«Bogatyr»: aty – dardaı, isi qandaı?

Bıyl birinshi qańtardan eli­mizdiń keıbir zańna­ma­laryna engizil­gen birqatar jańashyldyq kú­shine engeni málim. Soǵan sáıkes zııandy óndiristerde ju­mys isteıtin eńbekkerler, atap aıtqanda, Qazaqstan azamattary men el aýma­­ǵynda turaqty turatyn shetel­­dikter men azamattyǵy joq adam­­dar 55 jasqa tolǵan kezde áleý­met­tik tólemderge qol jetkize alady.

Eńbek kodeksiniń 127-3-babynda: «Eńbek jaǵdaılary zııandy ju­mystarda isteıtin jumys­ker­ler­ge elý bes jasqa tolǵan jáne olar úshin jıyntyǵynda keminde seksen tórt aı mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary tólengen kezde olar eńbek jaǵdaılary zııandy jumystardaǵy eńbek qyz­me­tin toqtatqan nemese zııandy óndi­ristik faktorlardyń áserin bolǵyzbaıtyn basqa jumysqa aýysqan jaǵdaıda jumys berý­shi­niń qarajaty esebinen kásiptik tólem júzege asyrylady», dep kórsetilgen. Zańǵa sáıkes, aýyr eńbek jaǵdaıynda eńbek etip júr­gender qalasa elý bes jastan qur­met demalysyna shyǵyp kete alady.

Bul múmkindikti paıdalanbaq nıetpen bıyl Ekibastuzdaǵy «Bogatyr Kómir» JShS-nen kóp­tegen azamat óz erkimen ju­mystan shyqqan. Bul qyzmet­ker­lerdiń barlyǵy «Bogatyrda» uzaq jyl aýyr eńbek jaǵdaıynda, kásiporynnyń gúldenýi jolynda jumys istegen, salalyq túrli ma­ra­pattarǵa ıe bolǵan, eńbekteri adal jandar. О́kinishke qaraı, olar jumystan bosap shyqqan sátte serik­testik basshysy qur esep aıyrysýmen ǵana tynǵan. Kom­­panııanyń ujymdyq eńbek shar­tynyń 6.2.2-tarmaǵynda zeınetke shyqqan jumyskerge eki aılyq tarıftik mólsherlemeden kem emes kólemde syıaqy beri­le­­tini kórsetilgen. Alaıda «Bogatyr» basshylyǵy tıesili tólemnen bas tartqan. Al zańnyń artyqshylyǵyn paıdalanyp, 55 jastan zeınetke shyqqan ózge kásiporyndardyń, atap aıtqanda, Aqsý ferroqorytpa zaýytynyń, Ekibastuzdaǵy «Shyǵys» kenishiniń, Pavlodardaǵy alıýmınıı zaýy­ty­nyń qyzmetkerleri álgindeı tólem­ge qol jetkizip, paıdaǵa kene­lip qal­ǵan.

Saıyp kelgende, jalpy sany 70 adam kásiptik tólemnen qaǵy­lyp otyr. Kompanııadaǵy eńbekaqy­la­ry ortasha alǵanda 450 myń teńge bol­ǵanyn eskersek, «Bogatyr Kó­mir» olarǵa jalpy somasy 31,5 mln teńge áleýmettik tólemdi bermeı otyr.

– «Bogatyrǵa» 59 jyl ǵumy­rym­­nyń 29 jylyn arnadym. Eńbe­gim adal, kásiporyndaǵy temirjol salasynyń eń aýyr, kúrdeli tar­ma­­ǵynda jumys istedim, sońǵy alty jylda brıgadır boldym. Den­saýlyǵym nasharlaı túskeni sebepti, bıyl aqpan aıynan zeınetke shyqtym. «Bogatyr Kómir» JShS ádette jasy jetip zeınetke shyqqan jumysshylarǵa eki aılyq eńbekaqy kóleminde járdemaqy tóleıtin. Alaıda basshylyq «sender eńbek shartyn óz betterińmen buz­dyńdar, ári naqty zeınet jasyna jetken joqsyńdar» degen jeleý­men bizge aqy tólemeı otyr. Biz, jalpy sany 70 adam «Bogatyr Kómir» JShS-ne ómirimizdiń kóp jylyn jum­sadyq, kúsh-jigerimizdi, den­saý­lyǵymyzdy sarp ettik. Alǵan vedomstvolyq nagradala­rymyz bar. Suraıtynymyz – ujym­dyq eńbek shartyna áleý­mettik tólem resimdegen aza­mat­tarǵa eki aılyq jalaqy mól­sherlemesin tóleý týraly qosymsha tarmaq engizilip, tıesili tólemder bizge de berilsin. Men ózim Aýǵan soǵysynyń arda­gerimin. Jyl saıyn eńbek demalysyna shyqqanymda qosymsha jeti kún beriletin. Zeınetke shyqqanda kásiporynnyń kadrlar qyzmeti osy kúnderdiń aqshasyn esep aıyrysý tóleminen kemitip tastady. Bul da ádiletsizdik dep oılaımyn, – deıdi seriktestiktiń burynǵy qyz­­metkeri, zeınetker Tólegen Qanyshev.

Bul másele jóninde kompa­nııanyń bas dırektory Nıkolaı Kor­sakovtyń atyna 26 adam ujym­dyq hat túsirip, kómir óner­kásibindegi salalyq kásipodaq­tar­ǵa talaı márte júgingen. Tipti bolmaǵan soń «Amanat» partııa­­sy­nyń jergilikti fılıalyna, Mem­lekettik eńbek ınspeksııasy komı­tetiniń Pavlodar oblysy bo­ıynsha departamentine, prokýratýra organdaryna shaǵym túsirgen. Alaıda osy ýaqytqa deıin durys jaýap joq.

– Kenishtiń temirjol salasynda 30 jyldaı eńbek ettim. Biz­diń óz quqyǵymyzdy qorǵap jaz­ǵan hattarymyzǵa deni durys ja­ýap bolmaı tur. Memlekettik organdar men partııa ókilderi bul iske salǵyrt qarap otyr. Eńbekti  qorǵaý ınspeksııasyna habar­las­qaly jarty jyl ótti, olar da áreketsiz. Ujymdyq shart degen 4-5 jylda ózgerip otyratyn dúnıe. Osyǵan basshylyq ruqsat etse, kásipodaq birden ózgeris engizetinine shúbámiz joq. Aýyr ári zııandy eńbek jaǵdaıyndaǵy talaı jylǵy jumysymyz eskerilýi kerek. 70 adamnyń barlyǵynyń basynda nesıesi bar, olar zeınetke shyǵý týraly sheshimderin densaýlyǵy úshin ótemaqy, ıaǵnı kásiptik tólemaqy alamyz degen úmitpen qabyldaǵandary anyq. О́zim de 59 jasymda zeınetke shyǵyp otyrmyn, –deıdi Amangeldi Ermekbaev.

Atap óterlik jaıt, aryz ıeleri jasy jetken zeınetkerlerge, sonyń ishinde vedomstvolyq nagra­da – «Shahter dańqy» qurmet bel­gisin ıelengen adamdarǵa beri­le­tin arnaýly áleýmettik paketti qarastyrýdy da surap otyr. Hatqa qol qoıǵan azamattardyń birne­sheýi ken óndirý salasynda ter tók­ken maıtalmandarǵa beriletin «Shahter dańqy» tósbelgisiniń ıegerleri.

Anyqtaǵanymyzdaı, bir «Boga­tyr­dyń» ózinde tórt birdeı kásip­odaq uıymy bar. Olar – «Bogatyr Kómir» jergilikti ká­sipodaǵy» QB, «Bogatyr Kómir» JShS qyzmetkerleriniń «Biryńǵaı kásipodaǵy» BPU, «Qaz­kómir­­kásipodaq» kómir óndirý­shiler salalyq kásiptik odaǵy­nyń» «Jergilikti Ekibastuz kómir kásiptik odaǵy» QB, Kómir óner­kásibi qyz­metkerleriniń salalyq kásipodaǵy Ekibastuz aýmaqtyq keńe­siniń «Bogatyr Kómir» BPU. Kásiporyndaǵy 6 myńnan astam qyz­­metkerdi olar ózara bólisip alǵan.

Kómir ónerkásibi qyzmetker­le­riniń salalyq kásipodaǵy Eki­bas­tuz aýmaqtyq keńesiniń «Boga­tyr Kómir» BPU tóraǵasy Nıkolaı Popovtyń oıynsha, qaýipti, zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys isteıtinderge arnalǵan joǵarydaǵydaı tólem respýblıka tarapynan bekitilip, eldegi álgindeı óndiris oryndarynyń barlyǵyna birdeı qoldanylýy qajet. Oǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń kelisimi kerek.

– Bul másele jóninde habardarmyz, eńbek uıymynyń basshysy da jaqsy biledi. Alaıda kásiporynnyń ujymdyq shartynda kásiptik tólem týraly anyǵyraq jazylmaǵandyqtan, olar tartynyp otyr. Máseleni Kómir ónerkásibi qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy men jaýapty mınıstrlik birlese sheshýi kerek. Jalpy, aýyr eńbek jaǵ­daıynda 55 jastan zeınetke shyq­qanda, eki aılyq eńbekaqy mólsherindegi kásiptik tólem barlyǵyna birdeı tólenýge tıistigi týraly norma qajet. Bul týraly usy­nys­ta­ry­myz­dy Astanaǵa jetkizdik. Aldaǵy kún­deri másele sheshiledi dep kútip otyrmyz, – deıdi ol.

Al Memlekettik eńbek ınspek­sııasy komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Abylaı Sabyrov azamattardyń talap-tilekteri oryndy ekenin aıtady.

– 55 jastan zeınetke shyqqan adamdardyń barlyǵyna kásiporyn naqty zeınet jasyna jetkenshe belgili kólemde arnaıy tólemder júrgizip otyrady. Bul tólem olar aýyr jumys oryndaryna tursa toqtatylýy múmkin. Kompanııanyń ujymdyq shartynda arnaıy tólemmen zeınetke shyqqandarǵa birjolǵy áleýmettik tólem júrgizý týraly tarmaq qarastyrylmaǵan. Bul – kásipodaqtyń qatesi. Ony áý basta eskerip, zańǵa ózgerister engizilip jatqanda óz músheleriniń quqyǵyn qorǵasa bolar edi. Saldarynan osyndaı másele týyndap otyr. Bizdiń departament seriktestiktegi barlyq tórt kásipodaqpen baılanysyp, olarǵa jumys berýshige usynyspen shyǵyp, sóılesý kerektigin túsindirdik. Ázirshe nátıje baıqalmaıdy. Atqarýshy organ bolǵandyqtan, qalyptasyp otyrǵan jaǵdaıǵa bizdiń mekeme aralasa almaıdy. Toqeteri, bul túıt­kildi salalyq kásipodaqtar ǵana tar­qata alady», – deıdi departament basshysy.

Qazirgi ýaqytta narazy top tıisti qujattaryn ázirlep, eńbek ınspeksııasyna qaıta júginýge daıyndalyp jatyr. Degenmen bizdi kásiporynnyń úrkerdeı topty osynshama sarsańǵa salyp, tipti hattaryna jaýap berýge nemquraıdy qarap otyrǵany tańǵaldyrady. Memlekettiń ózi den­saýlyqqa zııany bar óndiris­ke eńbegi sińgenderdi zeınet jasyn­da­ǵylarǵa teńestirýge sheshim qabyl­da­ǵanda, alyp kenish óz zeınet­kerlerine laıyqty qurmet kórsete almaı otyr.

Negizi «Bogatyr Kómirdegi» jumys oryndarynyń deni adam ómi­rine qaýipti ári aýyr eke­nin eskergen abzal. Bıylǵy shilde aıyn­da kómir kenishinde «BelAZ» júk kóligi bıikten qulap, júrgizý­shi­si qaza tapty. Byltyr da osyndaı jazataıym oqıǵa bolyp, «K-701» traktory aýdarylǵanda rýlde otyrǵan adam kóz jumǵan. Statıs­tı­kalyq derekterge súıen­sek, 2022 jyly kenish aýmaǵynda jazataıym bes oqıǵa tirkelse, byltyr jumys berýshiniń kinásinen úsh adam zardap shegip, ekeýi qaıtys bolǵan.

Pavlodar oblysy,

Ekibastuz qalasy