«Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy aıasynda Túrkistan oblysynyń aýdan-qalalarynda uıymdastyrylyp jatqan aýqymdy jumystardyń urany túrli bolǵanymen, maqsaty bir. Kóshe-kanaldar, aryq-atyzdar tazalanyp, aýyl-aımaqqa kórik berip, saıa bolatyn aǵashtar otyrǵyzylyp jatyr.
Báıdibek aýdanynda «Meniń talym!» atty is-sharada aýyldyq okrýg ákimi apparatynda jumys isteıtin kyzmetkerler otbasylarymen birge aýdan ortalyǵyndaǵy T.Rysqulov kóshesiniń boıyna 100 túp sándi tal otyrǵyzdy. Jalpy, óńirde tazalyq baǵytynda atqarylar jumystar boıynsha ár aptanyń ózindik ataýy men naqty maqsattary bar. Iаǵnı «Taza ólke», «Kıeli meken», «Jasyl aımaq», «О́negeli urpaq», «Móldir bulaq» aptalyqtarynda óńir turǵyndarynyń ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý, qorshaǵan ortany tazartý, kógaldandyrýǵa qosar úlesi mol bolmaq. Igi iste barlyq aýdan, qala belsendilik tanytyp jatyr.
Mysaly, Kentaý qalasyndaǵy alleıalar abattandyrylyp, oryndyqtar men qoqys jáshikteri tazalanyp, syrlandy. Jaryqshamdar qalpyna keltirildi jáne taldardyń túpteri aǵartyldy. S.Seıfýllın kóshesine 5 myń dana raýshan gúli otyrǵyzyldy. Buǵan qosa kóshe qıylystaryna, alleıalar men saıabaqtarǵa 20 myń dana raýshan gúli jáne 40 myń dana birjyldyq gúlder otyrǵyzylmaq. Abaı dańǵyly boıyndaǵy K.Jumadilov atyndaǵy alleıaǵa shyrsha, qaraǵash kóshetteri otyrǵyzyldy. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń tarapynan 8 500 túp qaraǵash kóshetteri úlestirilip, «Jasyl aımaq» ýchaskesine otyrǵyzyldy.
Al Arysta jalpy uzyndyǵy 29 shaqyrym bolatyn 4 kanalǵa mehanıkalyq tazalaý jumystary júrgizildi. Saýran aýdanyna qarasty 12 aýyldyq okrýgtiń ishki kósheleriniń boıy men iskerlik aýmaqtarǵa 25 myń túp qaraǵash pen úıeńki otyrǵyzyldy. Sonymen qatar Shornaq meshitiniń 3,5 gektar aýmaǵyna 1000 túp jemis aǵashy egildi. Aldaǵy ýaqytta taǵy 26 myń túp aǵash kóshetin otyrǵyzý josparlanyp otyr.
Sozaq aýdany ortalyǵyndaǵy «Abaı» jáne «Táýelsizdik» saıabaqtaryna 2 myńǵa jýyq kóshet egilse, Sholaqqorǵan – Túrkistan baǵytyndaǵy «Jasyl beldeý» aýmaǵyna jańadan egilgen tal kóshetteriniń sany 4 myńǵa jýyqtady. Munda jańadan egilgen tal kóshetterin sharbaqpen qorshaý, tamshylatyp sýarý qondyrǵysyn ornatý is-sharalary júrgizildi. Aýmaǵy 10 shaqyrym bolatyn «Jasyl beldeý» aımaǵynda búginge deıin egilgen kóshetterdiń sany 10 myńnan asty. Ekologııalyq aksııa aıasynda Ordabasy aýdanynda aýqymdy senbilik ótip, jol boıyndaǵy aǵashtar aqtalyp, aryq-atyzdar, aıaqjoldar tazartyldy. Sondaı-aq halyq qalaýlysy Nuzat Ortaı óz esebinen 300 metr tor alyp berip, nátıjesinde turǵyndar asarlatyp kóshet egilgen aýmaqty qorshap aldy. Tólebı aýdanynyń turǵyndary da tazalyq is-sharasynda belsendilik tanytty. Tabıǵat janashyrlary 29 600 túp kóshet otyrǵyzdy.
Abattandyrý, kógaldandyrý jáne tazalyq jumystarynyń sapaly júrgizilýi de qatań baqylaýǵa alynǵan. Oblys ákimi apparatynyń aptalyq májilisinde óńir basshysy Darhan Satybaldy bul baǵyttaǵy jumystardyń áli de óz deńgeıinde júıelenbegenin aıtyp, jaýaptylarǵa tapsyrmalar júktedi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda 2021–2025 jyldar aralyǵynda óńirimizdegi 800-den asa eldi mekendi kógaldandyrý úshin 4 mıllıonnan asa kóshet otyrǵyzý kózdelgen. Bıyldyń ózinde mıllıonnan asa kóshet egiledi. Ákimi qandaı bolsa, aýyly sondaı. Birneshe ret bul másele boıynsha tapsyrma berildi. Birneshe aýdan, qalada ǵana sál nátıje, qozǵalys bar. Qalǵandary áli de nemquraıdy. Biz tazalyq pen abattandyrýdy jyl boıy talap ete beremiz. Eger ony oryndaı almaıtyndar bolsa, shara qoldanamyz», dedi D.Satybaldy.
О́ńirde 2024–2026 jyly qalalardy kógaldandyrý jáne abattandyrý jol kartasy bekitilgen. Naýryz aıynan bastap uıymdastyrylǵan senbilikterde aýdan, qala ákimdikteri tarapynan 201 myńnan asa aǵash kósheti otyrǵyzylyp, 317 030 aǵash ákteldi. Senbilikterde 2 710 tonna qoqys shyǵarylyp, 1 152 kósheniń boıy, 265 shaqyrym aıaqjoldar tazalandy. 275 saıabaq pen gúlbaq, 192 balalar jáne sport alańshasy retke keltirildi. 95 shaqyrym kópir, ózen, kanal men bulaqtyń arnalary tazalandy, 897 kópqabatty turǵyn úı mańyndaǵy aýmaqtar men aýlalar, jertóleler, kireberisteri jınaldy. Eldi mekenderde abattandyrý nysandaryn jáne sanıtarııa jaǵdaıyn qalypty deńgeıde ustaý maqsatynda mobıldi toptar qurylyp, aralaý kestesi bekitilip, qajetti qural-saımanmen qamtylǵan.
Sondaı-aq qalalar men eldi mekenderdiń aýmaqtaryn abattandyrý qaǵıdalary men ınfraqurylym nysandaryn buzý, jasyl ekpelerdi joıý jáne búldirýdiń aldyn alý maqsatynda «Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly» kodekstiń baptaryna sáıkes sharalar qoldanylǵan. Atap aıtqanda, bıyl oblys aýmaǵynda joǵaryda atalǵan máselelerge baılanysty zań buzyp, tazalyqqa, ınfraqurylymǵa nuqsan keltirgen júzdegen turǵynǵa jalpy kólemi 81,1 mln teńge aıyppul salynǵan.
Túrkistan oblysy