Adamzattyń ómir saltyn tolyǵymen ózgerte alatyn jasandy ıntellekt búginde eń ozyq ınnovasııalyq jobaǵa aınaldy. Elimizde bul salany damytýǵa arnaıy strategııalyq qujat qabyldaý kerektigi aıtyldy. Alaıda osy baǵytta qoǵam men mamandar aldynda turǵan birneshe másele bar ekeni anyq.
Qazaqstan jahandyq ınnovasııalyq ındeks kórsetkishinde 132 eldiń ishinde 81-orynda tur. Bul ónerkásip salasyn áli de damytyp, tehnıkany naryqtyq qoldanysta jıiletý kerektigin ańǵartady. Zaman talabyna saı jasandy ıntellekt tehnologııasyn básekege qabiletti etýge birqatar suraqqa jaýap tabý kerek. Endi soǵan toqtalaıyq. Birinshiden, otandyq robottehnıkany jasaıtyn maman bar ma? Elimizde jasandy ıntellekt salasyndaǵy mańyzdy máseleniń biri – bilikti mamandardyń jetispeýshiligi. Osy salada tıimdi is atqaratyn jumys kúshin damytý úshin kóbirek mamandandyrylǵan baǵdarlama men oqytý kýrsy qajet. О́ıtkeni bilikti mamansyz jańa ázirlemeni jasap, ony qoldaný múmkin emes. Ekinshiden, jasandy ıntellektini qurastyrýǵa ǵalymdarǵa jaǵdaı jasalǵan ba? Ataýly salanyń tolyq damýy úshin resýrs, mamandandyrylǵan zerthana jáne tehnıkalyq qoldaý kerek. Bul óz kezeginde mamandarǵa erkin jumys istep, oıdaǵy ıdeıany júzege asyrýǵa septigin tıgizedi. Ǵylymǵa quıylǵan qarjy – bolashaqqa tartylǵan ınvestısııa. Úshinshiden, qupııalyq pen derekter qaýipsizdigi máselesin de eskergen jón. Jasandy ıntellekt qoǵamnyń barlyq salasyna ený arqyly jeke tulǵadan bastap, memleket týraly barlyq derekti qamtıdy. Eger bir fýnksııadan qate ketse, málimetter bazasy bárine qoljetimdi bolady. Al ol kıbershabýyldaýshylar úshin taptyrmas múmkindikke aınalady. Sondyqtan eldegi kıberqylmys órshimeýi úshin derekti qorǵaýdy qatańdatý kerek. Tórtinshiden, etıkalyq jáne quqyqtyq máseleler. Jasandy ıntellektini damytý jáne engizý etıka men zańdylyq máselelerin de týǵyzady.
Derekterdi qorǵaý, algorıtmniń ashyqtyǵy jáne jasandy ıntellekt júıeleri qabyldaǵan sheshimder úshin esep berýdi qosa alǵanda, ártúrli salalarda JI paıdalanýdy retteý úshin tıisti zańdar men erejelerdi ázirleý qajettigi de týyndaıdy. Tipti bul baǵytpen aınalysatyn ǵalymdardy biriktirip jobalardy jasaý úshin arnaıy basshylyqtyń kerek ekendigi de aıtylyp júr. Ǵalym Altynbek Sháripbaıdyń pikirinshe, elimizde jasandy ıntellekt mınıstrligin ashý kerek. Ol búgingi Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginen táýelsiz mekeme bolýy shart eken. Jańa mınıstrlik arnaıy komandanyń jumys barysyn qadaǵalap, sapaly tehnıkalardyń paıda bolýyna múmkindik beredi. Buǵan deıin mundaı mınıstrlik Birikken Arab Ámirliginde qurylǵan edi. 2017 jyly qalyptasqan mekeme AI-ǵa ınvestısııa salý arqyly úkimettiń tıimdiligin arttyrýǵa jáne ınnovasııalyq, joǵary ónimdi ortany qurýǵa baǵyttalǵan. Sonymen elimiz jasandy ıntellektini damytý men engizýde birneshe qıyndyqpen betpe-bet keledi. Biraq ataǵan máselelerdi ońtaıly sheshý jańa múmkindikterdiń kózine aınalýy múmkin. Bilikti kadrlardy damytýǵa, sáıkes ınfraqurylymdy qurýǵa jáne jańa tehnologııalardy el ómiriniń ártúrli salasynda sátti paıdalaný úshin laıyqty standarttardy damytýǵa nazar aýdarý qajet dep oılaımyn.
Bı-Fatıma ERALHANQYZY,L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti