Tóregeldi Sharmanulynyń es bilip, sanaly ómir jolyn bastaǵan kezi qazaq tarıhyndaǵy eń aýyr, eń qasiretti, ult taǵdyry qyl ústinde turǵan, halyqtyń jartysyna jýyǵy ashtyqtan qyrylyp, jaqsy men jaısańy, kósemi men shesheni atylyp, qýdalanyp, zor náýbet ornaǵan jyldar edi. Qazir qarap otyrsań, Tókeńniń ómir joly, ustanymy ult basyndaǵy synaqtarǵa jaýap, aldaǵy mindetterge daıyndyq bolǵan sekildi.
Shyn máninde, joǵaryda keltirilgen kúrdeli jaǵdaıdan esin jıyp, qaıta jańǵyrý úshin, árıne, birinshi kezekte ulttyń sany ósýi kerek. Sapasy kóterilýi kerek. Ol úshin densaýlyqtyń myqtylyǵy mańyzdy. Sonymen qatar jańa zamannyń synaqtaryna bilim men ǵylym arqyly ǵana jaýap berý múmkin edi. Sondyqtan bilim men ǵylym jolyn tańdap, onyń ishinde densaýlyq saqtaý salasynda qyzmet atqarýy – sol jaýaptyń biri boldy.
Tókeń ár amaly men ár qareketi arqyly ultyna da, adamzatqa da qyzmet etýdiń úlgisin qalyptastyrdy. Ult kókjıegin keńeıtip, álemge tanylýyna kóp qyzmet etti. Onyń eń jarqyn mysaly – 1978 jyly Almatyda ótken Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy men UNICEF-tiń birlesken konferensııasy. Oǵan deıin qazaq jerinde jahandyq jıyn bolyp kórgen emes-ti. Bir jaǵynan, Almaty deklarasııasy búkil álemdegi mıllıondaǵan adamnyń ómirin saqtap qalýǵa jumys istegen densaýlyq saqtaý júıesiniń damýyna, jedel járdem sekildi alǵashqy kómek kórsetetin júıeni damytýǵa sep bolsa, ekinshi jaǵynan konferensııa qazaq degen eldiń bar ekenin álemge áıgilep berdi.
Tókeń baqılyq bolǵanmen, onyń murasy men ǵıbraty ǵasyrlar boıy ultqa qyzmet ete bermek. Sol ulaǵatynyń ishinde meniń túıgenim – ol kisi ómirdi súıý, adamdy súıýdiń ozyq mysalyn kórsetip ketti. Keshirimshildigi de – aıryqshalap atap aıtýǵa bolar qasıet. 1978 jyly jahandyq jıynnan keıin túrli kórealmaýshylyqtyń saldarynan elden jyraqtap, Máskeýde turýǵa májbúr bolǵan edi. Sóıte tura soǵan sebepker bolǵandardy da, bireýlerdiń aıtaǵyna ergenderdi de keshire bildi. «Solardyń keıbirin aspırant retinde baptap, ǵylym báıgesine qostym, al bılik mańaıynda bolǵandarǵa keshirimmen qaradym, sol arqyly jasampazdyq jolǵa kóbirek kúsh-qýatymdy arnaýǵa múmkindigim boldy» dep edi birde aǵynan jarylyp.
Taǵy bir ereksheligi – úlkenmen de, kishimen de syılasa, aralasa, ázildese bilýi. Kóz jumar sátke deıin ómirge qushtarlyǵyn, bolashaqqa senimin joǵaltpady jáne ázilden de aıyrylmady. Qaıtys bolarynan úsh kún buryn balasy Almaz bizdi vıdeobaılanys arqyly sóılestirdi. Sonda qalyptasqan dástúr boıynsha aǵa men ininiń, naǵashy men jıenniń bir ázilin bastap edim, hál ústinde jatqan Tókeń ázilge ázilmen jaýap berip, ǵajap bir ishki rýhtyń sónbegenin kórsetti.
Tóregeldi Sharmanulynyń ómir joly – ónegeli jol. Qajyrly eńbek, tereń bilim, jasampaz qaıratkerlik arqyly óshpes iz qaldyrǵan alyp tulǵanyń baqılyq bolýy tutas ultymyz úshin aýyr qaıǵy. Biraq Tókeń qaldyryp ketken iz, taǵylymy men tálimi el ıgiligi úshin qyzmet jasaı bermek. Alyp tulǵanyń jany jánnatta, ımany salamat bolsyn.
Álıhan Baımenov,
Astana memleket qyzmet Habynyń tóraǵasy