Oblys ortalyǵynda ornalasqan «Turkistan» ındýstrııalyq aımaǵynda jeńil ónerkásip baǵytynda jumys istep jatqan kásiporyndar az emes. Solardyń biri – ashylǵanyna jylǵa jýyqtaǵan «Qazaqstan 2023 Qytaı» JShS. Byltyr oblys ákimi Darhan Satybaldynyń bastamasymen aýdandardyń, tıisti basqarmalardyń basshylary jáne óńirdegi kásipkerlerdiń Qytaı Halyq Respýblıkasyna jasaǵan sapary aıasynda 10 kompanııamen 2 trln 648 mlrd teńgeni quraıtyn memorandýmǵa qol qoıylǵan bolatyn. «Qazaqstan 2023 Qytaı» kásiporny da eki eldiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵynyń nátıjesinde ashylyp otyr.
Kásiporyn negizinen shulyq shyǵarýmen aınalysady. Otandyq ónimniń sapasy sheteldik taýarlardan kem emes. Baǵasy da qoljetimdi. Kúnine 32 myń jup shulyq shyǵarýǵa qaýqarly fabrıka tolyǵymen avtomattandyrylǵan. О́ndiriske qajetti shıkizattyń barlyǵy Qytaıdan alynady.
«Fabrıkada shulyqtyń 10 túrin tigemiz. Dızaıny, túsi ártúrli. Toqylatyn jipteri de túrlishe. Erlerge, áıelderge, balalarǵa arnalǵan shulyqtarymyz bar. Sondaı-aq sporttyq jáne egde jastaǵy adamdarǵa arnalǵan shulyq ta shyǵaramyz. Bir apparat bir kúnde 250 jup shulyq toqıdy. Munda qazir 40-qa jýyq stanok bar. Qondyrǵylardyń barlyǵy avtomattandyrylǵan. Sondyqtan jumysshy mamandardyń qyzmeti asa aýyr emes. Eń bastysy, ónimderimizdiń sapasy joǵary. Osy kúnge deıin tutynýshylardan aryz-shaǵym túsken joq. Baǵasy da naryqtaǵy ózge taýarlardan áldeqaıda tómen», deıdi óndiris ornynyń mamany Darına Qaljanova.
Kásiporynda 20-ǵa jýyq maman jumys isteıdi. Olar jylyna 150 myń jup shulyq shyǵarady. Zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan kásiporynnyń ónimderin búginde Shymkent qalasy, Túrkistan oblysynyń aýdan, aýyl turǵyndary tanyp úlgergen. Zaýyt basshylarynyń aıtýynsha, logıstıka jaǵynan eshqandaı másele joq. Sondyqtan taýarlary turǵyndarǵa qoljetimdi baǵamen usynylyp otyr.
Investorlar shulyq fabrıkasy tolyq qýatyna jetken soń, kostıým shyǵaratyn jobany júzege asyrmaq. Bul jobaǵa 2,8 mlrd teńge ınvestısııa salynady. Kúnine 500 kostıým tigý boljanyp otyr.
«Memleket basshysy mektep formasyna arnalǵan memlekettik tapsyrysty otandyq jeńil ónerkásipti damytýǵa beıimdegen jón ekenin aıtqan bolatyn. Iаǵnı mektep formasyn barlyq oqýshyǵa qoljetimdi etý otandyq jeńil ónerkásipti damytýǵa da yqpal etedi. Osy oraıda kostıýmnen bólek mektep formalary, aıaqkıim, tipti sómkege deıin tigýdi kózdep otyrmyz. Kásipti bastamas buryn naryqty ábden zerttedik. Qazir elimizge kıim-keshektiń barlyǵy derlik ózge elderden ımporttalady. Maqsatymyz – Túrkistanda oıý-órnekti, ulttyq naqyshtaǵy otandyq ónimdi, kıimderdi shyǵarý. Ádette taýar shetelden kelgendikten, logıstıka quny qosylyp, baǵasy sharyqtap ketedi. Al bizde arzan. Qoldanyp otyrǵan tehnologııalarymyzdyń barlyǵy jańa. Áli de jańa tehnologııalardy engizip, óndiris kólemin, jeńil ónerkásip órisin keńeıte túsemiz. Arnaıy mamandarǵa taýarymyzdyń sapasyn teksertemiz. Kemshilikteri bolsa dereý túzetemiz. Qondyrǵylarymyz kelse, qýattylyq táýligine 15–20 myń jup shulyqqa deıin artady», deıdi mekeme ákimshisi Turman Qarsybaev.
Kásiporyn aldaǵy ýaqytta otandyq shıkizatty paıdalanýdan úmitti. Maqtaaral aýdanynda maqta-toqyma klasterin damytý maqsatynda 2024–2030 jyldar aralyǵynda jalpy quny 70 mlrd teńge bolatyn 8 iri jobany júzege asyrý josparlanǵan. Osy arqyly 3 020 adam jumyspen qamtylyp, bıýdjetke qosymsha 1 mlrd 862 mln teńge salyqtyq túsim túsedi. Aýdan ákimi Baqyt Asanovtyń aıtýynsha, «Cotton Maqta» JShS 2025–2026 jyldar aralyǵynda jyldyq qýattylyǵy 10 myń tonna bolatyn jip ıirý fabrıkasyn salmaq. «Global Textile» JShS Birlik aýyldyq okrýginen 13,8 myń tonna qatty jáne boıalǵan jaıma óńdeý fabrıkasyn salý jobasyn júzege asyrady. Búginde 10 myń tonna maqta shıkizatyn qabyldaıtyn beket qurlysy júrgizilip jatyr. Joba quny – 21 mlrd teńge. Sondaı-aq «Tulpar textile» JShS 2025–2028 jyldary 5 myń tonna jip ıiretin fabrıka salýdy kózdep otyr.
Túrkistan oblysynda bıyl qańtar-qyrkúıek aılarynda jeńil ónerkásip óndirisiniń kólemi 20 852,7 mln teńge bolǵan, ıaǵnı toqyma buıymdary óndirisinde – 19 123,3 mln teńgege, kıim óndirisinde 1 598,8 mln teńgege ónim óndirildi. Oblys aýmaǵynda jeńil ónerkásip salasynda 50-ge jýyq kásiporyn bar. Onyń basym bóligi maqta óńdeıdi, sondaı-aq 8 tigin kásiporny men 9 tigin sehy jumys isteıdi.
Túrkistan oblysy