Memleket basshysy 2026 jyldyń 15 naýryzynda qabyldanǵan Konstıtýsııanyń erejelerin júzege asyrý maqsatynda konstıtýsııalyq zańdarǵa qol qoıdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jańa zańdar eldiń memlekettik basqarý júıesin jetildirýge jáne bılik ınstıtýttarynyń ókilettikterin naqtylaýǵa baǵyttalǵan.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» konstıtýsııalyq zańy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettikterin jáne qyzmetin, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Vıse-Prezıdentiniń quqyqtyq mártebesin qamtamasyz etý tártibin aıqyndaıdy.
Zańnyń basty jańalyǵy – Vıse-Prezıdent ınstıtýtynyń qurylýy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Vıse-Prezıdent memlekettik organdarmen ózara is-qımyl barysynda onyń múddelerin bildiredi jáne Prezıdent aıqyndaǵan mindetterdi oryndaıdy.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Quryltaıy jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» konstıtýsııalyq zańy Quryltaıdy uıymdastyrý men onyń qyzmetin, zań shyǵarý prosesin jáne Quryltaıdyń ókilettikterin júzege asyrýdyń ózge de nysandaryn, onyń depýtattarynyń quqyqtyq mártebesin belgileıdi. Quryltaı – zań shyǵarýshy bılikti júzege asyratyn eń joǵary ókildi organ.
Quryltaı partııalyq tizim boıynsha saılanǵan 145 depýtattan turady. Depýtattardyń ókilettik merzimi 5 jyldy qamtıdy.
Organdy memlekettik tildi jetik meńgergen depýtattar arasynan jasyryn daýys berý arqyly kópshilik daýyspen saılanatyn Tóraǵa basqarady.
Zańda Quryltaı ókilettikteriniń keń aýqymy, sonyń ishinde Vıse-Prezıdentti, Premer-Mınıstrdi, Konstıtýsııalyq Sot sýdıalaryn, Ortalyq saılaý komıssııasynyń, Joǵary aýdıtorlyq palatanyń múshelerin taǵaıyndaýǵa kelisim berý, Prezıdent usynýy boıynsha Joǵarǵy Sottyń sýdıalaryn saılaý jáne qyzmetten bosatý, sondaı-aq Konstıtýsııalyq Sot pen Joǵarǵy Sot sýdıalaryn qolsuǵylmaýshylyq quqynan aıyrý, Prezıdent saılaýyn taǵaıyndaý jáne bıýdjetti bekitý sııaqty máseleler aıqyndalady.
Konstıtýsııany nyǵaıtatyn zańdar toptamasy
«Qazaqstan Halyq Keńesi týraly» konstıtýsııalyq zańy Qazaqstan Halyq Keńesiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettigin, qurylý tártibin, quramyn qalyptastyrýdy jáne qyzmetin uıymdastyrýdy belgileıdi. Qazaqstan Halyq Keńesi joǵary konsýltatıvtik organ bolyp sanalady jáne azamattyq qoǵamnyń eldegi ishki saıasatty qalyptastyrýǵa qatysýyn qamtamasyz etý maqsatynda qurylady. Keńestiń zańnamalyq bastama kóterýge jáne jalpyhalyqtyq referendým ótkizýdi usynýǵa quqyǵy bar.
Qazaqstan Halyq Keńesi Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarynan quralady. Keńes quramynda etnomádenı jáne qoǵamdyq birlestikterdiń, sondaı-aq máslıhattar men qoǵamdyq keńesterdiń ókilderinen 42 adamnan úsh teń kvota boıynsha ókildik qalyptasady, ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bekitedi. Halyq Keńesine Tóraǵa basshylyq jasaıdy. Keńestiń ókilettik merzimi 4 jyldy quraıdy.
«Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» konstıtýsııalyq zańy astananyń jumys isteýi salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne onyń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdyq negizderin aıqyndaıdy. Qujatta máslıhattyń, jergilikti ózin-ózi basqarý organynyń jáne qala ákimi jetekshilik etetin jergilikti atqarýshy organnyń ókilettikteri naqty belgilengen. Sonymen qatar, elordanyń biryńǵaı sáýlettik kelbeti men dızaın kodyna qoıylatyn talaptar bekitilip, ınfraqurylymdy damytý jáne qalany basqarý júıesiniń negizderi aıqyndalady.
«Ákimshilik-aýmaqtyq qurylys týraly» konstıtýsııalyq zań ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdi qurý jáne taratý, olardyń shekaralaryn belgileý jáne ózgertý, tirkeý men esepke alý, ataý berý jáne ózgertý tártibin aıqyndaıdy. Zańnyń maqsaty – tıimdi memlekettik basqarý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaqtyq qurylymyn utymdy uıymdastyrýdy qamtamasyz etý.
Eske sala keteıik, buǵan deıin Parlament atalǵan zań jobalaryn ekinshi oqylymda maquldaǵan bolatyn.