Anam Bıjamal jıi aıtýshy edi: «Qaıǵysyzǵa qara sý da as», dep. Balalyq shaqta bul sózdiń ulaǵatyn túsinetin shama qaıdan bolsyn. «Nege anam osy sózdi qaıtalaı beredi» dep jaratpaǵan syńaı tanytatynmyn.
HH ǵasyrdyń alpysynshy jyldary, eldegi turmys júdeýden tómen. Aýyz bólmedegi qara qazanda únemi sý toly. Qaınaǵan sýǵa sýyq sý qosyp jýynamyz, ishemiz.
Shaıdy áp-sátte qaınatatyn qazirgideı qurylǵylar joq. Shaıǵa sýdy osy qara qazannan alamyz.
* * *
«Qara sý» as bolýshy ma edi? Anamnyń aıtqysy kelgeni barǵa qanaǵat eken.
Qanaǵatqa birshama ádilettilik uıalaǵan. Búgingi túsinikke salsam, «qara sý» ádiletsizdiktiń, baryp turǵan surqııa kórinisi. Biraq anam ony qanaǵatqa sanap, shúkirshilik dep «qara sýdy» Allanyń nesibesi dep táýba etetin.
* * *
Túsinikke aýyr, qalaısha «qara sý» as bolmaq?
Sirá, munyń túp mánisin jemqorlardan suraǵan jón bolar. Álde Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev atap aıtqan elimizdegi ishki ónimniń elý paıyzyna ıe 162 baıdan suraǵan jón be?
Ortasha jalaqysy 50 myń teńgemen kún kórip otyrǵandardyń asy «qara sý» emes pe?!
* * *
«Qaıǵysyzǵa qara sý da as». Bul – búgingi zamanǵa múldem kelmeıtin sana jáne psıhologııa.
Elimizdegi 162 baı (solardy tizimge alyp qoıǵan jón bolar edi) qaıǵysyzdar. Hakim Abaı: «Qaıǵysyzdyń bári asaý», degen.
Qaıǵynyń ne ekenin bilmegenderdiń sanasy dúleıleý keledi. Ony ertede Aleksandr Pýshkın «Dýbrovskıı» romanynda Troekýrov (jańa baıyǵandar – nývorıshter) obrazy arqyly tereń sýrettegen.
Qudaı olardan saqtasyn!
* * *
Anamnyń bes balasy, bizder, bir kún toq, bir kún ash qursaqpyz. Eri – Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń múgedegi.
Sol kezde kerosınmen jaǵyp, tamaq pisiretin «Kerogaz» degen qurylǵy bolatyn.
Balalardyń úlkeni, on úsh jastaǵy Qaırıma esimdi týǵan apaıymyz aspazshy áıelge bolyspaq bolyp, ańdamaı kerosın qolymen shashyn sıpap, órtenip ketipti.
Keıingi bizder, solaı dep estidik.
Joqshylyq ta, kedeıshilik te, qasiret te bir basynda bolǵanymen, «qaıǵysyzǵa qara sý da as» dep moıymaı, qaıǵyǵa ezilmeı, qalǵan bizderdiń aman-saýlyǵymyzdy oılap, ózin-ózi qaıraýy, táýbaǵa kelýi anamnyń qaısar minezin kórsetedi. Muni úlken erlik sanaımyn.
P.S. Anamnyń «qaıǵysyzǵa qara sý da as» degeni barǵa qanaǵat etýi. Áıtpegende, táıiri, «qara sý» as bolýshy ma edi?!
Ǵarıfolla ESIM,
akademık, jazýshy