Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda atom energııasyn damytý mańyzyna toqtalyp, atom elektr stansasyn salý sheshimin buqara halyqtyń talqysyna usynatynyn málim etti. Bul árıne, ádiletti sheshim. Sala mamany jáne jetekshiniń biri retinde AES-tiń basqa energııa kózderinen (cý, kómir, gaz, jel, kún) artyqshylyǵyna az-kem toqtalǵym keldi.
Sýdan energııa óndireıik desek, elde taýlar men odan sarqyraǵan bulaqtar, ózender tym az. Negizinen jazyq jerde ornalasqan el bolǵan soń jańa ári «jasyl energııa» kózine umtylamyz. Búgingi kúnde ol – AES. Energııanyń bul túri kómir, gaz, gıdroenergetıka, jel jáne kún sııaqty basqa energııa kózderine qaraǵanda da birqatar artyqshylyqqa ıe.
Eń aldymen, AES elektr energııasynyń turaqty jáne qýatty óndirisin qamtamasyz etedi. Ol jeliniń negizgi júktemesin úzilissiz saqtaı alady. Sondaı-aq tıimdiligi klımattyq jaǵdaılarǵa baılanbaıdy. Naqtyraq aıtqanda, jel men kún sııaqty jańartylatyn kózderden aıyrmashylyǵy, AES turaqty jáne syrtqy faktorlarǵa táýelsiz jumys isteıdi.
Sonymen qatar atom elektr stansasynda kómirqyshqyl gazy shyǵaryndylarynyń mınımaldy deńgeıi bar. Bul onyń dástúrli kómir jáne gaz stansalarymen salystyrǵanda, ekologııalyq taza nusqa ekenin kórsetedi.
Taǵy bir mańyzdy artyqshylyǵy – ıadrolyq otynnyń joǵary energııa syıymdylyǵy. Ol kómir nemese gazben salystyrǵanda, shıkizattyń az kóleminde aıtarlyqtaı kóp elektr energııasyn óndirýge múmkindik beredi. Bul qazba resýrstaryna táýeldilikti azaıtady jáne energııa óndirýdi únemdi etedi.
AES beriktigi jáne senimdiligimen de erekshelenedi. Ony paıdalaný ondaǵan jyl boıy jalǵasýy múmkin. Qazirgi reaktorlardy paıdalaný merzimi 20-60 jyl dep sanalady. Bul 80 jyldy bildiredi. Ishinara jańǵyrtýmen taǵy 20 jylǵa deıin uzartýǵa bolady. Sonda bir AES eldi energııamen 100 jylǵa deıin tapjylmaı qamtamasyz etedi. Bul energııamen jabdyqtaýdyń uzaq merzimdi turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi.
Bulardan bólek, AES-ti ornalastyrý úshin kún nemese jel elektr stansalaryna qaraǵanda edáýir az aýmaq jetkilikti. Bul qýatty energetıkalyq nysandardy qurý kezinde jer resýrstaryn durys paıdalanýdy ońtaılandyrady.
Tımýr Jantıkın,
«Qazaqstan atom elektr stansalary» JShS bas dırektory