Tup-týra alpys alty jyl buryn, ıaǵnı 1959 jyldyń 21 sáýirinde zańǵar jazýshy Muhtar Áýezovke «Abaı joly» dılogııasy úshin Lenın syılyǵy taǵaıyndaldy, dep jazady Egemen.kz.
Qalamgerdiń hakim Abaımen rýhanı jaqyndyǵy qazaq ádebıetiniń álem sahnasyna shyǵýyna zor áserin tıgizdi. Abaı beınesi arqyly M.Áýezov tutas qazaq kelbetin jahanǵa tanystyrdy. Al jazýshyny Abaı muralaryna qatysty zerdelesek, onyń abaıtanýshy retindegi qaıratkerligi erte kezden tarıhta tańbalanǵanyn anyq ańǵaramyz. 1918 jyly ol «Abaı», 1925 jyly «Tań» jýrnaldaryna uly aqynnyń shyǵarmalaryn «Abaıdyń Ábdirahman degen balasy ólgende joqtap aıtqan óleńderi», «Abaıdyń keıbir ósıet sózderi» degen atpen bastyrǵan. Keıin myń shaqty adamnan aqyn týraly estelikti qaǵazǵa túsirip, ózin álemge tanytqan shyǵarmany jazýǵa kirisken.
Jazýshy bala kezinen Abaıdyń óleńderin jatqa bilgen. Tipti aqynnyń ózimen kezdesken de. Ol týraly M. Áýezovtiń shákirti Ábish Kekilbaev esteliginde jazyp qaldyrady. Birde jas shákirt muǵaliminen «Abaıdy óz kózińizben kóre aldyńyz ba?» dep suraıdy. Sonda Muhtar Áýezov:
«Kórgenim bar... Tórttemin ǵoı deımin. Bórilide otyratynbyz. Anam meni alyp Jıdebaıǵa bardy. Syılasatyn shańyraqtardyń bir-birine sybaǵa aparatyny bar. Biz de sóıttik. Bóten aýyldy jatyrqadym bilem, úıge qaıtqym keldi. Anama qaıta-qaıta qyńqyldaı berdim. Tór jaǵymyzdaǵy qundyz saqaly omyraýyna tógilgen, kózi nurly, taqııaly kisi maǵan burylyp: «Aýylyńa barasyń ǵoı, balam, anańnyń mazasyn ala berme!» degeni. Daýysy jumsaq. Shyraıy jyly. Biraq men anamnyń baýyryna burynǵydan beter tyǵyla tústim. Sóıtsem, álgi kisi Abaı eken», dep aıtqan kórinedi.
Áýezovtiń «Abaı joly» epopeıasyn jazýǵa bas-aıaǵy 30 jyl ýaqyty ketti. On toǵyz jasynan Abaı týraly jazýdy oıǵa alyp, 17 jyl úzdiksiz izdenip, 12 jyl tapjylmaı otyryp, jazyp shyǵady. Epopeıaǵa kirispes buryn jazǵan aqynnyń ǵylymı ómirbaıanynyń óziniń tórt nusqasy bar. Alǵashqysy 1927-1933 jyldar aralyǵynda jazylsa, ekinshisi 1940 jyly, úshinshisi 1944 jyly, sońǵysy túgeldeı tolyqtyrylyp 1950 jyly jazyldy. Arasynda «Abaı» tragedııasy da dúnıege keledi.
Al ǵalym M.Myrzahmetov «Abaıǵa kelýdiń joly» maqalasynda: «Abaı murasyn tanyp-bilýdegi M.Áýezovtiń qol jetpes eki ushar shyńy boldy: onyń biri tolassyz uzaq ǵylymı zertteý jumystaryn júrgizý arqyly dúnıege kelgen keleli eńbegi – «Abaı Qunanbaev» dep atalatyn monografııasy, ekinshisi – Abaıdy qaıratker aqyn retinde búkil álem halqyna tanytqan «Abaı joly» epopeıasy bolatyn», deıdi.