Qazyǵurt pen Túlkibas aýdandarynda jol talǵamaıtyn, sazda júre alatyn tehnıkanyń jetispeıtinin málim etti. О́ńirde sý qoımalaryn salý, jóndeý jáne sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jumystary jańa qarqynmen jalǵasady. Bul oraıda oblys ákimi Darhan Satybaldy «Túrkistan oblysyn áleýmettik ekonomıkalyq damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary» jáne «QR sý resýrstaryn basqarý júıesin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyna» sáıkes oblysta 8 iri sý nysanynyń qurylysyn júrgizý qarastyrylǵanyn aıtty. Syıymdylyǵy 18,5 mln tekshe metr bolatyn «Keńsaı-Qosqorǵan-2» sý qoımasy salynyp, jylyna 31,0 mln tekshe metr aǵyn sý qosymsha jetkizilip jatyr. Al «Túrkistan magıstraldy kanalynda kúrdeli jóndeý» jobasy boıynsha 59 shaqyrym kanal betonmen qaptaldy. Nátıjesinde, buryn aǵyn sý 43%-ǵa fıltrasııalyq shyǵynǵa ushyrasa, joba aıasynda jylyna 60 mln tekshe metr aǵyn sý únemdeýge múmkindik týdy. Kanaldyń sý ótkizý qurylymdaryna aýstralııalyq tájirıbemen 66 dana avtomattandyrý júıesi ornatylǵan. Qazirgi tańda óńirde 3 sý nysanynyń qurylysy júrgizilip jatyr.
Oblystyq bıýdjet esebinen sý nysandaryn qalpyna keltirýge bólinetin qarjy kólemi jyldan-jylǵa ulǵaıyp keledi. Byltyr 69 shaqyrym kanal betonmen qaptalyp, 11,5 myń gektar sýarmaly jerge sý jetkizý múmkindigi ulǵaıdy. Bıyl uzyndyǵy 62 shaqyrym 11 kanaldy kúrdeli jóndeýge, sondaı-aq uzyndyǵy 488 shaqyrym qashyrtqylardy mehanıkalyq tazalaýǵa 8,7 mlrd teńge bólinip otyr. Nátıjesinde, 7,8 myń gektar sýarmaly jerge sý jetkizý múmkindigi artyp, 19,4 myń gektar jerdiń melıoratıvtik jaǵdaıy jaqsarady.
Túrkistan oblysy