Astana qalasynyń tórinde ornalasqan Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń qorynda kóne qoljazbalar barshylyq. Sonyń biri – 1954 jyly Madrıd qalasynda Ispanııa men Kolýmbııa úkimetteriniń qoldaýymen «Latyn Amerıka mádenıeti» baspasynan jaryqqa shyqqan «Jańa Granada Koroldiginiń botanıkalyq ekspedısııasynyń florasy: 1783 – 1816 jj» atty qundy eńbek.
Mekemeniń esepke alý, saqtaý, kórme jáne oqý zaldarynyń jumysyn uıymdastyrý bóliminiń basshysy Anar Baımaǵambetovanyń aıtýyna qaraǵanda, bul jádigerdi 2022 jyly Ispanııa Koroldiginiń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Horhe Ýrbıola ortalyqqa qonaqqa kelgen sátinde syılaǵan eken. Kitap óte úlken, kólemi – 36h54 sm.
Týyndy avtory – Hose Selestıno Mýtıs atty dáriger-botanık. Bul kisi 1732 jyly 6 sáýirde Kadıs qalasynda dúnıege kelip, 1808 jyly 76 jasynda Ońtústik Amerıkanyń Bogota shaharynda baqılyq bolǵan kórinedi. Jaryqtyq kózi tirisinde dúnıeni sharlap, ásirese Granada aımaǵynyń flora, faýnasymen tanysýdy maqsat etken eken.
Joǵarydaǵy maqsatyna qol jetkizý úshin 1763 jyly Ispanııa koroline hat jazyp, atalǵan aımaqqa ekspedısııa uıymdastyrý ıdeıasyn usynady. Biraq bul usynys arada 20 ótken soń ǵana sheshimin tabady.
Sóıtip, dáriger-botanık 1783-1816 jyldar aralyǵynda Granada ólkesiniń ulystary – Ekvador, Panama, Venesýela, Perý, Soltústik Brazılııa qatarly memleketterdiń terrıtorııasyn 33 jyl boıy súzip shyǵady. Nátıjesinde, 8 myń shaqyrym joldy basyp ótip, ólkede ósip-ónip jatqan 20 000 ósimdikti gerbarızasııalap, 7 000 janýarǵa klassıfıkasııa jasaıdy.
Bul kitap qazirgi tańnyń ózinde qundylyǵyn joımaǵan óte baǵaly ǵylymı-saraptamalyq eńbek retinde tanymal. Ári dúnıe júzi botanıkteri eń kóp paıdalanatyn týyndy. Mundaı qundy shyǵarma Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń qorynan oryn alýy jastardyń bilim kókjıegin keńeıtýine sebep bolary anyq.