2014 jylǵy 13 naýryz, Astana qalasy
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standartyn bekitý týraly
Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi 138-5-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berip otyrǵan «Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standarty bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń О́nerkásip komıteti (B.Á. Qasymbekov) zańnamada belgilengen tártipte:
1) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin;
2) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde buqaralyq aqparat quraldarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi;
3) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda osy buıryqtyń ornalasýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar birinshi vıse-mınıstri A.P. Raýǵa júktelsin.
4. Osy buıryq onyń alǵash ret resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary –
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.ISEKEShEV.
«KELISILDI»:
Qazaqstan Respýblıkasy
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri
___________________T.DÚISENOVA.
2014 jylǵy 31 naýryz
Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń 2014 jylǵy 13 naýryzdaǵy №76 buıryǵymen bekitildi
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý
aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standarty
1. Jalpy erejeler
1. «Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standarty (budan ári – KS) kásibı qyzmet salasyndaǵy biliktilik deńgeıine, quzyretine, mazmunyna, sapasyna jáne eńbek jaǵdaılaryna qoıylatyn talaptardy anyqtaıdy jáne:
1) eńbek naryǵynyń qazirgi zaman qajettiligine jaýap beretin biliktilik talaptaryn jańartýǵa, kásibı qyzmettiń mazmunyna biryńǵaı talaptardy belgileýge;
2) qyzmetkerlerdi basqarý salasynda keń sheńberdegi mindetterdi sheshýge;
3) bilim berý standarttaryn, oqý josparlaryn, modýldik oqý baǵdarlamalaryn ázirleýge, sonymen qatar tıisti oqý-ádistemelik materıaldardy ázirleýge;
4) kásibı daıarlyqtaryn baǵalaýdy júrgizýge jáne mamandardyń biliktilik sáıkestigin rastaýǵa arnalǵan.
1. KS negizgi paıdalanýshylary:
1) bilim berý uıymdarynyń túlekteri, qyzmetkerler;
2) uıymdardyń basshylary men qyzmetkerleri, uıymdardyń qyzmetkerlerdi basqarý bólimsheleriniń basshylary men mamandary;
3) bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleıtin mamandar;
4) kásibı daıarlyqtaryn baǵalaý jáne biliktilik sáıkestigin rastaý salasyndaǵy mamandar.
3. KS negizinde qyzmettiń, laýazymnyń, biliktilikti arttyrýdyń, qyzmetkerlerdi attestattaýdyń, eńbekti yntalandyrý júıesiniń jáne t.b. fýnksıonaldyq modelderine qatysty ishki, korporatıvtik standarttary ázirlenedi.
4. Osy KS-da kelesi termınder men anyqtamalar qoldanylady:
1) biliktilik – qyzmetkerdiń belgili bir qyzmet túri sheńberinde eńbek mindetterin sapaly oryndaýǵa daıyn bolý dárejesi;
2) biliktilik deńgeıi – oryndalatyn jumystardyń kúrdeliligin, derbestigi men jaýapkershiligin sıpattaıtyn qyzmetkerdiń biliktiligine (quzyretterine) qoıylatyn talaptar deńgeıi;
3) eńbek máni – belgili bir eńbek quraldarynyń kómegimen ónim jasaý maqsatynda qyzmetkerdiń is-qımyly baǵyttalatyn zat;
4) eńbek quraldary – qyzmetkerdiń eńbek mánin bastapqy kúıden ónimge aınaldyrý úshin paıdalanatyn quraldary;
5) eńbek qyzmetiniń túri – kásibı qyzmet salasynyń eńbek fýnksııalarynyń tutastaı jıyntyǵynan jáne olardy oryndaýǵa qajetti quzyretterden qalyptasqan quramdas bóligi;
6) eńbek fýnksııasy – bıznes-úderis arqyly anyqtalatyn jáne olardy eńbek qyzmetiniń belgili bir túri sheńberinde oryndaý úshin qajetti quzyretterdiń bolýyn kózdeıtin eńbek is-qımyldarynyń biriktirilgen jáne salystyrmaly túrde derbes jıyntyǵy;
7) kásibı qyzmet salasy – jalpy yqpaldasqan negizi (uqsas jáne maqsattylyǵy jaqyn obektiler, tehnologııalar, onyń ishinde eńbek quraldary) bar jáne olardy oryndaý úshin uqsas quzyretter men eńbek fýnksııalarynyń jınaǵyn kózdeıtin salanyń eńbek qyzmeti túrleriniń jıyntyǵy;
8) KS – kásibı qyzmettiń naqty salasyndaǵy qyzmetkerdiń eńbek mazmunyna, sapasyna, jaǵdaıyna jáne biliktilik deńgeıine, quzyretterine qoıylatyn talaptardy aıqyndaıtyn standart;
9) KS birligi – osy qyzmet túri úshin tutas, aıaqtalǵan, salystyrmaly túrde derbes jáne mańyzdy bolyp tabylatyn naqty eńbek fýnksııasynyń ashyq sıpattamasynan turatyn KS qurylymdyq elementi;
10) kásip – arnaıy daıyndyqtyń, jumys tájirıbesiniń nátıjesinde paıda bolǵan arnaıy teorııalyq bilim men praktıkalyq daǵdylar keshenin bilýdi talap etetin eńbek qyzmetiniń túri;
11) quzyret – qyzmetkerdiń eńbek qyzmetinde bilimin, biligi men tájirıbesin qoldaný qabileti;
12) laýazym – jumys berýshiniń laýazymdyq ókilettilikter men laýazymdyq mindetter sheńberi júktelgen qurylymdyq birligi;
13) mindet - naqty bir eńbek mánderi men quraldaryn paıdalana otyryp, eńbek fýnksııasyn iske asyrýmen jáne nátıjege qol jetkizýmen baılanysty is-qımyldar jıyntyǵy;
14) sala - ónim shyǵarýda, óndiris tehnologııasy, jumys isteıtinderdiń negizgi qorlary men kásiptik daǵdylarynda ortaq maqsaty bar kásiporyndar men uıymdar jıyntyǵy;
15) salalyq biliktilik sheńberi (budan ári - SBSh) – salada tanylatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy;
16) ulttyq biliktilik sheńberi (budan ári - UBSh) – eńbek naryǵynda tanylatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy;
17) fýnksıonaldyq karta – eńbek qyzmetiniń belgili túri qyzmetkeriniń kásibı qyzmettiń sol nemese ózge salasy sheńberinde oryndaıtyn eńbek fýnksııalary men kásibı mindetteriniń qurylymdalǵan sıpattamasy.
2. Kásibı standarttyń pasporty
5. Ekonomıkalyq qyzmettiń túri: Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka.
6. Kásibı qyzmet salasy: Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka.
7. Kásibı qyzmet salasynyń negizgi maqsaty: keshendi retke keltirý jáne synama bólshekterdi óńdeý.
8. Kásibı qyzmet túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri osy KS 1-qosymshasynda kórsetilgen.
3. Eńbek qyzmet túrleriniń (kásip) kartochkalary
1-paragraf. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy
9. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi: 3-4.
10. Múmkin bolatyn laýazym ataýy: avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy.
11. Oryndalatyn eńbek fýnksııasynyń jalpylanǵan sıpattamasy – Iri kúrdeli bólshekterdi óńdeý úshin dóńgelek aınaldyratyn ústeli nemese úlken emes kúrdeli bólshekterdi óńdeý úshin saqınaly ústeli bar, árbir sýpport úshin erkinshe nemese baılanystylyq tapsyrý sıkli bar ekijaqty, kóp sýpportty, kóp shpındeldi agregattyq stanoktardyń qozǵalmaıtyn jáne tik nemese kóldeneń aınalatyn ústelderi bar bir jaqty, eki jaqty, bir oryndy, kóp oryndy, bir nemese eki kóp sýpportty agregattyq stanoktardy baptaý.
12. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 2-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
13. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshynyń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshasynyń 2-kestesinde kórsetilgen.
14. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy oryndaıtyn eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn KS birlikteriniń tizbesi osy KS 2-qosymshasynyń 3-kestesinde kórsetilgen.
15. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy osy KS 2-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
16. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshasynyń 5-6-kestelerinde kórsetilgen.
Paragraf 2. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy
17. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi: 3-4.
18. Múmkin bolatyn laýazym ataýy: avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy.
19. Oryndalatyn eńbek fýnksııasynyń jalpylanǵan sıpattamasy – 8-10 kvalıtet boıynsha aralyqpen kúrdeliligi ár túrli kezeńmen qaıtalanatyn bólshekterdi óńdeý úshin kesetin, gaıka keskish, bolt keskish stanoktardy, avtomattardy nemese jartylaı avtomattardy, tokarlyq bir shpındeldi jáne kóp shpındeldi avtomattardy ári kólbeý kóp keskish jartylaı avtomattardy, tokarlyq-revolverlik stanoktardy baptaý. Tehnologııalyq nemese nusqamalyq karta boıynsha kesýdi óńdeý jáne onyń rejimderiniń tehnologııalyq kezektiligin belgileý, kesetin jáne ólsheıtin aspaptar men qural-saımandardy tańdaý. Stanoktardy baptaýǵa baılanysty qajetti esepterdi oryndaý. Aspaptar men qural-saımandardy ornatý. Jumys barysynda qyzmet kórsetiletin stanoktardy qaıta baptaý jáne retteý. Baptaýdan keıingi synalatyn bólshekterdi óńdeý jáne olardy tehnıkalyq baqylaý bólimine ótkizý.
20. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 3-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
21. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshynyń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshasynyń 2- kestesinde kórsetilgen.
22. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy oryndaıtyn eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn KS birlikteriniń tizbesi osy KS 3-qosymshasynyń 3-kestesinde kórsetilgen.
23. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy osy KS 3-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
24. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshasynyń 5-6-kestesinde kórsetilgen.
4. KS ázirleýshiler
25. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi KS ázirleýshisi bolyp tabylady.
26. Kelisý paraǵy, KS saraptamasy men tirkelýi osy KS 4-qosymshasynda keltirilgen.
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standartyna 1-qosymsha
Eńbek qyzmetiniń túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri
Rettik № Qyzmet túriniń ataýy Eńbek naryǵynyń baǵyttary eskerilgen kásip ataýy 01-2005
Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik kásipter jikteýishisine sáıkes kásipter ataýy Salalyq biliktilik sheńberiniń biliktilik deńgeıleri
1 Qozǵalmaıtyn jáne aınalmaly kóldeneń jáne tik stoldary bar bir jaqty, eki jaqty, birpozısııaly, kóppozısııaly bir nemese eki sýpportty agregattyq stanoktardy retteýge, árbir sýpport úshin jeke nemese baılaýly jiberý sıkly bar, iri kúrdeli bólshekterdi óńdeýge arnalǵan aınalmaly stoly bar nemese shaǵyn qarapaıym bólshekterdi óńdeýge arnalǵan baldaqty stoly bar eki jaqty, kóp sýpportty, kóp shpındeldi agregattyq stanoktardy retteý Avtomatty jeliler men agregattyq stanoktardy retteýshi Avtomatty jeliler men agregattyqstanoktardy retteýshi 3-4
2 Kesetin, somyn kesetin, buranda kesetin, avtomatty nemese jartylaı avtomatty, bir shpındeldi jáne kóp shpındeldi avtomattardy jáne kóp keskishti, kóldeneń jartylaı avtomatty, 8-10 kvalıtet boıynsha kóptegen aýysý sany bar damyl-damyl qaıtalanatyn kúrdeliligi ár túrli bólshekterdi óńdeýge arnalǵan tokarlyq-revolverlik stanoktardy retteýge, óńdeýdiń tehnologııalyq júıeliligin jáne kesý rejımderin belgileýge, ólsheý jáne kesý quraldaryn jáne qurylǵylardy tehnologııalyq nemese nusqaýlyq karta boıynsha tańdaýǵa, stanoktardy retteýge baılanysty qajetti esepteýlerdi oryndaýǵa, qurylǵylar men quraldardy ornatýǵa, qyzmet kórsetiletin stanoktardy jumys úderisinde retteýge jáne tártipke keltirýge, retteýden keıin synama bólshekterdi óńdeý jáne olardy tehnıkalyq baqylaý bólimine tapsyrý. Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýshi Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýshi 3-4
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standartyna 2-qosymsha
1-keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy
«Qyzmetterdiń jikteýishi» 01-2005 Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jikteýishi
Bazalyq top 7222– Avtomatty jeliler men agregattyq stanoktardy retteýshi
Jumys jáne jumysshylar kásipteriniń Biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamasy (BTBA)
BTBA shyǵarylymy, taraýy 02 shyǵarylym, «Metall men basqa materıaldardy mehanıkalyq óńdeý» bólimi (Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2012 jylǵy «1» naýryzdaǵy № 66-ó-m buıryǵymen bekitilgen)
BTBA boıynsha kásip Avtomatty jeliler men agregattyq stanoktardy retteýshi
Salalyq biliktilik sheńberiniń (SBSh) biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıadtar
3 4 - 5
4 6 - 8
2-keste. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshynyń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar
Kásibi boıynsha bolýy múmkin jumys oryndary (kásiporyndar, uıymdar) Avtomatty jeli – óndiristik ónimdi ázirleý jáne óńdeý tutas úderisin avtomatty túrde oryndaıtyn negizgi jáne kómekshi jabdyqtar júıesi. Jartylaı avtomatty júıe tutas jumys kezeńin ózdiginen oryndaıdy, biraq kelesi kezeńge daıyndyq jáne jelige qosý isterin jumysshy júzege asyrady
Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıy Joq
Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe sharty Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańnamasyna sáıkes
SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim alý jáne oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi
3 Tehnıkalyq jáne kásibı bilim, praktıkalyq jumys tájirıbesi talap etilmeıdi
4 Praktıkalyq jumys tájirıbesinsiz tehnıkalyq jáne kásiptik bilimniń joǵary dárejeli deńgeıi 3-deńgeıde 2 jyl
3-keste. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy oryndaıtyn eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn KS birlikteriniń tizbesi
Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek fýnksııasynyń ataýy
(kásibı standarttyń birligi)
1 Stanoktardy retteýge baılanysty kúrdeli esepteýlerdi oryndaý, qarapaıym jáne kúrdeli daıyndamlardy ornatý, aqaýlardy joıý
2 Synama bólshekterdi keshendi retteý jáne óńdeý
3 Daıyn synama bólshekterdi avtomatty jeliden sheship alý jáne olardy tehnıkalyq baqylaý bólimi (TBB) tapsyrý, avtomatty jelini bólshekti óńdeıtin tolyq kezeńge keshendi retteý isin aıaqtaý
4-keste. Avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshy oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy
Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek máni Eńbek quraldary Mindetter
1 Esepteý ádistemesi, jabdyqtyń tehnıkalyq qujattamasy Derbes kompıýter, baǵdarlamalyq jasaqtama 1-1) Retteý boıynsha kúrdeli esepteýlerdi oryndaý
Qarapaıym, kúrdeli daıyndamalar Baǵdarlamamen basqarylatyn ónerkásiptik manıpýlıatorlar-dyń qarmaýyshtary, qural-jabdyqtar men jaraqtar 1-2) Qarapaıym, kúrdeli daıyndamalardy ornatý
Qosalqy bólshekter, jaraqtar jáne qurylǵylar Slesarlyq qural-saıman, qurylǵy 1-3) Aqaýlardy joıý
2 Mehanızmder men jabdyq Arnaıy qural-saıman men qurylǵy, retteý boıynsha kúrdeli esepteýler 2-1) Keshendi retteý.
Qarapaıym, kúrdeli daıyndamalar Jaraqtar, qurylǵylar, qurylǵylar 2-2) Synama bólshekterdi óńdeýdiń tutas kezeńi
3 Daıyn synama bólshekter Daıyn bólshekterdi sheshetin qurylǵylar, BB ónerkásiptik manıpýlıatorlardyń qarmaýyshtary 3-1) Tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný erejelerin saqtaý.
Daıyn synama bólshekter Arnaıy baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptary 3-2) Ázirlengen synama bólshekteriniń sapasyn tekserý jáne olardy TBB tapsyrý
Avtomatty jeli jáne agregattyq stanoktar 3-3) Avtomatty jelini bólshek óńdeıtin tolyq kezeńge keshendi retteý isin aıaqtaý
5-keste. SBSh boıynsha 3- biliktilik deńgeıindegi avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar
Eńbek mindetiniń № Jeke jáne kásibı quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi
1-1) Retteý boıynsha kúrdeli esepteýlerdi oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Bir jaqty jáne eki jaqty, kóp sýpportty, kóp shpındeldi jáne basqa da kúrdeli agregattyq jáne arnaıy stanoktardyń kınematıkalyq syzbasyn jáne óńdeý dáldigin tekserý qaǵıdasyn; avtomatty jeli mehanızmderiniń ózara árekettesýin; ámbebap jáne arnaıy qurylǵylardyń, jaraqtardyń qurylymdyq erekshelikterin; tehnıkalyq sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵa kezindedárigerge deıingi kómek kórsetý baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptaryn retteý jáne tártipke keltirý qaǵıdasyn; tegershikterdi, ekssentrıkter, kóshirgishter men judyryqshalardy esepteý qaǵıdasyn; qalypty jáne arnaıy keskish quraldyń geometrııasyn, termoóńdeý, qaıraý, shyńdaý jáne ornatý qaǵıdasyn bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip qaǵıdasyn bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasyna qoıylatyn normalar men talaptardy saqtaý, jazataıym oqıǵa kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý Retteý boıynsha kúrdeli esepteýlerdi oryndaý
1-2) Retteý boıynsha kúrdeli esepteýlerdi oryndaý, baǵdarlamamen basqarylatyn ónerkásiptik manıpýlıatorlardyń qarmaýyshtaryn, qurylǵylary men jaraǵyn retteý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Qyzmet kórsetiletin avtomatty jáne agregattyq stanoktar, baǵdarlamamen basqarylatyn ónerkásiptik manıpýlıatorlardyń qarmaýyshtary qurylysyn bilý qajet Qarapaıym, kúrdeli daıyndamalardy ornatý, baǵdarla-mamen basqaryla-tyn ónerkásiptik manıpýlıatorlardyń qarmaýyshtaryn, qural-jabdyqtar men jaraqtardy retteý
2-1) Keshendi retteýdi oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Joǵary dáldiktegi, biregeı bólshekter men qurastyratyn birlikterdi óńdeýge arnalǵan ár túrli avtomatty jelilerdiń, arnaıy qurylǵylardyń jáne basqa da jaraqtardyń qurylysyn; baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptarynyń qurylysyn; jabdyqtyń barlyq júıeleriniń aqaýlaryna dıagnostıka jasaý jáne jóndeý boıynsha jumystardy oryndaý amaldaryn bilý qajet Keshendi retteý
2-2) Synama bólshekterdi óńdeýdiń tutas kezeńin oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Kóp jaqty, kóp pozısııaly, kóp sýpportty, kóp shpındeldi agregattyq stanoktardyń jáne avtomatty jeli mehanızmderiniń qurylysyn;agregattyq stanoktardy óńdeý dáldigine tekserý erejesin; stanok jumysynyń aqaýlaryn anyqtaý jáne joıý tásilderin; kúrdeli bólshekterdi jáne osyǵan qajetti ámbebap jáne arnaıy qurylǵylardy ornatý, bekitý jáne dáldeý tásilderin; stanoktardyń tólqujattary men anyqtamalyqtary boıynsha kesý rejımin anyqtaý erejesin; metall kesý teorııasynyń negizderin bilý qajet Synama bólshekterdi óńdeýdiń tutas kezeńi
3-1) Avtomatty jeliden jáne agregattyq stanoktardan daıyn synama bólshekterdi sheship alýdy oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Qyzmet kórsetiletin avtomatty jeliler men agregattyq stanoktardyń, BB ónerkásiptik manıpýlıatorlar qarmaýyshtarynyń qurylysyn bilý qajet. Avtomatty jeliden jáne agregattyq stanoktardan daıyn synama bólshekterdi sheship alý
6-keste. SBSh boıynsha 4-biliktilik deńgeıindegi avtomatty jeliler men agregatty stanoktardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar
Eńbek mindetiniń № Jeke jáne kásibı quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi
1-3) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, aqaýlardy joıý úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Jabdyqtyń qurylysyn, prınsıptik shemasyn jáne avtomatty jeliler men agregattyq stanoktardyń mehanızmderiniń ózara árekettestigin jáne olardy retteý erejesin bilý qajet Aqaýlardy joıý
3-2) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, daıyndalǵan bólshekterdiń sapasy úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptarynyń jumys isteý qaǵıdaty men qurylysyn; óńdeletin materıaldardyń tańbalanýy men ataýyn; dáldik shegi men qondyrý júıelerin; budyrlyq kvalıtetteri men parametrlerin bilý qajet Daıyndalǵan bólshekterdiń sapasyn tekserý jáne olardy TBB tapsyrý
3-3) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, avtomatty jelini bólshek óńdeýdiń tolyq kezeńge keshendi retteý úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Jabdyqtyń barlyq júıeleriniń aqaýlaryna dıagnostıka jasaý jáne jóndeý boıynsha jumystardy oryndaý amaldaryn bilý qajet. Avtomatty jelini bólshek óńdeýdiń tolyq kezeńge keshendi retteý isin aıaqtaý
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka»
kásibı standartyna 3-qosymsha
1-keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy
«Qyzmetterdiń jikteýishi» 01-2005 Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jikteýishi
Bazalyq top 7222– Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýshi
Jumys jáne jumysshylar kásipteriniń Biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamasy (BTBA)
BTBA shyǵarylymy, taraýy 02 shyǵarylym, «Mehanıkalyq óńdeý» bólimi (Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2012 jylǵy «1» naýryzdaǵy № 66-ó-m buıryǵymen bekitilgen)
BTBA boıynsha kásip Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýshi
Salalyq biliktilik sheńberiniń (SBSh) biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıadtar
3 4 - 5
4 6
2-keste. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshynyń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar
Kásibi boıynsha bolýy múmkin jumys oryndary (kásiporyndar, uıymdar) Retteýshiniń jumys orny bir jumysshyǵa nemese jumysshylar brıgadasyna bekitilgen jeke óndiristik ýchaske bolyp tabylady. Jumys ornyn ońtaıly paıdalaný avtomattar men jartylaı avtomattardyń tıimdiligin joǵarylatady jáne jumystardy eńbek shyǵynyn únemdep atqarýǵa múmkindik beredi. Tehnologııalyq prosess jáne óndiristi uıymdastyrý, sonymen qatar jumys ornyn tehnıkalyq qujattamamen, qural-saımanmen, qurylǵylarmen jáne jabdyqqa kórsetiletin qyzmettermen qamtamasyz etý jumys ornyn uıymdastyrýǵa áser etetin negizgi faktorlar bolyp tabylady
Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıy Joq
Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe sharty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes
SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim alý jáne oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi
3 Tehnıkalyq jáne kásibı bilim, praktıkalyq jumys tájirıbesi Talap etilmeıdi
4 Kásibınemese tehnıkalyq bilimniń joǵary dárejeli biliktilik deńgeıi, praktıkalyq jumys tájirıbesi 3-deńgeıde 1 jyl
3-keste. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy oryndaıtyn eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn KS birlikteriniń tizbesi
Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standarttyń birligi)
1 Stanoktardy retteýge baılanysty esepteýlerdi oryndaý, daıyndamalardy ornatý, qurylǵylar men keskish qural-saımandy tańdaý
2 Avtomattardy retteý jáne synama bólshekterdi keshendi retteý
3 Daıyn synama bólshekterdi sheship alý, baqylaý-ólshegish aspaptary (BО́A) sapasyn tekserý jáne olardy tehnıkalyq baqylaý bólimi (TBB) tapsyrý, avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýdi aıaqtaý
4-keste. Avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshy oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy
Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek máni Eńbek quraldary Mindetter
1 Esepteý ádistemesi, jabdyqtyń tehnıkalyq qujattamasy Derbes kompıýter, baǵdarlamamen qamsyzdandyrý 1-1) Retteý boıynsha esepteýlerdi oryndaý
Daıyndamalar Daıyndamalardy júkteý qurylysy 1-2) Daıyndamalardy ornatý
Tehnologııalyq jáne nusqaýlyq karta Qurylǵylar men metall keskish quraldar 1-3) Avtomattardy retteý
2 Mehanızmder men jabdyqtar Metall keskish quraldar men jabdyqtar, retteý boıynsha esepteýler 2-1) Avtomattardy retteý
Daıyndamalar Jaraqtar, qurylǵylar, metall keskish quraldar 2-2) Synama bólshekterdi óńdeý
3 Daıyn synama bólshekter Daıyn synama bólshekterdi sheship alatyn qurylǵy 3-1) Daıyn bólshekterdi sheship alý.
Daıyn synama bólshekter Arnaıy baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptar 3-2) Daıyndalǵan synama bólshekterdiń sapasyn tekserý jáne olardy TBB tapsyrý
Avtomattar men jartylaı avtomattar 3-3) Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýdi aıaqtaý
5-keste. SBSh boıynsha 3- biliktilik deńgeıindegi avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar
Eńbek mindetiniń
№ Jeke jáne kásibı quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi
1-1) Retteý boıynsha esepteýlerdi oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Retteý boıynsha esepteýlerdi oryndaý Ár túrli úlgidegi tokarlyq avtomatty jáne jartylaı avtomatty stanoktardyń kınematıkalyq syzbasyn jáne óńdeý dáldigin tekserý erejesin; ámbebap jáne arnaıy qurylǵylardyń, jaraqtardyń qurylymdyq erekshelikterin; baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptaryn retteý jáne tártipke keltirý erejesin; tegershikterdi, ekssentrıkter, kóshirgishter men judyryqshalardy esepteý qaǵıdasyn bilý qajet.
Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek
gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵa kezindedárigerge deıingi kómek kórsetý
1-2) Synama daıyndamalardy, qurylǵylardy jáne jaraqtardy ornatý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtinbasshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Synama daıyndamalardy, qurylǵylardy jáne jaraqtardy ornatý Qyzmet kórsetiletin avtomattar men jartylaı avtomattardyń qurylysyn bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip qaǵıdasyn bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵalar kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý
2-1) Avtomattardy retteýdi oryndaý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Avtomattardy retteý Qyzmet kórsetiletin kúrdeli tokarlyq avtomatty jáne jartylaı avtomatty stanoktardyń qurylysyn jáne dáldigin tekserý qaǵıdalaryn bilý, stanok jumysynyń aqaýlaryn anyqtaý jáne joıý tásilderin, qalypty jáne ámbebap keskish quraldyń jáne aspaptardyń qurylysyn, stanoktardyń pasporty men anyqtamalyqtary boıynsha kesý rejımin anyqtaý qaǵıdalaryn; metall kesý teorııasynyń negizderin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵalar kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý.
2-2) Synama bólshekterdi retteýden keıin óńdeý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Synama bólshekterdi retteýden keıin óńdeý Ámbebap jáne arnaıy qurylǵylardyń, baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptarynyń jumys isteý prınsıpi men qurylysyn; tegershikterdi, ekssentrıkter, kóshirgishter men judyryqshalardy irikteý qaǵıdalaryn; qalypty jáne arnaıy keskish quraldyń geometrııasyn, termoóńdeý, qaıraý, shyńdaý jáne ornatý erejesin, dáldik deńgeıin; dáldik shegi men qondyrý júıelerin; budyrlyq kvalıtetteri men parametrlerin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵalar kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý
3-1) Daıyn synama bólshekterdi sheship alý úshin jaýapkershilikti, óz erkimen josparlaýdy kózdeıtin basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Daıyn synama bólshekterdi sheship alý Qyzmet kórsetiletin tokarlyq avtomatty jáne jartylaı avtomatty stanoktardyń qurylysyn, bólshekterdi júkteý erejesin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip qaǵıdalaryn bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵalar kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý.
6-keste. SBSh boıynsha 4-biliktilik deńgeıindegi avtomat jáne jartylaı avtomattardy baptaýshynyń quzyretterine qoıylatyn talaptar
Eńbek mindetiniń
№ Jeke jáne kásibı quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi
1-3) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, qurylǵylar men metall keskish quraldardy irikteý úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Qurylǵylar men keskish quraldardy tańdaý Kóp taralǵan qurylǵylardyń, keskish quraldardyń ataýyn, mindetin, qurylysyn jáne qoldanylý sharttaryn, keskish quraldyń júzderiniń muqalý belgilerin; óńdeletin materıaldardyń ataýyn, tańbalanýyn jáne negizgi mehanıkalyq qasıetterin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdigi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵa kezinde dárigerge deıingi kómek kórsetý
3-2) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, daıyndalǵan synama bólshekterdiń sapasyn tekserý jáne olardy TBB tapsyrý úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Daıyndalǵan synama bólshekterdiń sapasyn tekserý jáne olardy TBB tapsyrý Baqylaý-ólsheý quraldary men aspaptarynyń jumys isteý qaǵıdaty men qurylysyn, óńdeletin materıaldardyń ataýy men tańbalanýyn, dáldik shegi men qondyrý júıelerin, budyrlyq kvalıtetteri men parametrlerin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdi-gi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵa kezindedárigerge deıingi kómek kórsetý
3-3) Baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn, avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýdi aıaqtaý úshin jaýapkershilikti kózdeıtin, basshylyq etýmen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet Avtomattar men jartylaı avtomattardy retteýdi aıaqtaý Avtomattar men jartylaı avtomattardyń jumysyndaǵy aqaýlardy anyqtaý jáne joıý tásilderin bilý qajet. Eńbek qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasyn, órt qaýipsizdi-gi jáne ishki tártip erejesin bilý, ekologııalyq normalar men óndiristik tazalyqty saqtaý, jumys ornynda jáne óndiristik aımaqta sanıtarlyq-tehnıkalyq is-sharalardy, eńbek gıgıenasynyń normalary men talaptaryn saqtaý, jazataıym oqıǵa kezindedárigerge deıingi kómek kórsetý.
«Mashına jasaýdaǵy mehanıkalyq óńdeý, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka» kásibı standartyna 1-qosymsha
Kelisý paraǵy
Úıymnyń ataýy
Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi
Osy KS _____________________________________________________ tirkeldi.
Kásibı standarttar tizbesine _____________tirkeý nómirimen engizildi.
Hat (hattama) № ___________ Kúni ____________________
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 6 mamyrda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9402 bolyp engizildi.