BUU Damý baǵdarlamasy (BUUDB) men Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti (QazUÝ) ekotýrızmdi damytý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Ekijaqty yntymaqtastyqtyń maqsaty – turaqty damý salasyndaǵy ózara is-qımyldy kúsheıtý, elimiz ýnıversıtetteriniń oqý úderisine týrızmdi ilgeriletý, qorshaǵan ortany qorǵaý sektoryna qatysty zamanaýı tájirıbelerdi engizý. Kelisimge elimizde alty qarjylyq sheshimdi iske asyratyn Bıoártúrlilikti qarjylandyrý bastamasy – BIOFIN sheńberinde qol qoıyldy, onyń biri – ekotýrızm salasynda sertıfıkattaýǵa negiz qurý.
BIOFIN jobasy aıasynda bıoártúrlilikti saqtaý, ınvazııalyq túrlerdi baqylaý, eko-aǵartý, qatty turmystyq qaldyqtardy qaıta óńdeý, energııa únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný máselelerin qosa alǵanda, ekotýrızmge qoıylatyn jalpy, qosymsha talaptardy belgileıtin QR ST 2993 «Týrıstik qyzmetter. Ekologııalyq týrızm. Jalpy talaptar» ulttyq standartyn qaıta qaraýǵa bastama jasaldy. Standart ulttyq kontekske beıimdelgen, ekotýrızmde qoldanylatyn halyqaralyq tájirıbege sáıkes keledi.
Ekologııalyq týrızm – týrıstik ındýstrııanyń eń jyldam damyp kele jatqan sektory, onyń úlesine álemdik týrızmniń 25%-y tıesili. Naqtyly derekterge súıensek, ekotýrıster sany jyl saıyn 20%-ǵa artyp keledi. Taza, tamyljyǵan tabıǵı nysandary kóp elimizdiń ekotýrızmdi damytýda zor áleýetke ıe. Etnomádenı týrızmmen úılesken qyzyqty tabıǵı landshaftar, biregeı ekologııalyq baǵyttar tipti talǵampaz týrısterdi de eriksiz tańdaı qaqtyrady.
Ekotýrızmniń basty ereksheligi – tabıǵı aýmaqtarǵa barǵan kezde bıoalýantúrlilik pen ekojúıelerdi saqtaý. Sol turǵyda ekotýrızm qorshaǵan tabıǵı ortany qorǵaý, qalpyna keltirý qoǵam damýynyń barǵan saıyn eleýli ólshemderi bolyp tabylatyn kez kelgen eldiń ekonomıkasyn damytýǵa úles qosa alatynyn árdaıym este ustaǵan jón.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń derekterine sáıkes, eldiń erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarynyń jalpy aýdany 26 mln gektardy quraıdy, ıaǵnı shamamen 0,26 mln sharshy km, ekotýrızmi jaqsy damyǵan birqatar elge qaraǵanda áldeqaıda keń. Ekotýrıster sany jylyna 2 mln adamnan asady. Mundaı nátıjege elimiz zańnamalyq deńgeıde retteletin ulttyq tabıǵı parkterdegi týrızmdi basqarýdyń jolǵa qoıylǵan júıesiniń arqasynda qol jetkizdi.
BUU DB-nyń Qazaqstandaǵy Turaqty ókiliniń orynbasary Sýhrob Hodjımatovtyń aıtýynsha, ekologııalyq týrızm qorshaǵan ortaǵa, bıoártúrlilikke antropogendik áserdi jumsartýǵa múmkindik beretin, adam men tabıǵat arasyndaǵy tepe-teńdikke qol jetkizýge baǵyttalǵan tıimdi ádisterdiń biri.
«Búgingi tańda álemde ekologııalyq týrızmge kóbirek kóńil bólinedi. Turaqty týrızm jergilikti turǵyndardyń qaladan tys jumyspen qamtylýy men tabysynyń ósýine áser ete otyryp, jańa ekonomıkalyq múmkindik týǵyzady. Qazaqstan Ortalyq Azııada ulttyq parkter men qoryqtardyń keń tabıǵı aýmaqtaryna ıe. Ekotýrızm osy erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardy turaqty damytý, basqarý áleýmettik, ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq aspektilerdi qamtýǵa kóp áser etedi», dedi S.Hodjımatov.
Aıta ketý kerek, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-men birlesip BIOFIN sheńberinde qazaq, orys tilderinde týrızm salasyndaǵy ulttyq standart boıynsha trenıng modýlderiniń qurylymy men formatyn jańartý, sondaı-aq olardy elimizdiń joǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamasyna dáıekti ıntegrasııalaý jóninde bastamalar júrgizilip jatyr.
«Joǵary bilim salasyndaǵy kóshbasshylardyń biri retinde Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ qazirgi zamanaýı halyqaralyq tájirıbelerdi engizý jónindegi bastamalardy belsendi qoldaıdy. BUU DB-men ekotýrızmdi damytý salasyndaǵy memorandým bizge bilikti kadrlardy daıarlaýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti ýnıversıtet basqarma tóraǵasynyń orynbasary – birinshi prorektor Erkin Dúısenov.