Qasym-Jomart Toqaev: Aldaǵy on jyl bizdiń aımaqtyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn kezeń

Memleket basshysy aldaǵy on jyl bizdiń aımaqtyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn kezeń bolatynyn atap ótti. Osy tarıhı múmkindikti qanshalyqty tıimdi paıdalana alatynymyz tek ózimizge baılanysty ekenin eske saldy.

«Jahandyq geosaıası ahýal aýmaly-tókpeli bolyp turǵan qazirgi kezde biz óńirde ózara senimge jáne or­taq ári birtutas qaýipsizdikke negiz­del­gen keńistik qurdyq, óńirlik yq­­pal­dastyqqa bóget keder­gi­lerdi joıdyq, kóp qyrly yn­ty­maq­tastyǵymyzdy joǵary sapaly deńgeıge shyǵaratyn tuǵyr qalyptastyrdyq. Qazaqstan búginde Qyrǵyzstan, Tájik­stan, О́zbekstan elderimen odaq­tastyq qatynas ornatyp, Túrik­­menstanmen strategııalyq árip­testikti dáıekti túrde keńeıtip keledi. Ha­lyq­tarymyzdyń ózara ja­qyn bo­lýǵa umtylysy bar­lyq deńgeıdegi baı­lanystyń kú­sheıýi­nen de kórinedi. Memleket bas­shylarynyń bir-biri­ne jıi saparlap, turaqty kezdesýi parla­mentaralyq, úkimet­aralyq jáne vedomstvoaralyq baılanystardy tereńdetýge tyń serpin berdi. Belsendi saıası dıalog pen izgi nıet besjaqty yqpaldastyqty damy­tý isinde mańyzdy uıystyrýshy fak­torǵa aınaldy. О́ńirdegi memleketter bir-biriniń táýelsizdigin, egemendigin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn qurmet­teý, kelispeýshilikter týyndaı qalsa ony beıbit jolmen sheshý sııaqty irgeli qaǵıdattarǵa negizdelgen ynty­maqtastyqtyń Ortalyq Azııaǵa ǵana tán biregeı úlgisin qalyptastyrdy», dep jazdy Prezıdent.

Sonymen qatar maqalada ár qalada ótken kezdesýlerdiń nátıjesinde óńirlik yqpaldastyqtyń tereńdep, keńeıe túskeni atap ótilgen.

«Ortalyq Azııa memleketteri bas­shy­larynyń Astanada, Tashkentte, Túrikmenbashyda, Sholpan-Atada, Dýshanbede bes konsýltatıvtik kez­desýi boldy. Sonyń nátıjesinde óńir­lik yqpaldastyq barynsha te­reń­­dep, keńeıe tústi. Tipti buryn-soń­­dy bol­maǵan deńgeıge kóterilip, ınte­g­ra­­sııalyq úderister dáıekti, júıeli jáne eń bastysy, úzdiksiz sı­patqa ıe boldy desem, artyq aıtqan­dyq emes.

2018 jyly Astanada ótken al­ǵashqy kezdesýde óńirdegi bes eldiń yqpal­dastyǵyna qatysty negizgi ba­ǵyt­tar aıqyndaldy. Sonyń arqa­syn­da óńirlik qaýipsizdikti qamta­masyz etý salasyndaǵy baılanystar jandana tústi.

2019 jyly Tashkenttegi ekin­shi kezdesýde Ortalyq Azııa kósh­basshylary óńirlik yqpaldas­tyq­ty nyǵaıta túsetin bolashaǵy zor birqatar bastama kóterdi. Atap aıt­qanda, Qazaqstan HHI ǵasyr­da Or­talyq Azııany damytý úshin Dostyq, tatý kórshilik jáne yntymaqtastyq týraly shartqa qol qoıý, sondaı-aq óńir elderiniń Qaýipsizdik keńes­teri hatshylarynyń turaqty kezde­sýin ótkizý qajettigi týraly usy­nys bildirdi. Sammıtterdi ótkizý reg­la­mentiniń qabyldanýy basqosýdyń mańyzdy nátıjesi bolǵany daýsyz.

2021 jyly Túrikmenbashy qala­­syn­daǵy úshinshi sammıt óte maz­mundy ótti. Memleket bas­shy­­lary Parlamentaralyq forým men Jastar forýmyn shaqyrý, Is­ker­lik keńes qurý týraly bastama kóterdi. Konsýltatıvtik kezdesýler sımvolıkasynyń bekitilýi de – aıtýly qadam.

2022 jyly Sholpan-Atada ót­ken tórtinshi kezdesýdiń basty saıa­sı qorytyndysy retinde HHI ǵasyr­da Ortalyq Azııany damytý úshin Dostyq, tatý kórshilik jáne ynty­maqtastyq týraly besjaqty shartqa qol qoıý rásiminiń bastalýyn, sondaı-aq Ortalyq Azııanyń «Jasyl kún tártibi» baǵdarlamasynyń jáne kópjaqty formattar aıasyndaǵy yqpaldastyq tujyrymdamasynyń bekitilýin aıtýǵa bolady.

2023 jyly Dýshanbedegi mereı­­toılyq besinshi kezdesýde Or­talyq Azııa memleketteri basshy­­larynyń konsýltatıvtik kezdesý­leriniń for­matyn ınstıtýttandyrý jolyn­da alǵashqy qadam jasaldy. El­­derdiń kóshbasshylary Ult­tyq úı­les­tirýshiler keńesin (Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń kon­sýl­tatıvtik kezdesýleri isteri boıyn­sha) qurý týraly sheshim qa­byl­dady», delingen maqalada.

Budan ári, Prezıdent maqalasynda elordada ótetin kezdesý jalǵasyn taýyp, ózara yntymaqtastyqtyń jańa formaty týraly da sóz qozǵalǵan.

«Astanadaǵy altynshy konsýl­ta­tıvtik kezdesýde kólik salasyndaǵy vedomstvo basshylarynyń basqo­sýy odan ári jalǵasady, energetıka mı­nıstrleriniń alǵashqy kezde­sýi bolady. Sondaı-aq óńirdegi memle­ketterdiń buqaralyq aqparat qural­daryna jáne aqparat máselelerine jaýapty mınıstrleri men ózge de laýazymdy tulǵalarynyń keńesi ótedi. Jalpy alǵanda, joǵary deńgeı­degi júıeli kezdesýler barlyq ba­ǵyt boıynsha birlesken jumysqa eleýli serpin berdi. О́ńirlik yntymaq­tas­tyqty damytýǵa arnalǵan jol kartalarynyń qabyldanýy buǵan zor septigin tıgizip otyr. Olarǵa yqpal­dastyqty nyǵaıtý jónindegi naq­ty is-sharalar engizilgen. Sonyń nátıjesinde, aımaqta saýda-ekono­mıkalyq jáne iskerlik baılanystar aıtarlyqtaı jandandy. Ortalyq Azııa aýmaǵy tarıh turǵy­synan qaraǵanda tym qysqa merzim ishinde saýda, ınvestısııalyq jáne kó­lik-kommýnıkasııalyq áleýeti jyl­dam artyp kele jatqan ózara tıim­di yntymaqtastyq keńistigine aınaldy. Keıingi 5 jylda (2018-2023 jyldar) ózara saýda aınalymy 2 esege jýyq kóbeıip, 5,7 mıllıard dollar­dan 11 mıllıard dollarǵa deıin art­ty. О́tken jyldyń qorytyn­dy­sy boıynsha ishki taýar aınaly­my 25 paıyzǵa ósti. Sonyń ishinde Qazaqstannyń Ortalyq Azııa elderi­men saýdasy byltyr 26,8 paıyzǵa artyp, 8 mıllıard dollarǵa jetti», delingen maqalada.

Sondaı-aq birlesken iri jobalar oǵan qa­ty­­sý­shy elderge qomaqty paıda áke­lip qana qoımaı, Ortalyq Azııa ekonomıkasynyń búkil qurylymyn ózgertip otyrǵandyǵy sóz etilgen.

«Shekara mańyndaǵy aýdandarda saýda-logıstıka jáne ónerkásip habtarynyń jelisin damytý isi ynty­maqtastyqtyń mańyzdy baǵyty sanalady. Bul habtar ózara saýda men or­taq ınvestısııalyq qyzmetti alǵa bastaıtyn jańa draıver bola alady. Elderimizdiń kólik-logıstıkalyq áleýetin tıimdi paıdalanýdyń strate­gııalyq mańyzy artyp keledi. Bul sala óńirdiń qarqyndy damýyna jańasha serpin beretin qozǵaýshy kúshke aınalýǵa tıis. Ekonomıkalyq órleýdiń naqty bastaýy sanalatyn ónerkásip, energetıka, aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne sıfrlandyrý salalarynda birlesken kásiporyndar qurýǵa kóp kóńil bólinip jatyr. Ortalyq Azııa memleketteriniń ónerkásiptik kooperasııasyn damytý jónindegi is-qı­myl josparynyń bıyl bekitilýi osy baǵyttaǵy mańyzdy qadam bolmaq»,  dep jazdy Memleket basshysy.

Maqalany tolyǵyraq myna silteme arqyly oqı alasyzdar.