Qurylysqa da, turmysqa da qajet ónim

Zaýytqa 2013 jyldan beri №1 Indýst­rııalyq parkten jer bólinip, tolyq negiz­de túrli ólshemdegi qubyr shyǵarýdy qolǵa alǵan. Jalpy quny 4,15 mlrd teńge ınvestısııa salynǵan óndiris ornynyń ózindik ereksheligi kóp. Kásiporynnyń tehnıkalyq dırektory Marat Sádýaqasov seh ishin aralaı júrip, ózimizden shyǵyp jatqan ónim jaıyn túsindirip berdi. 

«Basty ónimimiz – sý qubyrlary, sondaı-aq gaz jelilerin júrgizýge, elektr jelileriniń syrtyn qaptaýǵa arnalǵan qubyrlar. Qosymsha kúkirt qyshqylyna tótep beretin, qysym­ǵa shydamdy, ásirese «QazAtomProm» sııaqty kásiporyndar paıdala­natyn qubyrlar da bar. Jalpy, ár qubyrdyń ózindik ereksheligi, nege jaramdy nemese jaramsyz ekeni týraly málimet bolady. Tapsy­rys berýshiler de ózine qajetti qubyrdyń ne nársege kerektigin aıtady. Sol boıynsha ónim da­ıyndaımyz. Al negizgi shıkizat – polıetılen. Bul hımııalyq zat bizdiń elden shyqpaıdy. Biz ony Qytaı, Reseı, О́zbekstan nemese Irannan aldyramyz. Al zaýyttyń jyldyq qýaty – 15 myń tonna qubyr», deıdi zaýyttyń tehnıkalyq dırektory Marat Sádýaqasov.

Onyń sózinshe, shıkizat ózi­mizden shyqsa, ónim baǵasynda da kóp ózgeris bolady. О́zgeris bol­ǵanda da, baǵa tómendeıdi. О́ıtkeni ne kerektiń bári ózimizden tabylyp tursa, qubyr baǵasy da tym aspandamaıtyny anyq qoı. Al qazir shıkizaty syrttan bolǵan soń shyǵar, ónim baǵasy arzan deý­ge kelmeıdi. Mundaǵy baǵa ónim­niń uzyndyǵy ne kólemine emes, salmaǵyna qaraı qoıyla­dy. My­saly, dıametri 160-tyq qubyr­dyń bir metrge shaqqandaǵy salmaǵyn eseptesek, bul – 3 765 teńge.

«Ras, dál qazir ónimge suranys joq emes bar, biraq eldegi úlken kom­­pa­­nııalar Qytaı nemese Reseı­ge tap­syrys berip aldyratyny da ras. Elden shyǵatyn ónimimiz syrt­­tan keletin taýardan esh kem emes. Tip­ti artyq desek te bolady. Al otan­dyq ónimge degen Úkimet qol­daýy toqtamasa, belgili bir keli­sim-shart­pen jyl boıyna sa­typ alý máse­lesi jolǵa qoıylsa, eldegi ónim shy­ǵaratyn kásiporyndardyń qadamy alǵa jyljı túsedi. Eger otandyq kásiporyn shyǵarǵan taýardyń osylaısha satyp alý úderisterin jeńildetip, sapasy men úlesin arttyrý syndy jumystaryn bir júıege túsirse, onda ekonomıkalyq kórsetkishimiz de jaman bolmasy anyq», deıdi Marat Sádýaqasov.

Búginde kásiporyn qubyrlary arnaıy tapsyryspen Astana, Almaty, Qostanaı, Aqtaý men Atyraý qalalaryna jiberilip jatyr. Aı­ta ketý kerek, seriktestik­ten shy­ǵatyn dıametri 16-lyq qubyr­lardy elektr jelilerin qaptaý­ǵa paıdalansa, eń úlken 1 200 dıametr­li qubyrlar jerasty jylý jeli­lerin júr­gizgenge taptyrmas ónim. Al sapa­­syna kelsek, bulardyń jaram­dy­lyq merzimi 50 jylǵa deıin je­tedi. Bú­ginde kóbine-kóp 110 dıametr­lik qu­byr­lardan joǵary qaraı ól­­shem­degi qubyrlardy ózimiz­degi qu­ry­lysta kóbirek qoldanylady eken.

Tórt aýysymmen jumys isteı­tin zaýytta dál qazir 70 adam óz nápaqasyn taýyp júr. Kópshiligi tehnıkalyq jáne mehanıkalyq mamandyqtardy ıgergen. Sondaı-aq jumysshylarǵa arnaıy avtobýs qarastyrylǵan. Bir mezgil tegin as beriledi. Eń tómengi aılyq – 200 myń teńge kóleminde.

«Qubyrdyń kóleminen bólek, uzyndyǵy da tapsyrys berýshiniń suranysyna qaraı jasalady. Mysaly, qazir júk tıeıtin bóligi 12 ne 13 metrlik úlken kólikter bar. Dıametri 160-tan joǵary bolatyn qubyrlardyń uzyndyǵy da soǵan sáıkes quıylady. Al dıametri odan kishi qubyrlardyń uzyndyǵyn arnaıy oram arqyly bir shaqyrymǵa deıin daıyndaımyz. Ártúrli ólshemdegi qubyrdy eritip quıatyn jabdyqtardyń barlyǵy da zamanaýı tehnologııalar», deıdi zaýyttyń tehnıkalyq dırektory.

Zaýyt basshysynyń aıtýynsha, zaýytta Qytaıdan ákelgen arnaıy qurylǵy arqyly dıametri 16 men 160 bolatyn qubyrlar shyǵady. Eń úlken dıametrdegi (1000-1200 dm) qubyrlar nemis tehnologııasymen jasalǵan balqytý apparatynda quıylady. Al ortasha kólemdegi qubyrlar Fınlıandııadan kelgen jabdyqtarmen daıyndalady eken.

«Qubyr daıyndaýda eń qajetti – «polıetılen» deıtin dúnıe bizdiń elde daıyndalmaıdy. Dál osy zatty ózimizden shyǵarýǵa múmkindik jetkilikti. Tek taǵy da osy jerde memleketimiz jaǵdaı qarastyrsa deımiz», dep sózin qorytty zaýyt basshysy M.Sádýaqasov.