Bizdegi zańdar qandaı?

Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Úkimettik emes uıymdardyń is-áreketi men ondaǵy eńbek qatynastaryn quqyqtyq qamtamasyz etý jumystaryn saraptamalyq súıemeldeýdi uıymdastyrý jaıy sóz boldy. Brıfıngte jýrnalısterge zań ǵylymdarynyń doktory pro­fessor, «Eýrazııalyq quqyq qor­ǵaý ortalyǵy» qoǵamdyq qory­nyń­ prezıdenti Eńlik Nur­ǵalıeva osydan úsh jyl buryn joǵa­ry sanattaǵy zańgerlerdiń qoǵam­dyq qor qurǵanyn ortaǵa saldy. Onyń aıtýynsha, azamattyq qo­ǵamda júrip jatqan jumystarda kom­mersııalyq emes uıymdardyń áleý­mettik tapsyrystardy júzege asy­rý barysynda týyndaıtyn máse­lelerde, onyń ishinde, ási­rese, olardyń zańdarmen ret­telýin­de qandaı olqylyqtar bar­lyǵyn qarap, jańa zańdarǵa qan­daı ózgerister engizý qajet­tigin eksheý óte mańyzdy. Osy ret­te ÚEU-larǵa qoǵamdyq sa­rap­­­shy retinde saraptama berý­­­ge at­salysyp júrgen qor mem­­­­lekette oryn alǵan quqyq qor­­ǵaý salasyndaǵy ózgerister men oqı­ǵalardy nazardan tys qal­dyr­maı otyrǵanyn atap kórsetti. «Eger de osy kommersııalyq emes uıymdardy retteıtin zań­dar­dy odan ári damytýdyń jol­dary qandaı, ne bolmasa olar­dy saraptaı otyryp, basqa elder­degiden aıyrmashylyǵy qansha­lyqty dep suraıtyn bolsańyzdar, TMD elderiniń ishinde bizdiń Qazaq­stannyń úkimettik emes uıymdardy qorǵaıtyn, olardyń qyzmetin júzege asyratyn zańdaryn eń lıbe­raldy dep aıtar edim. Birin­shiden, olar ózderi tirkelgen kezinde qandaı salada jumys jasaıtynyn kórsetpeıdi. Al, halyqaralyq tájirıbede olar ózderiniń qandaı salada jumys isteıtinin kórsetýi mindetti. Ekinshiden, bizdiń elde ÚEU-lar dál búgingi kúni qandaı da bir salada jumys istegisi kelse, sol saladaǵy konkýrsqa qujattaryn tapsyryp, ony utyp alatyn múmkindigi bar. Bul da lıberaldy túrde jasalǵan dep aıta alar edim», – dedi Eńlik Nurǵalıeva. Sonymen qatar, ol úkimettik emes uıymdardyń memlekettik organdarǵa qarjylyq esep bermeı­tinine toqtalyp, olardyń tek salyq týraly, statıstıkalyq esep berýmen shektelip, qarjyny tıyn-tebenine deıin qaı jerge jum­saǵany týraly esep bermese, eshqandaı quqyqtyq jaýapkershilikke tartylmaıtynyn ortaǵa saldy. Árıne, bul olardy eshkim qadaǵalamaıdy degen sóz emes, alaıda, dál AQSh, Reseı­degi­deı qatań túrde qarjyny qaı­da jumsaıtynyna esep berýdiń joqtyǵy da zańnyń lıberaldy ekendiginiń kórsetkishi, degen oıy­men ortaqtasty. Konkýrsqa qaty­syp, kelisimdi qamtamasyz etý úshin tólenetin mindetti aqshalaı jarna alynyp tastalǵanyn, 2014 jyly engizilgen tártip boıynsha ÚEU úshin tenderge qatysý úderi­siniń ońaılandyrylǵanyn aıta kelip, «Qazaqstannyń azamattyq Alıansynyń» elde on jyl buryn qabyldanǵan «Áleýmettik tap­syrystar týraly» Zańdy jetildirý úshin tolyqtyrýlar men ózgerister engizý týraly jańa zań jobasyn jasaǵanyn, onyń qazirgi kúni ortalyq memlekettik organdarda qaralýda ekenin jetkizdi. E.Nurǵalıevanyń aıtýynsha, jańa zań jobasy halyqaralyq standarttarǵa sáıkes jasalyp, onda halyqaralyq donorlardyń qyzmetine qatysty jańa shekteýler bolmaıdy, alaıda, zańnyń qandaı kúıde qabyldanýy Parlament qabyrǵasynda sheshiledi. Jalpy, elimizde 2014 jyldyń qarasha aıynda halyqaralyq donorlardyń tizimi keńeıtilgeni esimizde. Son­dyqtan úkimettik emes uıymdar­dyń halyqaralyq donorlar arqyly qarjylaný múmkindigi bar. Tek olardyń isi memleketimizdiń jáne azamattarymyzdyń múddesine qaıshy kelmeýi tıis, solaı etken jaǵdaıda ǵana shekteý jasalatyny da beligili. Brıfıng barysynda sheshen ÚEU-lar jumysyn nátıjesine qaraı baǵalaý kerektigine mán berdi. Áleýmettik jobalardy júze­ge asyrýda Úkimet moınyndaǵy júk­ti jeńildetip júrgen mundaı uıymdarǵa degen senimdi arttyrý mańyzdy degen, ol jańa zań jobasynyń azamattyq qoǵamnyń tynysyn asha túsetinine úmit artty. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».