Áleýmettik jelige kire qalsańyz, azamattardyń alaıaqqa aldanǵan ne bolmasa aldana jazdaǵan oqıǵalarynan aıaq alyp júrgisiz. Aldap-arbaýdyń túri kóp qazir. Áleýmettik ınjenerııany táýir meńgergen hakerler telefon soǵýdy sıretip, endi WhatsApp jelisin paıdalanýǵa kóshken. Áýelde oryssha jazyp, «taýy shaǵylyp» jatýshy edi, qazir qazaqsha sóıleýdi de meńgerip alypty.
Tań azanmen belgili jýrnalıst Qaınar Oljaı aǵamyzdyń jazǵanyn oqyp, tańyrqap otyrmyz. Ol kisige tanymal sýretshi Januzaq Músápir WhatsApp arqyly habarlama joldap, qaryz suraıdy.
«Oıymyzda dáneme joq, joldastyń vatsabyna «Kimge aýdarý kerek, Jaqa?» dep jazdyq. Bir mınýt ótpeı jaýap keldi. Kártishke nómirdi kórsetipti. Ony smartfonnan qaǵazǵa muqııattap jazyp aldyq. О́ıtkeni sansyz oı quıylyp turatyn myna basqa sıfr turmaıtyn jyny bar. 4400 4302 2130 3933. Qaǵazǵa jazyp alyp, ústinen bir tekserdik. Sodan keıin Kaspı qosymshasyn ashyp, aqsha aýdarý úshin osy kártishke nómirin terdik. «Tólegen D» dep tur eken. Anyqtap alý úshin Jaqańa habar joldadyq. «Iá» dep jaýap berdi ol kisi», deıdi.
Sóıtedi de, aǵamyz Jaqańnyń kórsetken kisisine álgi 250 000 teńgeni aýdarady. Biraq qyzyq bolǵanda, bank bul aýdarymdy ótkizbeıdi. Karta nómirin taǵy bir márte tekserip, ekinshi ret aýdarýǵa talpynady. Bul joly da júzege aspaı qalady. Keıin baryp telefon shalyp mán-jaıdy bilgen kezde, «Qaıneke, bular alaıaqtar. Meniń atymdy paıdalanyp jatyr, aýdara kórmeńiz» deıdi sýretshi aǵamyz shyr-pyr bolyp.
Qarapaıym halyq úshin 250 myń teńge az soma emes. Qanshama jannyń bir aılyq eńbekaqysy. Ol turmaq abaısyzda 5 myń teńgeńizdi joǵaltyp alsańyz da, jarty kún janyń syzdap júredi...
Aıtaıyq degenimiz, alaıaqtarǵa qoıylatyn tosqaýyldyń sońǵy kezde nyǵaıyp jatqany. Áıtpese, Qaınar aǵamyzdyń ádepki aýdarymy-aq kedergisiz bázbireýdiń shotyna top ete qalǵaly tur edi. Muny Ulttyq bank birneshe kún buryn ǵana iske qosqan «Alaıaqtyqqa tán tranzaksııalar boıynsha derek almasý ortalyǵynyń» – Antıfrod ortalyǵynyń ıgiligi dese bolǵandaı.) Joba quqyq qorǵaý organdarymen jáne qarjy naryǵyna qatysýshylarmen birlesip iske asyrylyp otyr.
Ulttyq bank taratqan málimetke súıensek, Antıfrod ortalyǵy alaıaqtyq belgisi bar operasııalarǵa qarsy áreket etý úshin qurylǵan.
«Qarjy uıymdaryna alaıaqtyqqa tán operasııalardy anyqtaýǵa jáne buǵattaýǵa, alaıaqtyq belgisi bar operasııalarǵa jedel áreket etýge, onyń qatysýshylary arasynda naqty ýaqyt rejiminde aqparat almasýǵa da múmkindik beredi. Antıfrod ortalyǵynyń jumysy alaıaqtyq operasııalar boıynsha biryńǵaı derekter bazasyn júrgizýdi de kózdeıdi. Platforma iske qosylǵan sátten bastap qarjy uıymdary men quqyq qorǵaý organdary alaıaqtyq operasııalar boıynsha 400-ge jýyq faktini anyqtady jáne alaıaqtyq árekettermen baılanysty 30 mıllıon teńgege jýyq qarajatty buǵattady», delingen habarlamada.
Aldaǵy ýaqytta kúdikti tranzaksııalardy anyqtaý tıimdiligin arttyrý úshin jasandy ıntellekt tehnologııalaryn qoldaný da josparda bar eken. Bul jerde eskere ketetin bir jaıt bar – áldebir pysyqaı-alaıaqtar (alaıaqtar jýas bolýshy ma edi ózi) «Biz Antıfrod ortalyǵynan habarlasyp turmyz, sizdiń shotyńyzda kúmándi aýdarym júrip jatyr» dep habarlasyp, qaltańyzdy qaǵyp-silkip ketýi de bek múmkin ǵoı. Sondyqtan bile júrgenińiz abzal – Antıfrod ortalyǵynyń qyzmetkerleri men ókilderi aqparat jınaý nemese qandaı da bir operasııa júrgizý maqsatynda eshýaqytta jeke tulǵaǵa qońyraý shalmaıdy.
Ortalyq qyzmetkerleri tek qarjy, tólem uıymdarymen, quqyq qorǵaý organdarymen jáne uıaly baılanys operatorlarymen jumys isteıdi. Osyǵan baılanysty Ulttyq bank azamattardy qyraǵy bolýǵa jáne Antıfrod ortalyǵy atynan dep qońyraý shalýy múmkin alaıaqtardyń áreketin elemeýge shaqyrady.