Álem ekonomıkasy turaqsyzdyq qursaýynan shyǵyp, jańa belesterdi baǵyndyrýǵa talpynys jasap-aq jatyr. Qubylmaly jaǵdaı bizdi de aınalyp ótpeıdi. Strategııalyq bıikterdi baǵyndyrý úshin jyl saıynǵy ósim 6-7% deńgeıinde bolýy shart. Degenmen geosaıası teketires, pandemııanyń ekonomıkalyq zardaby men ınflıasııa salmaǵy ósimdi shynaıy serpiliske aınaldyrýǵa kedergi keltirip otyr. Memleket basshysy «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda ekonomıkany ártaraptandyrý, ınfraqurylymdy jańǵyrtý ári qurylymdyq reformalardy tereńdetý arqyly tuıyqtan shyǵar jol usyndy.
«Úkimettiń mindeti – ekonomıkanyń ósimin qamtamasyz etý jáne azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartý. Jalpy alǵanda, mınıstrler kabıneti bul mindetin oryndap otyr. Ekonomıkany ártaraptandyrý, óńdeý ónerkásibin damytý, ınfraqurylymdy jańǵyrtý sııaqty baǵyttar boıynsha byltyr atqarylǵan jumystyń nátıjeleri jaman emes. Alaıda bári minsiz deýge kelmeıdi, problemalar da bar. Jýyq arada Úkimettiń keńeıtilgen otyrysy ótedi. Sol kezde jyldy qorytyndylap, qazirgi máselelerdi talqylap, jańa josparlar jasaımyz. Qazaqstanǵa ekonomıkanyń 4 paıyzdyq ósimi azdyq etetini anyq», dedi Prezıdent.
О́simniń ógeılik kórip júrgeni jasyryn emes. Sebebi jaqyn jetijyldyqqa qoıǵan strategııalyq josparymyzǵa saı ishki jalpy ónimdi 2029 jylǵa deıin 2 esege taıaý kóterip, 450 mlrd dollarǵa jetkizýimiz kerek. Eýrazııalyq damý banki bıyl elimizdiń ekonomıkalyq ósimi 5,5%-ǵa deıin artady dep boljaıdy. Solaı orta merzimdi kezeńde ornyqty ósý traektorııasyna shyǵamyz.
Ekonomıst Baýyrjan Ysqaqovtyń aıtýynsha, álemdik ekonomıkalyq úrdister bizge qatty yqpal etedi.
«Álemdik ekonomıkada ınflıasııany baqylaý maqsatynda ortalyq bankter ózderiniń paıyzdyq mólsherlemesin kótere túsýi múmkin. Bul tikeleı Qazaqstan sekildi damýshy elderdiń ınvestısııalyq kólemine, tutyný deńgeıine áserin tıgizedi. Odan keıin shıkizat baǵalary – munaı men gaz baǵasynyń qubylýy eksporttaýshy elder úshin sheshýshi faktor bolady. Munaı men gazdyń baǵasy tómendese, bıýdjet tapshylyǵy týyndaýy múmkin. Birinshi kezekte ınflıasııa baqylaýǵa alynýǵa tıis. Jumys oryndaryn arttyratyn kásiporyndardy kóbeıtý qajet. Eń bastysy – ekonomıkany ártaraptandyrý. Shıkizatty ekonomıkadan óndirýshi, óńdeýshi ekonomıkaǵa aınalý qajet. Naqty reformalar júzege asatyn bolsa, ekonomıkalyq ósimdi 6 paıyzǵa jetkizý týraly Prezıdenttiń tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik bolady. Oǵan resýrstarymyz da, qajetti zańdar da bar. Biraq ulttyq múdde turǵysynan jumys isteýimiz kerek dep oılaımyn», deıdi ekonomıst.
«Ashyǵyn aıtsam, ekonomıst basshylardyń qazirgi jumysyn ortasha dep baǵalaımyn. Olar halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń tilimen ádemi sóıleıdi, alaıda naqty nátıjesi bar sharýa shamaly bolyp tur. Qazir óńirlerdegi ahýaldy jáne ekonomıkanyń is júzinde qalaı jumys isteıtinin jaqsy biletin, ıaǵnı jergilikti jerde eńbek etip, ysylǵan mamandar qajet», dedi Memleket basshysy. Munyń ekonomıkalyq ósimge, qor qarjysyna áseri de joǵary. Sonda «ekonomıst basshylardyń» jumysy týraly aıtqanda neni meńzedi? Kóp kókeıindegi suraqqa Májilis depýtaty Nıkıta Shatalov jaýap berdi.
«Ekonomıkalyq ósim kóbine bıýdjet shyǵyndary men jeńildikter esebinen qamtamasyz etiledi. Bul tapshylyqqa ushyratyp, ony Ulttyq qor arqyly jabýǵa májbúrleıdi. Qarajat kóbine ınfraqurylymdyq jobalarǵa nemese nesıe mólsherlemesin sýbsıdııalaýǵa jumsalady. Biraq bul qoldaý tar sheńberdegi kásipkerler tobyna baǵyttalady. Sebep sybaılas jemqorlyqta ǵana emes. Úkimetke tanys jáne «qaýipsiz» bızneske (tipti ol óndiris emes, qyzmet kórsetý salasy bolsa da) qoldaý kórsetý jeńil. Al ekonomıkanyń qalǵan bóligi joǵary ınflıasııa men bazalyq mólsherleme jaǵdaıynda jumys isteıdi. Sonyń saldarynan korporatıvtik nesıe berý jyldar boıy toqyrap, joǵary mólsherleme nesıe alýdy tıimsiz etedi. Bankter, kerisinshe, tutynýshylyq nesıeler arqyly paıda tabýǵa kóshken. О́ıtkeni suranys turaqty, al sýbsıdııalanǵan nesıeler qosymsha tabys ákeledi. Sýbsıdııalardan tolyq bas tartý múmkin emes, óıtkeni bul ónerkásip, energetıka jáne aýyl sharýashylyǵynyń damýyna, sondaı-aq ShOB-tyń úlesin arttyrýǵa kedergi keltiredi. Degenmen sýbsıdııany naqty maqsatqa ári ádil bólýdi qamtamasyz etý qajet. Bul keıbireýler úshin qıyn sheshim bolýy múmkin, biraq uzaqmerzimdi turaqty damý úshin mańyzdy», deıdi.