Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti 90 jyldyq mereıtoıyna oraı baspasóz týryn ótkizip, buqaralyq kommýnıkasııa ókilderine oqý ordasynyń jetistikterin tanystyrdy.
Jalpy aýdany 5 myń sharshy metrdi alyp jatqan «Farabi Hub» ınnovasııalyq bezendirilýimen erekshelenedi. Zamanaýı ortalyq kreatıvti ındýstrııa, jasandy ıntellekt, startap jobalarǵa arnalǵan. Munda álemge belgili ZTE, BASF, Binlin tehnologııalyq korporasııasy men basqa sheteldik kompanııalardyń ortalyqtary, ýnıversıtet bazasyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýttary ornalasqan.
Dárilik ósimdikterdi ǵylymı-zertteý ortalyǵy, Mı ınstıtýty, «Robototehnıka jáne mehatronıka RoboMech» ǵylymı-bilim berý ortalyǵy, Bıologııa jáne bıotehnologııa máseleleri ǵylymı-zertteý ınstıtýty, sot saraptamalary ortalyǵy, Ashyq úlgidegi ulttyq nanotehnologııalyq zerthanasy men Ortalyq Azııadaǵy turaqty damý ortalyǵynyń ǵylymı jetistikteri men ınnovasııalyq jobalary aldaǵy ýaqytta ǵylym salasyndaǵy tyń jańalyqtarǵa jol ashpaq. Sondaı-aq QazUÝ-dyń ZTE, BASF, Binlin korporasııasymen birlesip júzege asyryp jatqan jumys nátıjeleri de ýnıversıtet stýdentteri úshin zamanaýı bilim múmkindikterin qarastyrady.
Qazirgi tańda QazUÝ ǵalymdary quny 32 mlrd teńgeni quraıtyn 400-ge jýyq jobany júzege asyryp jatyr. Keler jyly Qytaıdyń Soltústik-Batys polıtehnıkalyq ýnıversıtetimen birlesip, ǵaryshqa mıkrospýtnık ushyrýdy josparlap otyr.
Oqý ordasynyń ǵalymdary Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń Ǵylym komıtetinen 4 mlrd teńgeniń megagrantyn jeńip alǵan bolatyn. Batys Qazaqstan óńirindegi strategııalyq mańyzdy mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan joba úsh jyl ishinde júzege asady.
Bıyl ýnıversıtet zertteýshileri sonymen birge 3 mlrd teńgeniń megagrantyna qol jetkizdi. Iаǵnı, QazUÝ mamandary qazaq tili men tehnologııalyq progresti qoldaýǵa arnalǵan LLM tildik modelin ázirleıtin bolady.
Ǵylymı ortalyqtan keıin jýrnalıster qalashyqtaǵy №9 jataqhanaǵa baryp, stýdentter úıinde jastardyń ıgiligi úshin jasalǵan jumystardy kórdi.
Qazirgi tańda QazUÝ qalashyǵynda 15 jataqhana bar. Aǵymdaǵy oqý jylynda 3 jataqhanaǵa kúrdeli, 12 stýdentter úıine aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizildi. Búginde QazUÝ qalashyǵy qurylysynyń ekinshi kezeńi aıasynda 3 jańa jataqhananyń qurylysy qolǵa alynbaq. Toǵyz qabatty 3 stýdentter úıi 2 031 orynǵa arnalǵan.
Baspasóz týry aıasynda 10 ınnovasııalyq zerthanadan turatyn geografııa jáne tabıǵatty paıdalaný fakýltetindegi «Turaqty damý jáne tabıǵatty utymdy paıdalaný» ǵylymı ortalyǵy tanystyryldy. Ǵylymı ortalyqta ǵalymdar sý resýrstarynyń sapasyn taldaý, topyraq quramyn zertteý, klımat ózgerisin baqylaý, ekologııalyq qaýiptiń aldyn-alý, otandyq týrızmdi damytý baǵytynda jumystar júrgizedi.
BAQ ókilderi Ortalyq Azııa óńirindegi klımattyń ózgerýi saldarynan oryn alǵan sý tapshylyǵy, qurǵaqshylyq, jerdiń qunarsyzdanýy sııaqty ekologııalyq máselelerge monıtorıng jasaıtyn «Qashyqtan zondtaý tehnologııasy jáne qoldaný» qazaq-qytaı zerthanasyna da bardy.
Jerdi qashyqtyqtan baqylaý arqyly qaýip-qaterdi aldyn ala eskertip, ekologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý baǵytynda júrgizilip jatqan jumys nátıjeleri, munymen qosa Qazaqstan men Qytaı yntymaqtastyǵy aıasynda ashylǵan zerthana Ortalyq Azııada tabıǵat resýrstaryna monıtorıng júrgizetin jalǵyz ortalyq.
2019 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń kezdesý nátıjesinde Qazaqstanǵa sýperkompıýter ákelý týraly kelisimge qol qoıylǵan bolatyn. Bıyl Qytaı Tóraǵasy Sı Szınpınniń Qazaqstanǵa resmı sapary barysynda eki memleket basshysy Ortalyq Azııadaǵy eń joǵary sýperkompıýterdi QazUÝ-ǵa ornatý týraly kelisimge keldi. Joǵary tehnologııalyq qurylǵy búkil Qazaqstan ǵalymdaryna derekterdiń úlken kólemimen jumys isteýge, memlekettik organdardyń túrli jaǵdaılaryn modeldeýge jáne otandyq IT salasyn damytýǵa septigin tıgizedi. Ortalyq Azııada eń qýatty sanalatyn qurylǵynyń joǵary ónimdiligi 1,94 PFLOPS quraıdy. Sondaı-aq álemdegi úzdik 600 sýperkompıýterdiń tizimine kiredi. Qazirgi tańda qurylǵyny ornatý jumystary júrgizilýde.
Baspasóz týry aıasynda prorektor Erkin Dúısenov jýrnalısterge atqarylǵan aýqymdy jumystar jóninde aqparat berip, aldaǵy jospar týraly baıandady.
Qazirgi kezde ýnıversıtette hımııa jáne hımııalyq tehnologııa fakýltetinde jańadan ashylǵan «Farabi Chem Science» klasteri jumys istep jatyr. Klaster hımııa men materıaltaný salasyndaǵy ozyq zertteýlerdi damytýǵa baǵyttalǵan. Klaster quramyna 9 zerthana kiredi. Munda ǵalymdar hımııa ónerkásibindegi ózekti máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan túrli jobalarmen aınalysýda. Mysaly, qazirgi tańda «Chemical Coating Innovations» ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń ǵalymdary mashına jasaý jáne tehnıkalyq qural jasaý qajettilikteri úshin, sondaı-aq kádesyılar men zergerlik buıymdaryn óńdep, arnaıy galvanıkalyq qaptamalar shyǵarýmen aınalysady.
Elimizde alǵash júzege asqan joba da QazUÝ ǵalymdaryna tıesili. «ChemMedLab» zerthanasynyń mamandary ota kezinde paıdalanylatyn hırýrgııalyq jipti jetildirip, betine antıbakterıaldy jabyn jasap shyǵardy. Bolashaqta ǵalymdar atalǵan jobany naryqqa shyǵarýdy kózdep otyr.
ALMATY