• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat Búgin, 10:20

Syn janryn saralaǵan

Ulttyq kitaphanada Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Dandaı Ysqaqulynyń 80 jas mereıtoıyna arnalǵan «Ustaz. Ǵalym. Synshy» atty ádebı-shyǵarmashylyq kesh ótti.

Alqaly jıynǵa ǵa­lym­dar men zııa­­­ly qa­ýym, qoǵam qaı­rat­­ker­­leri men jýrnalıs­ter qa­tys­ty. Kesh barysynda ǵalym­­nyń «О́mir dúnıe degeniń» atty jańa kitaby tanystyryldy. Sondaı-aq Ulttyq kitaphana qo­rynan ádebıettanýshynyń ǵylymı eń­bek­teri, ádebı-syn maqalalary men zertteýlerinen kitap kórmesi qoıyldy.

Ulttyq kitaphana dırektory Ǵazıza Qudaıbergen Dandaı Ysqaqulynyń kitaphanamen ­baı­­lanysyna erekshe toq­tal­dy. Onyń aıtýynsha, ǵalym kitapha­nanyń turaqty oqyrmanynyń biri retin­de ǵylym men bilim jo­lyndaǵy izdenisterin osy qara­shańyraqpen sabaqtastyryp ke­ledi. Ǵazıza Qudaıbergenqyzy Dandaı Ysqaqulynyń ǵylymı eńbekteri men rýhanı murasy kitaphana qoryn baıytyp qana qoımaı, jas zertteýshiler men oqyrmanǵa qundy tanym kózine aınalǵanyn atap ótti. Sondaı-aq ol ǵalymnyń kitaphana ómiri­ne belsendi aralasyp, ádebı-ǵylymı ortanyń damýyna úles qosyp júrgenin aıtty.

M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory Kenjehan Matyjanov Dandaı Ysqaqulynyń qazaq ádebı synynyń tarıhy men teo­rııasyn zertteýdegi eńbegine toqtaldy. Ol ǵalymnyń ádebı syndy derbes ǵylymı baǵyt retinde júıeleýge úles qosqanyn, qazaq ádebıeti­niń tarıhy men teorııasyna arnal­ǵan irgeli zertteýlerdiń avtory eke­nin atap ótti. Sondaı-aq Dandaı Ysqaq­ulynyń ensıklopedııa­lyq basylymdardy ázirleýge qa­tysyp, ádebıettanýshy ǵa­lym­dardyń birneshe býynyn tár­bıeleýge eńbek sińirgenin basa aıtty.

Al fılologııa ǵylymdary­nyń doktory Nurdáýlet Aqysh ǵalym­nyń qazaq ádebıettanýdaǵy eleýli ornyna toqtaldy.

«Dandaı Ysqaquly ádebıettaný ǵylymyna ótken ǵasyrdyń 70-jyldary kelip, qazaq ádebı synynyń teorııasy men tarı­hyn júıeli zerttegen ǵalymdar­­dyń aldyńǵy qataryna kóterildi. Onyń «Ádebı kórkem syn», «Syn shyn bolsyn», «Syn janrlary», «Syn óneri», «Qazaq ádebı synynyń tarıhy», «Ádebı synnyń tarıhy» sııaqty irgeli eńbekteri ulttyq ádebı syn ǵyly­mynyń qalyptasýy men damýyn ǵylymı turǵydan zerdeleýge arnaldy. Ǵalymnyń zertteý­leri qazaq ádebıettanýynyń mańyz­dy qoryna aınaldy», dedi ol.

Sondaı-aq aqyn, fılolo­gııa ǵylymdarynyń doktory Baýyr­jan Jaqyp Dandaı Ysqaq­ulynyń ǵalymdyq jáne aza­mat­tyq bolmysy týraly sóz qozǵady. Ol mereıtoı ıesiniń qazaq ádebıettanýy men ádebı synynyń damýyna qosqan úlesin atap ótip, ádebıet pen ǵylymdy qatar alyp júrgen tulǵanyń eńbegi keıingi býyn zertteýshiler úshin mańyzdy rýhanı, ǵylymı mura ekenin tilge tıek etti.

Kesh barysynda sóz alǵan qoǵam qaıratkeri Asyly Osman ǵa­lym­nyń ult rýhanııatyna sińir­gen eńbegi týraly baıandady. Ol D.Ysqaqulynyń qazaq ádebıeti men tiliniń damýyna qosqan úlesin atap ótip, ulttyq qundylyqtardy nasıhattaý jolyndaǵy qyzmetine joǵary baǵa berdi.

Aıta keteıik, jańa jınaq – Dandaı Ysqaqulynyń adam ómiriniń máni, baqyt, adamger­shi­lik, ar-ojdan, adaldyq, ıman­dylyq jáne rýhanı kemeldený máselelerine arnalǵan fı­losofııalyq-tanymdyq eń­be­gi. Avtor ǵasyrlar boıy adam­zat jınaǵan rýhanı mu­rany, ǵylym jetistigin jáne ulttyq dúnıetanymdy sabaqtastyra otyryp, ómirdiń tabıǵı zańdy­lyq­taryn, adamnyń qoǵamdaǵy ornyn, maqsat pen murattyń ma­ńyzyn paıymdaıdy. Kitapta ata-anaǵa qurmet, otbasy tárbıesi, azamattyq jaýapkershilik, eńbek­qorlyq, namys pen parasat sııaq­ty qundylyqtar keńinen sóz bolady. Adam balasynyń baqytqa jetý joly materıaldyq ıgilikten buryn rýhanı tazalyqpen, adal eńbekpen, izgi nıetpen, óz ómi­riniń mánin tabýmen ólshe­nedi deıdi. Avtor jas ur­paqty úlken maqsat qoıýǵa, bilim men ǵylymǵa umtylýǵa, ata-ananyń qa­dirin bilýge, ulttyq jáne jal­py­adam­zattyq qundy­lyq­tar­dy baǵalaýǵa úndeıdi.