Konstıtýsııany nyǵaıtatyn zańdar toptamasy

Bas prokýratýra – Aktıvterdi qaıtarý jónindegi ýákiletti organ

Atap aıtqanda, saılaý, pro­kýratýra jáne áleýmettik qam­syz­dandyrý salalaryn jeti­ldirýge arnalǵan zańdar qaralyp, ınves­tı­sııalyq ombýdsmen ınstı­týtynyń ókilettikteri naqtylandy.

«Maquldanǵan zańdar jańa Konstıtýsııany iske asyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler toptamasyn qamtıdy. Atap aıtqanda, qolda­nystaǵy zańnamaǵa memle­ket­tik bıliktiń jańa ınstıtýt­taryn qalyptastyrýǵa jáne saılaý úderisteriniń rásim­derin naqtylaýǵa qatysty ózgerister engizildi. Sonymen qatar Pro­kýratýranyń ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy qyzmeti rettelip, Bas Prokýrorǵa Investısııalyq ombýdsmen ókilettigi beriledi. Ilespe túzetý­ler qylmystyq jáne ákim­shilik quqyq normalaryn da jańǵyrtady. Bul sharalar kesheni konstıtýsııalyq normalardyń tıimdi ári sapaly iske asyrylýyn qamtamasyz etedi dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Atalǵan zańdar arqyly elimiz­diń jańa Konstıtýsııasyna sáıkes keltirý maqsatymen zańnamalyq aktilerge túzetýler engizildi. Olar joǵary ókildi organnyń bir palataly júıege kóshýine baılanysty ózgeristerdi qamtıdy. Sonymen qatar aýmaqtyq, okrýg­tik jáne ýchaskelik saılaý komıs­sııalarynyń múshelerin jasyryn nemese ashyq daýys berý arqyly saılaý bóliginde máslı­hattardyń quzyreti naqty­landy. Sondaı-aq bir mandatty aýmaqtyq saılaý okrýgi boıynsha saılanǵan depýtat keri shaqyrylǵan jaǵdaıda máslıhat depýtatynyń ókilettigin merziminen buryn toqtatý tártibine qatysty normalar qarastyrylǵan.

Buǵan qosa birqatar zańnama­lyq aktige engizilgen túzetýlerge sáıkes óńirlik deńgeıde ınvestı­sııalyq ombýdsmen retinde oblys prokýrorlary men respýb­lıkalyq mańyzy bar qalalar jáne astana prokýrorlary ókildik etedi. Aktıvterdi qaıtarý jónindegi ýákiletti organ retinde Bas prokýratýra aıqyndaldy.Senatorlar bıyl naýryzda ótken respýblıkalyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstıtýsııa normalaryn iske asyrý úshin «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Salyq kodeksi­ne ózgerister engizý týraly» zańdy da eki oqylymda qarap, maquldady. Atap aıtqanda, zańda Quryl­taı men Qazaqstan Halyq Keńesin qurýǵa baılanysty ózgeris­­ter qarastyrylǵan. Osy zańǵa sáıkes endi azamattardyń Kons­tı­týsııalyq Sotqa júginýi kezin­de memlekettik baj alynbaıdy.

Sondaı-aq «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń keıbir zańnama­lyq aktilerine Qazaqstan Respýb­lı­kasy arnaýly memleket­tik organdarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdar qaraldy.

«Bul zańdar arnaýly memle­ket­tik organdarda qyzmet ótkerý salasyna qatysty zańnamany odan ári jetildirýge arnalǵan. О́zgerister qyzmetke ornalasý, qyzmet ótkerý jáne qyzmetti toqtatý tártibin qamtıdy. Qyz­met­kerlerdiń áleýmettik qorǵa­lýyn kúsheıtý jáne eńbek jaǵ­daılaryn jaqsartý jóninde de normalar bar. Bul túzetýler aldaǵy ýaqytta atalǵan vedoms­tvo­lardyń jumys tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi dep senemiz», dedi Senat tóraǵasy.

Máselen, quqyq qorǵaý organ­darynyń qyzmetkerleri qyz­metin úzbeı arnaıy memle­kettik organdarǵa nemese Qarýly Kúshterge aýysa alady. Al sheteldik uıymdarǵa jiberil­gen arnaıy agenttikter qyzmet­kerleriniń otbasy múshelerine áleýmettik jáne medısınalyq qoldaý kórsetiledi. Sondaı-aq memlekettik qaýipsizdik qyz­metiniń ókilettikteri, terrorızm men ekstremızmge qarsy is-qımyl sharalary, atap aıtqanda, terrorıstik jáne ekstremıstik materıaldardy saqtaýǵa ty­ıym salý bekitilip, memlekettik organdardyń osy saladaǵy ókilettikteri naqtylanyp jatyr. Buǵan qosa memlekettik qupııalardy qorǵaý kúsheıtilip jatyr. Máselen, olardyń qorǵanys deńgeıin tómendetý ulttyq qaýipsizdikke qater tóndiredi dep sanalady, al prezı­denttik baılanys júıesi týraly aqparat memlekettik qupııa bolyp sanalady.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ǵylym, ǵylymdy qajetsinetin aýmaqtar, áleýmettik qamsyz­dandyrý, bilim, densaýlyq saqtaý jáne áskerı qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy qarap, maquldady.

«Qaralǵan zań ǵylymı-tehnı­kalyq salany jan-jaqty qoldaýdy jáne ǵalymdardyń áleýmet­tik kepildikterin arttyrýdy kózdeıdi. Osy zań arqyly ǵylymdy qajet etetin aýmaqtar­dyń, tehnoparkter men ǵylymı qalashyqtardyń quqyqtyq már­tebesi aıqyndaldy. Sondaı-aq Ulttyq ǵylym akademııasynyń jumysyn jetildirýge, dárilik zat­tardyń qoljetimdiligin art­tyrýǵa arnalǵan normalar bar. Jańa normalar memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saıasatty iske asyrý úshin qolaıly quqyqtyq negiz qalyptastyrady dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.

Zańda aqaý jáne bekitilgen nusqadan aýytqý saldarynan jol berilgen qateler anyq­talǵan jaǵdaıda baspa mem­lekettik satyp alý týraly shart boıynsha jergilikti atqarý­shy organdar satyp alǵan taralymdy óz qarajaty esebi­nen aýystyrýǵa mindetti ekeni kórsetilgen. Sonymen qatar ǵylym men tehnologııany damytýǵa qatysty forsaıttyq (boljamdyq) zertteýlerge, jas ǵalymǵa, ujym­dyq paıdala­nymdaǵy ǵylymı zerthanaǵa anyqtamalar berildi.

Osy oraıda, ýákiletti organ­nyń ǵylymı zertteý ınstıtýttary men joǵary oqý oryndary úshin bıýdjet qarajaty esebinen júrgiziletin ǵylymı zertteýlerge qajetti taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý qaǵıdalaryn ázirleý jáne bekitý jónindegi quzyreti zańnamalyq turǵydan keńeıtile­di. Sondaı-aq memlekettik tapsyrys sheńberinde satyp alynǵan ǵylymı jabdyqtardy paıdalaný, ujymdyq paıdalanymdaǵy ǵylymı zerthanalar men akade­mııalyq artyqshylyq ortalyq­taryna qoljetimdilik berý qaǵı­da­laryn ázirleý jáne bekitý, ǵylym jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyz­met salasyndaǵy venchýrlik qar­­jy­­landyrý qaǵıdalaryn qa­by­l­­daý múmkindigi qaras­tyrylǵan.

Zańnamaǵa ǵalymdar men ǵy­lymı qyzmetkerlerdiń quqyq­tary men mindetterin, ǵylymdy qajetsinetin aýmaqtardyń negizgi qaǵıdattary men olardy damytý tetikterin, ǵylym qalashyǵynyń mártebesin berý tártibin, onyń mindetterin, qatysýshylaryn, basqarý organdaryn jáne ǵylym qalashyǵyna qatysýshy ǵylymı qyzmetkerlerdi áleýmettik qam­tamasyz etý máselelerin retteıtin jańa baptar da engizildi.

Qaýipsizdik talaptary saqtalmaı otyr

Palata otyrysynda senator Bıbigúl Jeksenbaı Úkimetke depý­tattyq saýal joldady. Depý­tat joǵary kerneýli elektr jeli­leriniń kúzet aımaqtarynda qaýip­sizdik talaptaryn buza otyryp, bazarlar, qoımalar men avtoturaqtar ornalastyrý azamattardyń ómiri men densaý­lyǵyna eleýli qaýip tóndirip otyrǵanyn aıtty.

«Búginde halyq kóp shoǵyrla­natyn nysandarda ınjenerlik, energetıkalyq qaýipsizdik talaptary saqtalmaıdy. Keıingi ýaqytta Astana qalasyndaǵy «Alash» bazarynyń aýmaǵynda ornalasqan joǵary kerneýli elektr jelileriniń kúzet aımaq­taryna qatysty jaǵdaı qoǵamda qyzý talqylanyp jatyr. Bul máse­leniń ózektiligi tek bir bazar­dyń nemese bir kásipkerlik sýbek­tisiniń taǵdyrymen shektelmeıdi. Bul – azamattardyń qaýipsizdigi máselesi, elimizdegi strate­­gııalyq ınjenerlik ınfra­qu­rylymnyń qorǵalý deńgeıi, mem­lekettik organdar arasyndaǵy úılestirýdiń jáne qoldanystaǵy zańnamanyń tıimdiliginiń kór­setkishi. О́kinishke qaraı, bul másele Astanaǵa ǵana tán emes. Elimizdiń kóptegen óńirin­de joǵary kerneýli elektr jeli­leri­niń kúzet aımaqtarynda orna­las­qan bazarlar, qoımalar, avtoturaq­tar, óndiristik jáne kom­mer­sııalyq nysandar kezde­sedi», dedi B.Jeksenbaı.

Senator elimizdegi barlyq joǵary voltty elektr jetkizý jeli­lerin kúzetý aımaǵynda ornalas­qan obektilerge keshendi túgendeý júrgizý, osyndaı aı­maq­tardyń biryńǵaı sıfrlyq tizilimin jasaý men ony memleket­tik aqparat júıesine kiriktirý, energetıkalyq ınfraqurylymǵa jaqyn obektilerdi salý jáne ornalastyrý kezinde mekemearalyq kelisimge basymdyq berý, sondaı-aq sıfrlyq monıtorıngtiń zamanaýı quraldaryn engizý jáne osy saladaǵy zańnamany jetildirýdi usyndy.