Bódeneniń arnaıy jemi

Elimizde bódene ósirý – aýyl sharýashylyǵy óndiri­siniń salystyrmaly túrdegi jańa salasy. О́kinishke qaraı, kóptegen sharýa qojalyǵy­nyń basshylary bul qus­tyń paıdaly qasıetterin, jumyrtqa men et óndiri­sin ulǵaıtýdaǵy múmkindik­terin áli kúnge jetkilik­ti baǵa­la­maı otyr. Desek te, Sol­tús­tik Qazaqstanda qus sharýa­shy­ly­ǵynyń jańa salasy sanalatyn bódene baǵý durys jolǵa qoıylǵan. Ondaǵy bódene ósirý sharýasy – halyqtyń jumyrtqa men et sııaqty qus ónimderine degen qajettiligin qanaǵattandyrý kóziniń biri.

Joǵaryda aıtylǵan joba­nyń negizgi ıdeıasy men erek­sheligi – fızıologııa­lyq jáne bıolo­gııalyq úderisterdi jedel­detetin, qus­tyń densaý­lyǵyn nyǵaı­ta­tyn jáne jemniń qory­tyl­ýyn jaqsar­tatyn eks­trýd­talǵan ári tabıǵı ósim­dik komponentterin qol­dana otyryp baıytylǵan jemdi ázirleý. Bul ǵylymı jumys qaýipsiz, joǵary sapaly bódene ónimderin alýǵa múmkindik beredi. Atap aıt­qanda, as qorytý úderisteri, qan men zat al­masýdyń morfo-bıohı­mııalyq jaǵdaıy, et jáne jumyrtqa ónimdiligi, bıo­logııalyq qundy ónimderdi arttyrý ońtaılandyrylady.

Osylaı otandyq ǵalym­dardyń nátıjeli eńbeginiń arqasynda tabıǵı ósimdik komponentteri negizinde et jáne jumyrtqa baǵytyndaǵy bódenelerge arnalǵan jańa, jeńil sińetin, joǵary qorek­tik baıytylǵan jemshóp­ter­diń reseptýrasy jasaldy.

«Biz bódenege arnalǵan Start reseptýrasymen jem túr­lerin ázirledik. 2023 jyly et jáne jumyrtqa baǵytyndaǵy bódenege arnalǵan barlyq jem túri synaldy: Start (birinshi), Grower, Layer, Finish (ekinshi ret jaqsartylǵan qurammen). Reseptiń aıryqsha ereksheligi – olarda et-súıek unynyń bol­maýy jáne ekstrýdtalǵan astyq komponentteriniń qosylýy», deıdi ǵylymı joba jetek­shisi, QATZÝ aǵa oqytýshysy Dınara Jańabaeva.

Osy joba negizinde ázir­len­­gen jemniń qus aǵzasy men olard­yń et pen jumyrt­qa ónim­diligine áseri zert­teldi. Bóde­ne úshin ázirlengen jem­niń sa­pasy men qaýipsizdigine baǵa be­rildi. Nátıjesinde, jem­niń ýly jáne qaýipsiz ekeni, bar­lyq normalar men talap­tarǵa saı keletini anyq­tal­dy. Bular­men birge, bóde­ne­lerdiń et jáne jumyrtqa ónimdiliginiń aıtar­lyq­taı jaqsarǵanyn kórsetti. Bóde­ne ósirýdi damytý, onyń jo­ǵa­ry sapaly jáne paıdaly ónim retindegi áleýetin ashý, eks­port­tyq qýattylyqty art­ty­rý halyqtyń densaý­lyǵy men ál-aýqaty úshin asa mańyzdy.