Jyl saıyn 12 sáýirde elimiz Ǵylym kúnin atap ótedi. Aıta ketý kerek, ǵylymǵa úles qosqan jáne áli de ǵylym jolynda tynbaı eńbek etip júrgen názik jandy áıelder az emes. Búginde, bizdiń áńgimemiz qazaqtan shyqqan tuńǵysh ǵalym áıelder týraly bolmaq.
Qazaqstanda 22 456 ǵalym bolsa, onyń 9 691-i áıelder qaýymy. Bul – úlken jetistik. Tarıhymyzǵa zer salar bolsaq, qanshama ǵalym áıel-analar el tarıhyna, ult múddesine qyzmet etkenin ańǵarýǵa bolady.
Qazaqtyń tuńǵysh áıel dárigeri – Aqqaǵaz Dosjanova. Ol 1893 jyly Torǵaı oblysy Aqtóbe ýezi Bórti bolysynda týǵan. A.Dosjanova oqýyn bitirgen soń medısına mamandyǵy boıynsha gınekologııa jáne pedıatrııa salasynda qyzmet etken. Medısına taqyrybyndaǵy eńbekterinen tys, «Áıel teńdigi», «Abaı», «Jas azamat» atty áleýmettik, jalpyulttyq taqyryptarda maqalalar jarııalaıdy. Osy maqalalarynan onyń saıası ustanymyn, ultshyl baǵytyn, adamı tulǵasyn tanýǵa bolady.
Sonymen qatar halqymyzdan shyqqan tuńǵysh geolog áıel-ǵalym – Patshaıym Tájibaeva. P.Tájibaevanyń geologııa ǵylymynyń ishindegi irgeli sala lıtologııanyń negizin qalaǵan qazaq qyzy. Ol 1920 jyly qazirgi Tóle bı aýdanynyń Qaraqııa eldi mekeninde dúnıege kelgen. Tájibaeva belgili ǵalym, akademık Qanysh Sátbaevpen birge Qazaqstannyń paıdaly qazbalaryn, jer qoınaýyndaǵy baılyqtaryn el ıgiligine jaratý jolynda eńbektenedi. «Qaraǵym, aýyr mamandyqty qalaǵan ekensiń, jer qazý, tas jınaý tezek terýden aýyr» degen ustazy Qanysh Sátbaevtyń sózi ony qaımyqtyra almasa kerek. Qıyndyqtan qashpaıtynyn jumys barysynda kórsete biledi.
Naılıa Bazanova — Qazaqstandyq fızıolog, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy tuńǵysh áıel akademık. Naılıa Orazǵulqyzy aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń fızıologııasynyń bastaýynda turdy. Bul sol kezdegi Qazaqstan úshin bıologııa ǵylymynyń jańa salasy bolatyn. Onyń eńbekteri ǵylymǵa janýarlar qurylymynyń kóptegen erekshelikterin ashty. Ǵylymmen shektelip qalmaı, Naılıa qoǵamdyq jumystarmen de aınalysty. Ol Qazaq Beıbitshilik komıtetiniń tóraǵasy boldy.
Joǵaryda aıtylǵan tulǵalardyń izbasary retinde Kúnsulý Daltonqyzyn atap ótpeske bolmas. K.Daltonqyzy Covid-19 qarsy otandyq QazVac vaksınasyn jasap shyǵaryp, otandyq medısınaǵa qomaqty úles qosqan ǵalym. Sonymen qatar Kúnsulý Zakarıa álemniń úzdik ǵalymdary qataryna enip, Qazaqstan ǵylymynyń salmaǵyn arttyra tústi. Kúnsulý Daltonqyzy Zakarııa 2023 jyldyń 12 sáýirinde Memleket basshysynyń ókimimen QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti laýazymyna taǵaıyndalǵan edi.
Aıta keteıik, 2015 jyldan beri 11 aqpan Ǵylymdaǵy áıelder men qyzdardyń halyqaralyq kúni retinde atap ótiledi. Bul mereke BUU Bas Assambleıasymen bekitilgen.