Alyp aqyndar alyp taqyryptardyń qoınaýyna súńgıdi. Tipti kishi kórinisten de alýan oı týdyrýy da múmkin. Úlken aqyl ıeleri jaratylys sheńberine, danalyq bıigine at shaldyrǵan. Pýshkın men Maǵjan sekildi.
Pýshkınniń «Paıǵambary» shyǵystyq úlgilermen, sonyń ishinde Quran aıattarymen tikeleı baılanysady. «Quranǵa elikteý» jyrynda bul aıqyn kóringen bolatyn.
«Ant etemin taspıhsiz, taspıhpen,
Ant etemin qylyshpen, ádiletti kúrespen,
Ant etemin tańerteńgi juldyzben,
Ant etemin keshki oqylar namazben!»
Álqıssa, «Paıǵambar» jyryna oıysar bolsaq, óleńniń negizi Muhammed paıǵambar ómirinen alynyp otyr. Oqıǵa túrki Rabǵýzıdiń «Qıssasý-l-Ánbııa» kitabynan, Shádi tóreniń «Sııar Sharıf» eńbegi hám aýyz ádebıeti úlgilerindegi dinı dastandar arqyly bizge jaqsy tanys.
«Tildi qylysh kókirekti,
Titiretip aldy júrekti,
Jalyndaǵan shalany,
Keýdeme ákep ol tyqty»,
deıdi Pýshkın. Bul qıssalarda jyrlanǵan paıǵambar ómiriniń tup-týra bir úzigi. Qıssada kelgendeı, baldyrǵan Muhammed balalarmen birge oınap júrgende, Jábireıil perishte kelip ony ustap, jerge jatqyzady da, keýdesin jaryp, júregin syrtqa shyǵarady. Júreginen uıyǵan qandy alyp tastap: «Bul – shaıtannyń sendegi úlesi», deıdi. Sosyn Jábireıil paıǵambardyń júregin altyn jamda zámzámniń sýymen jýady da, júrekti biriktirip, qaıtadan ornyna salady. Paıǵambarmen birge oınap júrgen balalar Halımaǵa júgirip kelip: «Muhammedti óltirdi!» dep shýyldasady. Júgirip kelgen adamdar onyń reń-túsi ózgerip otyrǵandyǵyn kóredi. Keýdesi jarylyp, jýylǵan sátten Muhammed paıǵambardyń pendelerden tys dara joly bastalady.
Pýshkın qıssaǵa súıenip, kókten perishte kelip keýdesin jaryp, jalyndaǵan júrekti ornyna qaıta salǵanyn jyrlaıdy. О́leńniń sońyn bylaısha túıindeıdi:
«Túzde ólikteı jatqanda,
Ýahı sózin qatty Alla:
«Tur, paıǵambar, kór, tyńda,
Ámirime moıynsun,
Jerdi, sýdy arala,
Jalyndaǵan sózińmen
Jandyr adam júregin».
Pýshkın ózin adamzatqa jibergen elshi retinde somdap, osy oqıǵadan keıin adam júregin jalyndaǵan sózimen jandyrýǵa kiriskenin baıan etedi. Sózsiz, Pýshkın paıǵambar keıiptes aqyn, bólek bitim. Bir ulttyń aqyl-sanasynyń irgesin kótergen alyp óleńinde aıtqandaı, óshpes rýhymen kúlli atyrapty aralap ketti.
Al Maǵjan «Paıǵambarynyń» turqy bólek. Maǵjan aqıqat izdep alasuryp, tereń izdengen aqyn. Shyǵystyq ilimmen erte sýsyndaǵan ol, barlyq talantty aqyndar sekildi bilýge qumarlyǵymen Batys ádebıetine bas qoıady. Sol tusta Batys ǵylymy orasan zor ózgerister men qarama-qaıshylyqtarǵa toly edi. Zadynda, HH ǵasyr uly tarıhı oqıǵalarymen adamzat sanasynan myqtap oryn aldy. Eınshteınniń salystyrmalylyq teorııasy jaryqqa shyqty, birinshi jáne ekinshi dúnıejúzilik soǵys órti sharpydy, Týtanhamonnyń qabiri ashyldy, alǵash dybysty fılm túsirildi, ishki ıadrolyq qýattyń jańalyǵynyń álemge jarııa bolýy, Hırosıma jáne Nagasakı qalalaryna atom bombasynyń tastalýy, adamzat balasynyń alǵash ǵaryshqa ushýy – munyń bári adamzat evalıýsııasynyń jańa satysy edi. Barlyq ǵasyrlarǵa nazar salsaq, naq XX ǵasyr sekildi óz ishinde býlyǵyp, adamzat balasynyń katarsıs arqyly qaıta túlegen kezeńin tabý qıyn.
Maǵjan sol tustaǵy Batys ǵylym-biliminiń zattyq ilimderdiń órmegine qamalǵanyn, jannan góri tánge aýǵanyn, qarý-jaraq shyǵaryp, sol arqyly bir-birimen aıaýsyz keskileskenin, ilimdileri otqa órtelip, ónerpazdary mazmunnan góri formaǵa kóbirek kóńil bólgenin túsinedi. О́zi tanyp-bilip ósken ıman, uıat, obal, saýap degen kıeli uǵymdardyń ol jaqta kemshindigin, tipti jan-jaqty ozbyrlyqtardyń qalypty sanalǵanyna jaǵa ustaıdy. Táńirisin tabanyna taptaǵan, túnerip júrgen túnnen týǵan perilerge oqty kózin qadap, shamyrqana jyr týdyrady.
«Kúnbatysty qarańǵylyq qaptaǵan,
Kúni batyp, jańa tańy atpaǵan.
Túnerip júr túnnen týǵan periler,
Táńirisin tabanyna taptaǵan.
Kúnbatysty qarańǵylyq qaptaǵan,
Kóginde joq jalǵyz juldyz batpaǵan,
Tún balasy táńirisin óltirip,
Tabynatyn basqa táńiri tappaǵan.
Kúnbatysty qarańǵylyq qaptaǵan,
Jalǵyz jan joq qarańǵyda laqpaǵan.
Bilgen emes ıman degen ne nárse,
«Qaryn» degen sózdi ǵana jattaǵan».
Synshyl aqyl shoǵy munan ári de Batystyń oǵash tustaryn aıaýsyz synap-mineıdi. «Injildi órtep, tabanǵa sap Qurandy, ádildikti kútken essiz qarynnan», «Tabynatyn qur denege janýar, bolǵan emes jumysy onyń janmenen», «Tún balasy túnerip tur ólgeli, kózińdi sal – kúnbatysta qandy shý».
«Kúnshyǵystan tań keledi – men kelem,
Kók kúńirenedi: men de kókteı kúńirenem.
Jerdiń júzin qarańǵylyq qaptaǵan,
Jer júzine nur beremin, Kún berem!»
Maǵjan Adam ata, Ydyrys paıǵambarlardan bastaý alǵan lekke qosylyp, barsha adamzatty beısharalyqtan Qudaıǵa, tamuqtan kókke shyǵarýdy arman etedi. Qıssalarda keletin azǵyndyqqa salynyp, adasqan qaýymdardan óz zamanynyń sıpaty bir de kem emesin sezgen ol, bar jaýapkershilikti boıǵa alyp, alasurady. Qaharman Faýsttaı kúlli adam úshin bir ózi otqa kúıip, bir ózi qurbandyqqa barady.
Pýshkın men Maǵjannyń «Paıǵambary» bir-birinen alys emes. Ekeýi de adamzattyq týdy kóterip, barshaǵa qorǵan bolmaqqa bekinedi. Bekinedi de, muzartqa kóz qadaıdy...