Ulttyq quryltaıdyń III otyrysy ortaq ulttyq qundylyqtardy belgilep berdi. Olar: Táýelsizdik pen Otanshyldyq, Birlik pen Yntymaq, Zań jáne Tártip, Eńbekqorlyq jáne Kásibı biliktilik, Jasampazdyq pen Jańashyldyq. Atalǵan qundylyqtar mekteptegi tárbıe jumysynyń biryńǵaı baǵdarlamasyna negiz boldy, dep jazady Egemen.kz.
Tárbıe jumysy baǵdarlamasyn jańartý jáne ony bilim berýde engizý
2024 jylǵy 1 qyrkúıeginen bastap elimizdiń barlyq mektepterinde «Birtutas tárbıe» biryńǵaı bilim berý baǵdarlamasy júzege asyryldy.
Tuńǵysh ret barlyq mektepterde oqý-tárbıe prosesi Ulttyq quryltaıdyń III sessııasynda tujyrymdalǵan qundylyqtar tizbesi negizinde qurylǵan biryńǵaı baǵdarlamamen uıymdastyryldy.
Jańa baǵdarlamanyń basty aıyrmashylyǵy – mektep-ata-ana-qoǵam baılanysyn eskere otyryp, balabaqshadan bastap joǵary synyptarǵa deıingi bilim berýde júıeli tásilderdi qoldaný jáne praktıkalyq áreketter arqyly qundylyq baǵdarlaryn nyǵaıtý.
Buryn oqý jylynda orta eseppen 240 synyptan tys is-shara ótkizilse, jańa baǵdarlama sáıkes sany 55-ke deıin qysqardy. Bul tárbıe jumysy boıynsha bas muǵalimder men synyp jetekshileriniń júktemesin aıtarlyqtaı azaıtyp, mekteptegi oqý-tárbıe prosesiniń tıimdiligin arttyrady. Iаǵnı, atqarylyp jatqan tárbıe jumysynyń sanyna emes, mazmuny men sapasyna mán beriledi.
Sondaı-aq qajet bolǵan jaǵdaıda mektepterdegi oqý-tárbıe jumysynyń baǵdarlamasyna qajetti túzetýler engizilip, jańa tásilderdiń iske asyrylý barysy men tıimdiligine úzdiksiz taldaý júrgiziledi.
Ulttyq kitap kúnin belgileý
Úkimet Qaýlysymen Qazaqstanda jańa mereke «23 sáýir – Ulttyq kitap kúni» bekitildi.Atalmysh mereke Memleket basshysynyń qoǵamda oqý mádenıetin qalyptastyrý maqsatynda úshinshi Ulttyq quryltaıdyń negizgi sessııasynda bergen tapsyrmasyna baılanysty belgilendi.
Qazaqstan mádenıetin el ishinde jáne shetelde nasıhattaý
«Betashar» ulttyq dástúri IýNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı muralar tizimine endi. Búgingi tańda IýNESKO-nyń reprezentatıvti tizimine 13 element engizilgen.
BUU-nyń alty resmı tili men qazaq jáne túrik tilderin qamtıtyn «Qazaq Culture» segiz tilde aqparattyq-bilim berý platformasy iske qosyldy.
2024 jyly shetelde qazaq qaıratkerleriniń esimderi ulyqtaldy. Túrkimenstanda, Tájikstanda, Tatarstanda Qurmanǵazy men Abaıdyń eskertkishteri men bıýstteri ornatyldy.
2024 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq orkestriniń 90 jyldyǵy, Sydyq Muhamedjanovtyń 100 jyldyǵy, Bıbigúl Tólegenovanyń 95 jyldyǵy, Sáken Seıfýllınniń 130 jyldyǵy, Beıimbet Maılınniń 130 jyldyǵy, Berdibek Soqpaqbaevtyń 100 jyldyǵy, Ábdijámil Nurpeıisovtiń 90 jyldyǵy, Gerold Belgerdiń 90 jyldyǵy, Ábish Kekilbaevtyń 85 jyldyǵy, Farıza Ońǵarsynovanyń 85 jyldyǵy keńinen atap ótildi.
Jumysshy mamandyqtardyń bedelin arttyrý
Memleket basshysy 2025 jyldy «Jumysshy mamandyqtar jyly» dep bekitip, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesin reformalaýdy jarııalady.
Memlekettik nagradalar júıesine 9 jańa qurmetti ataq (ǵalymdar men ónertapqyshtar, ınjenerler, sáýletshiler men qurylysshylar, kenshiler, geologtar, ónerkásip, kólik, aýyl sharýashylyǵy jáne sý sharýashylyǵy salasynyń qyzmetkerleri úshin) qosyldy (qoldanystaǵy 6 qurmetti ataqqa qosymsha).
Sondaı-aq 63 kásibı merekeni, onyń ishinde Eńbek kúnin atap ótýge erekshe kóńil bólinedi.
Aıta keteıik, jyl saıyn memlekettik nagradalarmen marapattalǵan jumysshy mamandar men eńbek ókilderiniń sany artyp keledi.
Bilimniń bedeli. Ǵylym men bilimniń damýy
«Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda: 105 jańa mektep salyndy, onyń 36-sy aýyldyq jerlerde. 2025 jyly – 112 mektep boı kóterdi.
Mektepterde STEM zerthanalary, robototehnıka kabınetteri, sport zaldary men demalys oryndary quryldy.
2024 jyly stýdentterdiń shákirtaqysy artty. Bakalavr stýdentteri 47 135 teńge (muǵalimder men dárigerlerge – 75 600 teńge). Internder 85 376 teńge, rezıdentter 123 122 teńge, magıstranttar 107 061 teńge, doktoranttar 240 000 teńge shákirtaqy aldy.
Sheteldik joǵary oqý oryndarynyń 12 fılıaly ashyldy. 12 eldiń ýnıversıtetterimen 23 seriktestik jasaldy.
Úmitkerlerdi irikteýde ádil kózqarasty qamtamasyz etý úshin «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasynyń erejelerine ózgerister engizildi (3 týrmen jańa konkýrstyq irikteý tetigi, túlekterdiń oqýdy óteýi jáne t.b.).
2024 jyly memlekettik nagradalarmen marapattalǵandardyń arasynda ustazdar men ǵalymdar kóp. Mysaly, «Qazaqstannyń eńbek eri» ataǵy Asqar Jumadildaevqa (ǵalym) jáne ustazdar Gúljanar Nurpeıisova men Elmara Traısovaǵa tabystaldy. 80-nen astam ǵalym marapattaldy.
Onomastıkalyq jumystardy ortalyqtandyrý, eskertkishter ornatýdy retteý
Onomastıka salasynda jumystar retke keltirildi. Jol kartasyn iske asyrý merzimi – 2024-2028 jyldarǵa deıin uzartyldy (2024-2025 jyldardyń ornyna). Onomastıkalyq jumystarǵa qajetti tizimder («Tarıhı tulǵalar», «Jer-sý ataýlary» jáne «Dástúrli ataýlar») jańartyldy.
Onomastıkalyq máseleler boıynsha túzetýler – zańǵa Memleket basshysy 2024 jylǵy 5 mamyrda qol qoıdy. Barlyq ataýlardy ózgertý jáne ataýlardy berý endi Mádenıet mınıstrligimen kelisilýi kerek.
2024 jyldyń jeltoqsan aıynda eskertkishter ornatýdyń jańa qaǵıdalary bekitildi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalaryna syrtqy túri nemese ataýy jaǵynan tolyq nemese qandaı da bir bóliginde uqsas ordender men medaldardy, tósbelgilerdi jáne qujattardy belgileýge jáne daıyndaýǵa tyıym salatyn zań (Prezıdent 2025 jylǵy 13 qańtarda qol qoıǵan) qabyldandy. Qazaqstan Respýblıkasynyń, Qazaqstan halqynyń jáne Memleket basshysynyń atynan memlekettik emes nagradalarmen marapattaýǵa jol berilmeıdi.
Qoǵamdaǵy keselderge qarsy kúres
Lýdormanııamen kúres:
2024-2026 jyldarǵa arnalǵan zańsyz qumar oıyndar men lýdomanııamen kúresýdiń keshendi jospary qabyldandy.
Nashaqorlyq pen esirtki bıznesine qarsy kúres:
Esirtki jetkizýshiler men óndirýshilerdiń jaýapkershligin saralaý boıynsha zań qabyldandy (Prezıdent 2025 jylǵy 2 qańtarda qol qoıdy).
Bul qylmysty alǵash ret jasaǵan qarapaıym esirtki jetkizýshiler nemese «esirtki satýshylar» dep atalatyndar úshin jaza jeńildetildi.
Sonymen birge, esirtki zattaryn óndirý men ótkizýdi uıymdastyrǵany úshin qylmystyq jaýaptylyqty, onyń ishinde ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrýdy qosa alǵanda, qataıtatyn normalar engizildi. Sıntetıkalyq esirtki komponentteriniń zańsyz aınalymy úshin de qylmystyq jaýapkershilik engizildi.
Nashaqorlyq pen esirtki bıznesine qarsy kúrestiń 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary júzege asyrylyp jatyr.
Turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres:
15 sáýirde Prezıdent áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri týraly zańǵa qol qoıdy. (2024 jylǵy 16 maýsymda qoldanysqa engizildi). Zań aıasynda qylmystyq jaýaptylyq kúsheıtildi, denege qasaqana jeńil zııan keltirý (mysaly syzat, kógerý nemese býynynan shyǵyp ketý) úshin jaza engizildi.
Vandalızmge qarsy kúres:
2024 jylǵy 8 shildede Memleket basshysy buzaqylyq, vandalızm jáne bótenniń múlkine qasaqana zııan keltirý úshin jazany qataıtatyn zańǵa qol qoıdy. Bul qoǵamdyq tártipti saqtaý jáne zańǵa baǵynatyn azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý úshin mańyzdy.
Jeńistiń 80 jyldyǵy
2024 jylǵy 31 jeltoqsanda Úkimet qaýlysymen 2025 jyly Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 80 jyldyǵyna daıyndyq jáne merekeleý jónindegi «Uly Jeńis: Erlikke taǵzym, urpaqqa úlgi» is-sharalar jospary (94 tarmaqtan turatyn) bekitildi.
Endigi kezekte óńirlik josparlar oryndalyp, eldi-mekenderge, kóshelerge, oqý oryndaryna Uly Otan soǵysy ardagerleriniń esimderi beriledi.
Uly Otan soǵysyna qatysýshylardyń eskertkishterin, monýmentterin, jerlengen jerlerin qalpyna keltirý, jóndeý jáne abattandyrý jumystary júrgiziledi.
«Aıbyn» ordeniniń dárejeleri Uly Otan soǵysy batyrlarynyń esimderimen ataldy (Saǵadat Nurmaǵambetov, Baýyrjan Momyshuly, Raqymjan Qoshqarbaev). Jańa modeldegi alǵashqy marapattar 2024 jyldyń 6 mamyrynda tabystaldy.
2024 jylǵy 9 mamyrda Taldyqorǵanda Qorǵanys mınıstri R.Jaqsylyqovtyń qatysýymen Qazaqstan Áýe qorǵanysy kúshteriniń avıabazasyna eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry Sergeı Lýganskııdiń esimin berýge arnalǵan saltanatty shara ótti.
Tórt aýqymdy ınfrakurylymdyq bastama
2024 jyly jalpy ınvestısııa kólemi 40 trıllıon teńgeden asatyn, 200-den astam jobany iske asyrýdy kózdeıtin 2029 jylǵa deıingi Ulttyq ınfraqurylym jospary qabyldandy.
Energetıkalyq ınfraqurylym:
2024 jyly respýblıkalyq bıýdjetten 14 jobaǵa qarajat bólindi, onyń 6-y jylýmen, al 8-i elektrmen jabdyqtaýǵa qatysty.
Teńgedegi qaıtarymdy ınvestısııalardyń jyldyq lımıti ulǵaıtyldy. Qazirgi ýaqytta ınvestısııalyq kelisimder boıynsha jalpy qýaty 2,48 GVt bolatyn 19 kelisim qoldanylady.
Bıyl energetıka salasynda qýaty 600 megavattan asatyn iri jobalardy júzege asyrý josparlanyp otyr.
Kólik ınfraqurylymy:
2024 jyly 12 myń shaqyrym joldy jóndeý jáne salý jumystary bastaldy. Onyń 7 myńnan astamy aıaqtaldy.
2024 jyly iske qosylǵan barlyq joldardyń jalpy uzyndyǵy 1,6 myń km quraıdy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda eki ese kóp.
Negizgi halyqaralyq avtojol dálizderi iske qosyldy. Olar: «Taldyqorǵan – О́skemen», «Qaraǵandy – Almaty», «Aqtóbe – Atyraý – Astrahan» (shartty túrde 25 jeltoqsanda).
2024 jyldyń qazan aıynda Buqtyrma sý qoımasy arqyly ótetin kópirdiń qurylysy aıaqtaldy. Bul – uzyndyǵy 1316 m quraıtyn eldegi eń uzyn kópir.
Elimizdiń 8 áýejaıy kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ótti.
Almaty, Shymkent jáne Qyzylorda áýejaılarynda jańa jolaýshylar termınaldary paıdalanýǵa berildi. Almatydaǵy termınaldyń ótkizý qabileti 6 esege (jylyna 2,5 mıllıonnan 14 mıllıon jolaýshyǵa), Shymkentte 7,5 esege, Qyzylordada 7 esege (jylyna 300 myńnan 2 mıllıon jolaýshyǵa) ulǵaıtyldy.
Shymkent, Pavlodar, Túrkistan jáne Qyzylorda qalalarynyń temirjol vokzaldaryn qaıta qurý aıaqtaldy. 1,4 myń shaqyrym temirjol jóndeldi.
2025 jyly uzyndyǵy 836 shaqyrym bolatyn Dostyq-Moıynty temirjol ýchaskesiniń ekinshi jolynyń qurylysy aıaqtalady. Marshrýttyń ótkizý qabileti bes ese artady, al konteınerlik poıyzdardyń jyldamdyǵy aıtarlyqtaı ulǵaıady. Bul aýqymdy joba alǵash ret otandyq dızaınerlerdiń, ınjenerlerdiń, qurylysshylardyń kúshimen júzege asty.
Eldi mekenderge gaz jetkizý:
2024 jylǵa 200 gazben jabdyqtaý jobasy (4129 km) josparlanǵan.
2024 jyldyń 11 aıynyń qorytyndysy boıynsha shamamen 3583 shaqyrym gaz qubyry salyndy.
Qalǵan 546 shaqyrymdy aǵymdaǵy jyldyń jeltoqsan aıynyń sońyna deıin salý josparlanǵan.
11 aıdyń qorytyndysy boıynsha bıylǵy jyldyń sońyna deıin 106 myń adam gazben jabdyqtaýǵa qol jetkizdi. Qosymsha 194 myń adam gazben jabdyqtaldy.