Shymkent – respýblıkada týrızmniń damyǵan ortalyǵy bolýǵa suranyp turǵan aımaq. Osyǵan baılanysty megapolıste týrızm salasyn órkendetýge qatysty is-sharalar jıi uıymdastyrylyp turady. Megapolıske saıahatshylardy tartý boıynsha arnaıy josparlar men tujyrymdamalar da túzilgen. Qazir olardy júzege asyrý baǵytyndy tıisti memlekettik organdar men osy jaýapkershilikti moınyna alǵan arnaıy mekemeler qyzý jumys júrgizip jatyr.
О́ńirlik kásipkerler palatasy da osynaý mańyzdy iske qal-qaderinshe atsalysyp keledi. Máselen, jýyrda kásipkerler quqyǵyn qorǵaý uıymynda úshinshi megapolıstegi týrızm salasyn damytýǵa arnalǵan basqosý ótti. Atalǵan semınardy kásipkerler palatasy «Vızıt Shymkent» týrıstik-aqparat ortalyǵymen birlesip uıymdastyrdy. Mańyzdy is-sharaǵa kásipkerler uıymynyń salaǵa jaýapty qyzmetkerleri, «Saıram-О́gem» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ókilderi, etnograftar, týragenttik jetekshileri, gıdter men salalyq basqarma mamandary qatysty.
Munyń aldynda kásipkerler palatasynda týrızm salasy keńesiniń otyrysy ótken edi. Onda týrızmge baılanysty birqatar másele talqylanǵan-dy. Osy jıynda qalalyq Týrızm, syrtqy baılanystar jáne kreatıvti ındýstrııa basqarmasynyń basshysy Beksultan Ádilhanov baıandama jasap, týrızmdi damytý baǵytyndaǵy máselelerdi ashyp kórsetken edi.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, Shymkenttiń týrıstik áleýeti joǵary. Statıstıkalyq derekke nazar salsaq, megapolıske keıingi 3 aıda 112 myńǵa jýyq týrıst kelgen, onyń ishinde 104 myń adam ishki týrıst bolsa, 7 myńnan astamy – shetel azamaty. Sala ókiliniń málimdeýinshe, shaharda týrızmge qatysty jalpy quny 7 mlrd teńgeni quraıtyn 8 ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp jatyr. Máselen, megapolıste 2026 jylǵa qaraı 5 juldyzdy qonaqúı paıdalanýǵa beriledi dep kútilip otyr. Bul óz kezeginde qalaǵa shetelden saıahatshylar kóp keletinin jáne olarǵa jaǵdaıy keremet qonaqúı qajet ekenin bildiredi. Mine, osynaý suranysty qanaǵattandyrý maqsatynda Shymshahardan jáne bir bes juldyzdy qonaqúı boı kóteredi. Osy oraıda basqarma basshysy týrızm salasyndaǵy kásipkerlerdi jergilikti atqarýshy bılikpen birge tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteýge shaqyrdy.
Kásipkerler óz tarapynan saıabaqtarǵa kópshilik tamaqtaný oryndaryn ornatý boıynsha usynystaryn aıtyp jatyr. Olardyń málimdeýinshe, bul óte mańyzdy bastama, sebebi qydyryp kelgen azamattar, ásirese, sheteldik týrıster birinshi kezekte tamaqtaný oryndaryn izdeıtini aqıqat. Ári jergilikti sheberlerdiń qolóner buıymdaryn satyp alýdy jón kóredi.
Degenmen bul usynysqa keıbir memlekettik organdar kelispeı tur. Máselen, Jaıly ortany damytý basqarmasynyń ókilderi erekshe qorǵalatyn tabıǵat aımaqtary týraly zańǵa sáıkes, ol jerge dámhanalardy ornatýǵa bolmaıtynyn aıtady. Sonyń bir mysaly, shahardyń eń kórikti jerleriniń biri dendrosaıabaq erekshe qorǵalatyn aımaqqa jatady. Sondyqtan da ereje boıynsha tamaqtaný oryndaryn saıabaqtardyń ishinde emes, tek aýmaǵynyń syrtynda, kólik turaǵynda ornalastyrý kerek. Onyń ózinde tek belgili bir ónimderdi ǵana satýǵa ruqsat beriledi.
Buǵan qosa osy kúnde Shymkentte kreatıvti ındýstrııa salasy da ekpin alyp keledi. Bul baǵytta atqarylǵan mańyzdy sharýa jeterlik. Aıtalyq týrızm, syrtqy baılanystar jáne kreatıvti ındýstrııa basqarmasy qalalyq kreatıvti ındýstrııa qaýymdastyǵymen birge Arbat demalys aımaǵynda turaqty jármeńke ótkizip turady. Jármeńkede qolóner buıymdary satylyp qana qoımaıdy, sheberlik sabaqtary da qosa ótkiziledi. Basqarma basshysy málimdegendeı, endigi jerde megapolısten kreatıvti hab ashý máselesi josparǵa enip otyr.
Qala aýmaǵyndaǵy sanıtarlyq-gıgıenalyq núkteler jaıy da palatanyń keńesindegi talqylaýǵa túsken taqyryptyń biri boldy. Kásipkerler bul máseleniń asa mańyzdy ekenin atap ótti. Sebebi tazalyq júrgen jerge aýrý jolamaıdy. Bul birinshi qaǵıda bolsa, ekinshisi taza qalanyń sánin kórgen týrıster de ózderin jaıly sezine bastaıdy. Erteńgi kúni saıahatshylar qatarynyń molaıa túsýine de úlken septigin tıgizeri haq.
«Qala aýmaǵynda 50-ge jýyq dárethana bar. 13-i – parkterde, 37-si joldardyń boıynda ornalasqan. Olardyń jaǵdaıy qanshalyqty talapqa saı ekeni zerdelendi. Sonyń qorytyndysyna saı, aldaǵy ýaqytta tıisti jumystar qolǵa alynyp, sanıtarlyq eski núkteler jańartylady. Osy tusta aıta keterligi, qalalyq ákimdik tarapynan dárethanany kútip ustaýshy zańdy tulǵalarǵa aı saıyn sýbsıdııa qarastyrylǵan. Biraq oǵan ótinim bergen kásipker az bolyp otyr. Sonymen qatar saıabaqtardaǵy, týrıster kóp júretin kópshilik oryndardaǵy retsiz saýdamen kúresti de kúsheıte tústik», deıdi megapolıstiń týrızm salasyna jaýapty basqarma basshysy Beksultan Ádilhanov.
Sonymen qatar eshqandaı organda tirkelmeı, zańsyz jumys isteıtin gıdtermen kúres máselesi de qoǵamda ótkir bolyp tur. Jaýapty mamandar ondaı gıdter anyqtalǵan jaǵdaıda dereý arada polısııaǵa habar berý kerektigin aıtady. Osyǵan oraı endi aldaǵy ýaqytta tirkelgen gıdter tizimi qaıta jańartylatyn boldy.
Al «Qazaqstandyq týrızm ındýstrııasy» respýblıkalyq qaýymdastyǵy» birlestiginiń ókili Romella Pak bolsa, jańadan ashylyp jatqan týrıstik agenttik ıelerine qujat almastyrýdy, esep-qısapty durys júrgizýdi oqytyp-úıretý kerek deıdi. Sebebi týrıstik agenttikterde býhgalterlik esep-qısap durys bolmaǵandyqtan kópshiligi jabylyp qalyp, bankrotqa ushyrap jatyr eken. Sonymen qatar týrıstik operatorlar men týrıstik agenttikter arasynda birtúrli túsinispeýshilikter bar kórinedi. Osyǵan baılanysty tamyz aıynyń basynda týrıstik operatorlar men agenttikter kezdesýi uıymdastyryldy.
Endi maqala basynda aıtylǵan semınarǵa toqtalsaq, «Vızıt Shymkent» týrıstik-aqparat ortalyǵy basshysynyń orynbasary Baǵdat Pardabaı osy jıynda Shymkentke qydyryp keletin týrısterdi, ásirese, shetel azamattaryn qarsy alyp, kútýdiń ereje-qaǵıdalaryn bekitip, qonaqjaılylyq pen qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý kerektigin alǵa tartty. Sebebi kez kelgen elmen alǵashqy tanysý shekaradan, áýejaıdan bastalatyny aıan. Sondyqtan ushaqtyń tekpesheginen túsip, áýejaı zalyna engen boıda týrıster qonaqjaılylyq qasıeti boıyna sińgen qazaq deıtin darqan minez halyqtyń eline kelgenin birden sezinýi kerek. Mundaı úrdis Shyǵys Azııa elderinde jaqsy damyǵan. Japonııanyń, Ońtústik Koreıanyń áýejaıyna bara qalsańyz, ulttyq kıim kıgen, ulttyq aspapta oınaǵan jandar adam júregin birden jaýlap alady.
Týǵan jerdiń tabıǵatyn súıý, parkte qydyrýdy jaqsy kórý bir bólek, onda ózin-ózi qalaı ustaý kerektigin úırenýdiń eshqandaı artyqtyǵy joq eken. Máselen, «Saıram-О́gem» memlekettik ulttyq tabıǵı parki ekologııalyq aǵartý jáne týrızm bóliminiń basshysy Qaljigit Qalybaev tabıǵat aıasynda demalýdyń tártibin bylaısha túsindirdi.
«Jalpy, qoryqtar, tabıǵı parkter men rezervattar erekshe qorǵalatyn tabıǵat aımaqtary bolyp sanalady. Ol aımaqtarda demalýdyń ózindik erejeleri bar. Tabıǵaty ásem, kópshilik qyzyǵatyn demalys aımaǵynyń biri «Saıram-О́gem» tabıǵı ulttyq parki. Bizge týrıster, qydyrýshylar óte kóp keledi. Parktiń týrıstik rekreasııa jáne shekteýli sharýashylyq aımaqtarynda qydyrýshylar demalyp, arnaıy oryndarda ot jaǵyp, tamaq ázirleıdi. Biraq ol tek park qyzmetkerleriniń nusqaýymen ǵana júzege asýǵa tıis. Basqa oryndarda ot jaǵýǵa, qoqys tastaýǵa múldem bolmaıdy. Sonymen qatar bir top qydyrýshyny ertip aparatyn gıdter óz baǵyttary týraly aldyn ala habarlasa, al týrıster ózderimen birge mindetti túrde jeke qujattaryn alyp júrýi kerek. Bul erejeden Shymkent qalasyndaǵy ekskýrsovodtar men gıdterdiń barlyǵy derlik habardar dep oılaımyn», dedi ol.