Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev tozǵan energetıka ınfraqurylymynyń ázer jumys istep turǵanyn, onyń qýatyn údetý qajettigin aıtyp, únemi nazarynda ustap otyr. Bıylǵy jylytý maýsymyna aımaǵymyzdaǵy aýdan, qalalar qamdanys ústinde. Ásirese Saran qalasynyń halqy úshin jylýdyń jyryna núkte qoıylatyn kún jaqyndap qaldy. Jasyrmaımyz, mundaǵy ortalyq qazandyqtyń qurylysy uzaqqa sozyldy. Endi el kútken qazandyq qalany «qaınatady».
– Memleket basshysynyń oblys boıynsha tapsyrmasyna sáıkes jylýmen jabdyqtaý jelilerine tehnıkalyq tekserý júrgizý jónindegi is-sharalar jospary bekitildi. Búginde tekserý Qaraǵandy, Prıozersk, Saran jáne Abaı qalalarynda júrgizildi. Balqash, Temirtaý jáne Shahtınsk qalalarynda jumys jalǵasyp jatyr. Olardy osy aıdyń sońyna deıin aıaqtaý qajet, – deıdi oblystyń energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Erbol Tóleýov.
Iá, alty aı qysy bar Arqanyń qysqy maýsymǵa daıyndyǵy qaýyrt. Ásirese óndiristik áleýeti artqan Saran qalasynyń qysqa qamdanysy tas-túıin. Buryn mundaǵy kópqabatty úıler men áleýmettik-ónerkásiptik kásiporyndardy jıyrmaǵa shamalas shaǵyn qazandyq arqyly jylytylyp kelgen. Qaptaǵan eski qazandyqtyń murjasynan shyqqan qara tútin qalany «qaraıtyp», aýasyn lastaıtyn. Mamandar ábden tozyǵy jetken jerlerdi jamap, jasqaýmen sharshap edi. Endi qala men burynǵy Rezına-tehnıkalyq buıymdar zaýytynyń aralyǵyna, ıaǵnı ashyq alańqaıda salynǵan jańa nysannan jylý taraıdy.
Jylytý qazandyǵynyń jalpy alańy – 10 722 sharshy metr. Munda bas korpýs, otyn bosatý galereıasy, untaqtaý jáne kómir qabyldaý bólimsheleri, qosalqy jóndeý sehy, alańishilik káriz toraptary, ákimshilik-turmystyq keshen men órt sóndirý depo ǵımaraty bar.
Jańa qazandyq qalanyń 80 paıyzyn jylýmen qamtıdy. Qazirgi ýaqytta synaq rejiminen ótip jatyr. Tórt qazandyq iske qosyldy. Buǵan qosa qysqy otyndy qamdap, kómir satyp alynady.
– Jalpy, jańa jylytý qazandyǵyna 264 kóppáterli turǵyn úı men 46 áleýmettik nysandy qosamyz. Ortalyq jylý qazandyǵynyń jobalyq qýaty – 130 Gkal. Qala buǵan deıin 54 Gkal tutynyp kelgen. Jylytý maýsymyna biz eki qazandyqpen kirisemiz. Al ekeýin rezervte ustaımyz. Tarıf quny burynǵysha qalady. Qazandyqtardyń barlyǵy tehnıkalyq tekserýden ótken. Aqaýy bar tustary tabyldy. Qubyrlar qysqa ýaqyt ishinde jańasyna aýystyrylyp jatyr. Qazir bul baǵyttaǵy jumysty jobalap qaldyq, – deıdi Saran qalasynyń ákimi Erkin Baýlyqov.
Qazandyqtyń barlyǵy tehnıkalyq tekseristen oıdaǵydaı ótken. Muny qala ákimi de aıtty. Avtomatıkasynyń, jylý tehnıkasynyń, energetıka men hımııalyq sý tazartýynyń qalaı jumys isteıtinin muqııat baqylaǵan. «Saranjylýservıs» JShS-nyń bas dırektory Asylbek Tókenov bul sharalardyń jylytý maýsymy kezinde qaýip-qaterdi boldyrmaý úshin aýadaı qajettigin aıtady.
– Ázirge tolyq sıklge jete almaımyz. Sebebi kún raıy jyly. Aýa temperatýrasy mınýs 6-8 gradýsty kórsetkende ortalyq taratý pýnktterine jylý jiberedi. Sol jerden úılerge taraıdy. Sýdy tazartý úshin hımreagentter satyp aldyq, qazir kómir túsirip jatyrmyz, – deıdi A.Tókenov.
Jańa qazandyq energııany únemdeıdi. Temperatýrasy tómen, qaınaıtyn qabat tehnologııasymen salynǵan deıdi mamandar. Bul kómir otynyn talǵamaıdy. Kez kelgen túrin jaǵady ári otyndy únemdeýge múmkindik beredi. Al bul degenińiz, tarıf úshin tıimdi. Mundaı qazandyq elimiz boıynsha ekeý eken. Ekeýi de – osy óńirde, Shahan kenti men Saran qalasynda. Munymen qosa, jylytý ortalyǵynda qazandyq aýmaǵyn lastamaý úshin otyn qaldyǵyn shyǵaratyn arnaıy polıgon bar. Zııandy zatty tundyratyn gaz qubyrlary da daıyn.
Qalany buryn jylytyp kelgen jıyrma qazandyq rezervte bolady. Olardy da qysqa qamdap jatyr. Tehnıkalyq tekseris júrgiziledi, kerek-jaraǵy túgendeledi. Ázirge qalanyń pesh jaǵatyn eki shaǵyn aýdanyna jylýdy osy qazandyqtar taratady. Keler jyly kóshege, úıge jylý qubyrlary tartylyp baryp, ortalyq qazandyqqa qosylady.
Qazir turǵyn úı ınspeksııasynyń mamandary ár úıdiń jylý qubyryn tekserip, túsindirme jumystaryn júrgizip júr. Buǵan qosa jańa jylytý qazandyǵy 70 adamdy jumyspen jarylqap tur. Mamandar qatarynda qalanyń burynǵy qazandyǵynda istep kelgender de, jańadan qabyldanǵandar da bar. Barlyǵy jańa qazandyqtyń qyr-syryn meńgerý úshin arnaıy oqyǵan. Keler jyly ortalyq qazandyqtyń janynan kadrlar daıarlaý úshin oqý ortalyǵyn qurý kózdelip otyr.
Sonymen sarandyqtar sarǵaıa kútken jańa qazandyq qalaǵa qyz-qyz jylý ǵana emes, ınfraqurylymyn jańartyp, ıgilik ákelip otyr. Oblysymyzdyń basqa óńirlerinde de jumys keshigip emes, kestege saı júrip jatyr.
Qaraǵandy oblysy