Egis alqaptarynyń qysqarýy, sapaly tuqymdardyń jetispeýi, memlekettik qoldaýdyń álsizdigi men óńdeý kásiporyndarynyń tapshylyǵy elimizdegi maqta ósirýshilerdiń basty máselelerine aınaldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Senator Saken Arýbaevtyń aıtýynsha, saladaǵy negizgi qıyndyqtyń biri – fermerlerdi sapaly tuqymmen qamtamasyz etý, alaıda qoldanystaǵy sýbsıdııalaý júıesi dıqandardyń naqty talabyna saı kelmeıdi.
«Sharýalarǵa beriletin sýbsıdııalarǵa qoljetimdi bolý tetikteriniń álsizdigi. Joǵary sapaly tuqymmen qamtamasyz etý úshin, Qytaı, О́zbekstan, Túrkııa memleketteriniń sorttaryn paıdalaný usynylady. Alaıda, «Tuqym sharýashylyǵyn damytý» baǵdarlamasynda sýsbıdııa normatıvteri Qaǵıdada 50-70% dep kórsetilgenimen, shekti máni kılogramyna 275 teńge jáne elıtaǵa 653 teńge tólenedi. Al, joǵary sapaly ımportalǵan shıtti maqtanyń baǵasy kılogramyna 1 350 tengeni, elıta 2 300 teńgeni qurap, sýbsıdııa kólemine shaqqanda 20-25% ǵana qurap otyr. Atalǵan baǵdarlamadan shekti mándi alyp tastap, naryqtyq baǵadan 50%-ǵa sýbsıdııalaý máselesin qarastyrý jáne otandyq elıta tuqymyn alýǵa basa mán berý kerek», dedi senator.
Arýbaevtyń pikirinshe, salanyń taǵy bir úlken problemasy – maqta óńdeý kásiporyndarynyń jetispeýi. Qazirgi ýaqytta elimizde tek úsh tereń óńdeý zaýyty ǵana jumys isteıdi, olar bar-joǵy ónimniń 15%-yn ǵana óńdeı alady, al 85%-y shıkizat kúıinde eksporttalady. Senator óńdeý qýatynyń jetispeýi saldarynan fermerler maqtany tómen baǵamen satýǵa májbúr bolyp, qosymsha qunnan aıyrylyp otyrǵanyn basa aıtty.
«Olardyń lızıngke jáne jeńildetilgen nesıe alýǵa qoly jete bermeıdi. Sebebi talaptary kúrdeli. Bul boıynsha sala mamandary men tıisti ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar birlesip naqty sharalar qabyldaýy qajet. Búginde maqta sharýashylyǵynda bilikti mamandardyń tapshylyǵyn, bilim berý mekemelerinde maqta sharýashylyǵyna mamandandyrý júıesiniń álsizdigin aıta ketken jón. Eger bilikti mamandar daıarlaý júıesi jetildirmese, aldaǵy ýaqytta maqta óndirisiniń tehnologııalyq damýy tejeletini sózsiz. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp Úkimet tarapynan maqta ónerkásibin jáne ony óńdeýdi damytýdy qaıta jańǵyrtý baǵytynda keshendi reformalar jasap, naqty sharalar qabyldaýdy suraımyz», dedi Saken Arýbaev.