Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń uıytqy bolýymen Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy ókildigi, «Taldyqorǵan quqyq qorǵaý ortalyǵy» QB, Qazaqstannyń azaptaýǵa qarsy ÚEU koalısııasy jáne «Adam quqyqtary jáne zańdylyqty saqtaý jónindegi qazaqstandyq halyqaralyq bıýro» QB qatysýymen dóńgelek ústel ótti.
«Azaptaý jaǵdaılaryn tıimdi tergeýdi qamtamasyz etý» atty ótken is-sharaǵa quqyq qorǵaý jáne sot organdary, ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar, adam quqyqtary jónindegi ulttyq mekemeler, advokatýra ınstıtýty, Ádilet mınıstrligi Sot saraptamalary ortalyǵy, quqyq qorǵaý ÚEU, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý uıymdarynyń ókilderi, sondaı-aq quqyqtanýshy ǵalymdar qatysty.
Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Tastemir Ábishev, Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy, elshi Iohannes Baýr, Taldyqorǵan quqyq qorǵaý ortalyǵynyń dırektory Vıktor Ten, «Adam quqyqtary jáne zańdylyqty saqtaý jónindegi Qazaqstandyq halyqaralyq bıýro» QB dırektorynyń orynbasary Roza Aqylbekova elimizde azaptaý jaǵdaılaryn jónsiz tergeýge yqpal etetin azaptaýlardy tergeý kezindegi quqyq qoldaný tájirıbesi jáne normatıvtik sebepterdi taldaý nátıjelerimen bólisti. Sondaı-aq jıynda bul tájirıbe men nátıjelerdi adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttarǵa jáne Azaptaýǵa qarsy konvensııa men Ystanbul hattamasynyń erejelerine sáıkes keltirý maqsatynda qoldanystaǵy zańnamany ózgertý usynymdary talqylandy.
Prezıdent tapsyrmasymen elde azaptaýmen jáne sonymen baılanysty basqa da quqyq buzýshylyqtardy joıý sharalary qabyldanǵanyn aıtqan T.Ábishev ótken jyldan bastap prokýratýra organdaryna zańnamalyq deńgeıde azaptaýlarǵa qatysty barlyq isti tergeý ókilettigi berilgenin atap ótti.
Prokýrorlar Ystanbul hattamasynda belgilengen halyqaralyq standarttarǵa sáıkes azaptaý isterin jyldam jáne beıtarap tergeýdi qamtamasyz etedi. Ol úshin prokýratýra organdarynda sotqa deıingi tergep-tekserýdi uıymdastyrý týraly nusqaýlyq qabyldandy.
Elimizdiń barlyq óńirinde qurylǵan arnaıy mobıldi toptar azaptaý týraly dabyl túsken kezde qylmys jasalǵan jerge baryp, shuǵyl tergeý áreketterin júrgizedi. Byltyr jáne bıyl prokýrorlar azaptaý týraly tergep-tekseriletin ister aıasynda QPK-niń 200-babymen ýákiletti organdardyń atyna qylmystyq quqyq buzýshylyq jáne basqa da zań buzýshylyqtar jasaýǵa yqpal etken mán-jaılardy joıý jóninde 107 usynys engizdi. 123 adam tártiptik jaýapkershilikke tartylsa, onyń 45-i basshylyq laýazymda otyrǵan.
О́tken jyly 10 mamyrda qabyldanǵan BUU Azaptaýǵa qarsy komıtetiniń qorytyndy eskertýlerin iske asyrý aıasynda Úkimet atalǵan komıtettiń usynymdaryn iske asyrý sharalaryn qabyldap jatyr. Máselen, memlekettik organdar tarapynan azaptaýdy aıqyndaý bóliginde zańnamany jetildirý úshin Májilis qaraýyna «Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqarý kodeksterin ońtaılandyrý máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy engizildi.
Zań jobasynda Qylmystyq kodekstiń 50, 63, 72 jáne 73-baptaryna azaptaý úshin belgili bir laýazymdy atqarý nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqyǵynan aıyrýdy mindetti túrde taǵaıyndaı otyryp, quqyq qorǵaý jáne arnaýly organdarda laýazymdarǵa ornalasýǵa ómir boıy tyıym salý; shartty túrde sottaýǵa, shartty túrde merziminen buryn bosatýǵa, jazanyń ótelmegen bóligin neǵurlym jeńil jaza túrine aýystyrýǵa ne taǵaıyndalǵan jaza merzimin qysqartýǵa tyıym salatyn ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelgen.
Sondaı-aq BUU Azaptaýǵa qarsy komıtetiniń usynymyn iske asyrý aıasynda jáne azamattardyń quqyqtarynyń qorǵalý kepildikterin arttyrý maqsatynda qylmystyq tergeý men jazany oryndaý kezinde azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý jónindegi nusqaýlyq bekitildi.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar halyqaralyq quqyq normalaryn odan ári ımplementasııalaý, sot tóreligi júıesi men sottan tys quraldardy qosa alǵanda, elde adam quqyqtaryn qorǵaýdyń halyqaralyq jáne ulttyq tetikterin jetildirýdiń ózekti máselelerin talqyǵa saldy. Sarapshylar quqyq qorǵaý, arnaýly organdar qyzmetkerleriniń, sondaı-aq barlyq jabyq mekeme qyzmetkerleriniń quqyqtyq mádenıet deńgeıin arttyrý boıynsha turaqty túrde jumys isteıtin oqytý kýrstaryn ótkizýdiń mańyzdylyǵy men qajettiligin atap ótti.