Jasandy ıntellekt – zamanaýı álemniń jańa tynysy, jańa tili. Bul salada kósh bastap, jahandyq naryqta básekege qabiletti maman ataný – árkimniń qolynan kele bermeıtin kúrdeli is. Alaıda qazaq jastarynyń arasynda osy shyńdy baǵyndyrǵan, álem moıyndaǵan mamandar bar. Solardyń biri – Shyńǵys Oınar. Ol Astanada týyp, Koreıada oqyp, Japonııada eń iri marketpleıste eńbek etip júrgen JI mamany, dep jazady Egemen.kz. Limon.kg saıtyna silteme jasap.
Shyńǵystyń balalyq shaǵy ǵylym men bilimniń ortasynda ótken. Mektepte oqyp júrgende matematıkaǵa erekshe yqylas tanytyp, osy baǵytta jetistikke jetýge umtylǵan. Onyń ómirlik baǵyt-baǵdar bergen alǵashqy ustazy – týǵan atasy, professor Rysqul Oınarov.
Ol óz ortasynda únemi úzdik bolýǵa tyrysqanyn aıtady. 37-lıseıde oqyp júrgende, synyptaǵy belsendi ári bilimdi oqýshylardyń biri bolǵan. Biraq bir kúni dosynyń Nazarbaev Zııatkerlik mektebine aýysqanyn estip, ózi de NZM-ge túsken.
«NZM-ge túsken alǵashqy kezderde biraz qınaldym. Buryn tek «bestik» alyp júrgen oqýshymyn, al munda keı sabaqtardan «tórt» pen «úsh» ala bastadym. Biraq ýaqyt óte kele, NZM-niń maǵan berer múmkindigi kóp ekenin túsindim. Sol mektep meniń oılaý qabiletimdi, bilimge degen yntamdy oıatty. Atam meni únemi qoldap otyrdy. Ol maǵan ǵylymı dúnıeler jaıly qyzyqty áńgimeler aıtyp, logıkaǵa qurylǵan esepterdi sheshýge baýlydy. Ákem de, anam da atamdy úlgi etip otyrady. «Ol qandaı bilimdi, eńbekqor jan, sen de sondaı bol» deıtin. Men úshin bul úlken jaýapkershilik edi. О́z ortamda da únemi úzdik bolýǵa tyrystym», deıdi ol.
Orta mektepti úzdik aıaqtaǵan soń, Shyńǵys joǵary bilim alý Ońtústik Koreıany tańdaǵan. «SKKU» Shyńǵysty qabyldap, Samsung Foundation shákirtaqysyn usynǵan. Bul oǵan úlken jiger berip, tórt jylda jańa belesterge jol ashqan bilim ordasy boldy.
«Koreıany men áý bastan tehnologııalyq jańashyldyqtyń ordasy retinde qabyldadym. Ápkem oqyp jatqan ýnıversıtetke baryp júrgen kezderimde, eldiń tazalyǵy, tártibi, bilimge degen talaby qatty áser etti. «KAIST» pen «UNIST»-ke túse almadym, bul meni bir sátke toqtatyp tastady. Biraq «SKKU»-den qabyldaý hatyn alǵan sát – meniń ómirimdegi eń eleýli kúnderdiń biri boldy. Ol hattan keıin araǵa 20 mınýt salyp, «Samsung» shákirtaqysy taǵaıyndalǵany týraly habar keldi. Bul men úshin tosyn ári qýanyshty jańalyq boldy. Ýnıversıtettegi alǵashqy semestr óte qıyn ótti. Ýaqyt óte kele men úzdik stýdentter tizimine enip, marapattaldym», deıdi ol.
Shyńǵystyń kásibı joly Koreıadaǵy ýnıversıtet qabyrǵasynan bastalǵan. Oqý men ǵylymdy qatar alyp júrgen stýdent bola tura, ol tájirıbe jınaýǵa umtylyp, startap salasyna qadam basady. Úshinshi kýrsta ol elektronıka mamandyǵynda oqıtyn brazılııalyq stýdentpen tanysyp, ýnıversıtettik startapqa qosylýǵa shaqyrtý alady. Bul startap – el kólemindegi eń iri «AI Grand Challenge» baıqaýyna qatysyp jatqan joba edi. Komanda qoqysty taný men klassıfıkasııalaý júıesin jasap, Koreıa boıynsha úshinshi oryndy ıelenedi.
«Sol startap meniń taǵdyrymdy ózgertti. Bastapqyda maǵan usynys túskende, jobanyń masshtaby men baıqaý týraly tolyq bilmeıtinmin. Qoqys klassıfıkasııalaý jobasy qyzyq kórindi, biraq ýaqyt óte kele bul salanyń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindim. Biz jasaǵan júıe – kameralar arqyly túsirilgen sýretterden qoqysty tanıtyn, ári ony túrli kategorııalarǵa bóletin algorıtm boldy. Meniń mindetim – júıeniń dáldigin arttyrý joldaryn tabý, jańa tásilderdi engizý boldy», deıdi Shyńǵys.
Startaptan keıin Shyńǵys Koreıadaǵy professorlardyń biriniń zerthanasyna jumysqa ornalasady. Ol – jasandy ıntellektini zertteıtin ǵylymı toptyń múshesine aınalady. Ýaqyt óte kele AQSh-taǵy «University of Southern California» ýnıversıtetimen birigip, «YouTube» platformasyndaǵy balalarǵa tıym salynǵan kontentti anyqtaıtyn avtomatty júıe ázirleıdi. Osy zertteý nátıjesi ǵylymı maqala retinde jarııalanyp, Shyńǵystyń kásibı bedelin nyǵaıta túsken.
«Bir professor meniń pánderdegi jetistigimdi baıqap, óziniń laboratorııasyna shaqyrdy. Ol kezde AI maǵan tym kúrdeli ári túsiniksiz kórinetin. Biraq ishimdegi «qoryqpa, úırenýge tyrys» degen daýysty tyńdadym. Sodan beri bul salany tereńirek zertteı bastadym. Men tek zertteýmen ǵana shektelmeı, osy sala boıynsha kóp oqyp, túsingenderimdi blog retinde jazyp otyrýdy sheshtim. «Medium» platformasynda jeke paraqsha ashyp, onda ǵylymı maqalalar men tájirıbelerimmen bólise bastadym. Bul ózimdi de shyńdaýǵa, ózge mamandarmen baılanys ornatýǵa kóp kómektesti», deıdi JI mamany.
Bakalavrıat aıaqtalǵan soń Shyńǵys Japonııada jumys isteýdi tańdaıdy. Sebebi 1990 jyldary ákesi de Japonııada programmıst bolyp jumys istegen. О́ziniń aıtýynsha osy bir rýhanı baılanys Shyńǵysty da sol elge jetelegen. «Mercari»-den shaqyrtý alǵanym – ómirimdegi eń kútpegen sátterdiń biri. Men ol kompanııa jaıly buǵan deıin kóp bilmeıtinmin. Olar maǵan stajırovka usyndy. Ushý bıletin, turatyn oryndy – bárin ózderi qamtamasyz etti. Bul maǵan jańa ortaǵa tez beıimdelýge, jumysqa erkin kirýge kóp kómektesti. Keıin stajırovkadan soń olar meni turaqty jumysqa aldy. Solaısha «Mercari»-de jumysymdy bastadym. Biz taýarlardy izdeý men usyný júıesin jasaıtyn komandada boldyq. Sonymen qatar, AI júıelerdegi qatelikterdi túzetýmen de aınalystym. О́z jumysymnyń arqasynda men Vetnamda, Germanııada, Tokıoda ótken halyqaralyq konferensııalarǵa qatystym, deıdi Sh. Oınar.
«Mercari»-degi tájirıbeden keıin Shyńǵys «Tripla» kompanııasyna aýysady. Bul kompanııa Japonııadaǵy qonaqúılerge arnalǵan brondaý júıesin, tólem ınterfeısterin jáne AI negizindegi chat-bottardy ázirleýmen aınalysady. Búginde Tripla – 7000-nan astam qonaqúımen jumys isteıtin iri jobaǵa aınalǵan. «Mercari» meniń kásibı jolymnyń úlken mektebi boldy. Biraq men ártúrli tájirıbe jınap, ózimdi jańa salalarda synap kórgim keldi. «Tripla»-da men aǵa ınjener retinde jumys isteımin. Biz qonaqúılerge arnalǵan chat-bottar jasaımyz», deıdi ol.
Shyńǵys «Tripla»-da jumys istep júrip, bilimin tereńdetýdi oılap álemdegi eń bedeldi baǵdarlamalardyń biri Oksford ýnıversıtetiniń jazǵy mektebinde bilim alǵan. «Alǵash ret ótinish bergende ótpeı qaldym. Sosyn tájirıbe jınap, taǵy tapsyryp, qabyodandym. Jazǵy mektepte mashınalyq oqýdyń tereń matematıkalyq negizderin meńgerdik. Bul teorııalyq bilim meniń praktıkalyq daǵdylarymdy aıtarlyqtaı arttyrdy. Jumystan keıin onlaın oqyp, árbir leksııany jibermeı tyńdadym. О́zimdi tek ınjener emes, zertteýshi retinde de damytqym keldi», deıdi zertteýshi maman.
Jas mamannyń endigi maqsaty – bilimin ári qaraı shyńdap, magıstratýra oqý. Nıý-Iork ýnıversıtetinen shaqyrtý alǵanymen, vıza másklesimen oqýǵa bara almaǵan.
«Men NYU-ǵa tústim, biraq vıza berilmedi. Bul maǵan ońaı soqqan joq. Biraq maqsatyma senemin. Usaq-túıek kedergi meni toqtata almaıdy. Jaqsylap daıyndalyp, qaıta tapsyramyn. Meniń armanym – álemdik deńgeıde bilim alyp, ony óz elimniń damýyna baǵyttaý», deıdi Shyńǵys.