«Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ýaqytty esepteý tártibi týraly» Úkimet qaýlysyna engizilgen ózgeristerge sáıkes 1 naýryzdan bastap biryńǵaı ýaqyt beldeýine kóshtik. Eldiń barlyq aýmaǵynda qaınaǵan tirshilik UTC+6-dan 5-ýaqyt beldeýine (UTC+5) aýysty da ketti. Sol kezdiń ózinde keıbir ǵalymdar ýaqyt beldeýin tańnyń atýyna qaraı belgileý kerek ekenin aıtsa, turǵyndar jumys tobyna senim artyp, únsiz qalǵan edi.
Qaýly boıynsha Astana, Almaty qalalarymen qatar Shymkent, Aqmola, Almaty, Jambyl, Qaraǵandy, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan, Abaı, Jetisý, Ulytaý oblystarynda 1 naýryzdan bastap jergilikti ýaqyt 1 saǵatqa keıinge shegerildi. Al oǵan deıin usynysty biryńǵaı ýaqyt beldeýin ornatý máseleleri jónindegi jumys tobyna qosylǵan ǵalymdar, sarapshylar ábden zerdelegenin de aıtqanymyz lázim.
Kóp uzamaı elimizdiń birneshe aýmaǵynda turǵyndar tańnyń ádettegiden tym erte atatynyn jelige jarııalap, shaǵymdana bastady. «Ýaqytty keri qaıtarý» jónindegi petısııaǵa da qajetti 50 myń qol jınalyp, kúni keshe sol petısııany qaraý úshin qurylǵan jumys tobynyń qorytyndy otyrysy ótti. Qoǵamdyq talqylaýǵa Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qaırat Balyqbaev tóraǵalyq etti. Basqosýǵa petısııa avtorlary, sarapshylardan bastap, Densaýlyq saqtaý, Energetıka, Aýyl sharýashylyǵy, Kólik, Tótenshe jaǵdaılar, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrlikteriniń qyzmetkerleri qatysty.
Eske salar bolsaq, jumys tobynyń 21 maýsymda ótken birinshi otyrysynda 50 myń daýys jınaǵan bastamashy top petısııadaǵy eki negizgi sebepti alǵa tartqan edi. Onda ýaqyt beldeýiniń densaýlyqqa áseri jáne keshki artyq saǵatqa qaraı jeke jáne zańdy tulǵalar elektr energııasyna qosymsha shyǵyndalatyny týraly aıtylypty. Sodan 16 shildede ótken ekinshi otyrysta medısına, hronobıologııa jáne energetıka salasyndaǵy sarapshylar petısııa avtorlarynyń qoıǵan suraqtaryna jaýap berdi. Jumys tobynyń músheleri men saraptamalyq qoǵamdastyqtyń usynystary men dálelderin eskere otyryp, petısııa máni boıynsha sheshim jobasy ázirlenip, qoǵamdyq talqylaýǵa usynyldy.
Energetıka mınıstrligi men Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tabıǵı monopolııalardy retteý komıtetiniń derekteri boıynsha ýaqytty aýystyrý eldegi elektr energııasyn tutynýǵa aıtarlyqtaı áser etken joq. Mysaly, 2023 jyly energııany tutyný 2022 jylmen salystyrǵanda 1,9%-ǵa artqan. Bul ózgeriske tutynýshylar men jańa nysandardyń salynýy negiz boldy. Al bıylǵy birinshi toqsanda jan basyna shaqqandaǵy elektr energııasyn tutyný 2023 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 2,44%-ǵa tómendegen. Buǵan qosa bıyl keıbir óńirlerde tarıfterdiń ósýi, temperatýranyń tómendegeni baıqalǵan. Bul halyqtyń shyǵystaryna áser etýi múmkin.
Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes UTC+5 saǵattyq beldeýine kóshirý geografııalyq ornalasý men tabıǵı kún sıkline sáıkes keledi. Bul bıologııalyq yrǵaqtardy kúndizgi-túngi tabıǵı sıklmen úndestirýdi jaqsartyp, halyqtyń densaýlyǵyna oń áser etedi desedi. Mınıstrlik ókilderi ýaqyt beldeýiniń aýysqanyna bar-joǵy 5 aı ótkenin eskerip, bul ózgeristiń densaýlyqqa eleýli áseri týraly aıtýǵa áli erte dep sanaıdy.
Basqosýda jumys toby Densaýlyq saqtaý, Bilim jáne ǵylym mınıstrligine aldaǵy úsh jylda biryńǵaı ýaqyt beldeýiniń densaýlyqqa áserin zertteýdi usyndy. Talqylaýdy Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qaırat Balyqbaev tolyqtyryp, túıindedi.
«Búgin biz petısııany qaraýǵa qatysqan barlyq taraptyń pikirin estidik. Petısııada kórsetilgen dálelder rastalmaǵanyn eskere otyryp, jumys toby petısııany qanaǵattandyrýdan bas tartý týraly aldyn ala sheshim qabyldady. Ákimshilik is júrgizý kodeksiniń 90-6-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri petısııany qaraý nátıjeleri týraly resmı habarlamany usynady», dep qorytyndylady Q.Balyqbaev.