Qazaqstan ǵarysh salasyndaǵy tarıhı múmkindigin tolyq paıdalaný úshin «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa berýshi el retinde ǵana emes, tolyqqandy ǵaryshtyq ındýstrııa oıynshysy retinde damytýy qajet. Bul týraly Senat depýtaty Andreı Lýkın Senattyń plenarlyq otyrysynda málimdedi, dep habarlaıdy egemen.kz.
Senator 2025 jyly Baıqońyr ǵarysh kesheniniń 70 jyldyǵy jáne «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» ulttyq kompanııasynyń 20 jyldyq mereıtoıy atalyp ótetinin eske sala otyryp, elimizdiń ǵarysh salasyn túbegeıli jańǵyrtý qajettigin atap ótti.
«Baıqońyr – ǵarysh dáýiriniń bastaýy jáne Qazaqstan úshin erekshe strategııalyq artyqshylyq. Tehnologııa, sıfrlandyrý, baılanys, kólik, qorǵanys pen meteorologııa salalaryndaǵy turaqty damý – ǵarysh ınfraqurylymyna tikeleı baılanysty», dedi Lýkın.
Senatordyń aıtýynsha, Qazaqstan jalǵa berýden ǵana paıda kóretin el bolmaýy tıis. El óz ǵylymı-zertteýleri men tehnıkalyq sheshimderi arqyly halyqaralyq ǵarysh naryǵynda laıyqty oryn alýy kerek. Ol bul baǵytta birneshe naqty bastama usyndy:
Ulttyq spýtnıktik baǵdarlamany damytý; Ýltrajeńil zymyran tasyǵysh jobasyn jalǵastyrý; Ýnıversıtetter men startaptardyń qatysýymen shaǵyn (CubeSat, mıkrospýtnık) apparattar qurastyrý; Spýtnıkterdi basqarý ortalyǵyn keńeıtý; Qazaqstandy ǵarysh tehnologııalaryn eksporttaıtyn el retinde tanytý; KazSat-3R jobasyna qoldaý kórsetý.«Biz ǵarysh salasynda pragmatıkalyq ári ulttyq múddege negizdelgen naqty áreketterge kóshýimiz qajet. Ǵaryshtyq derjava bolý úshin bizde ınfraqurylym, kadrlyq áleýet pen tehnologııalyq múmkindik jetkilikti», dedi depýtat.
Senator, sondaı-aq, Qazaqstan ǵarysh qyzmetteriniń tek tutynýshysy emes, sonymen qatar jetkizýshisi de bolýy tıis ekenin basa aıtty.
Aıta ketsek, Qazaqstan 1994 jyldan bastap «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn Reseıge jylyna 115 mıllıon dollarǵa jalǵa berip keledi. Bul soma osy kúnge deıin ózgerissiz. Jaldaý merzimi birneshe ret uzartylyp, qazirgi kelisim 2050 jylǵa deıin jaramdy.
Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń qurylysy 1955 jyldyń mamyrynda bastalyp, 1957 jyly 15 mamyrda alǵashqy R-7 zymyrany ushyrylǵan. Bul zymyran keıin álemge áıgili «Soıýz» tasyǵyshynyń negizine aınaldy. Al 1961 jyly dál osy jerden Iýrıı Gagarın ǵaryshqa attanǵan edi.
Janel TО́LEÝBEKOVA, EUÝ 2 kýrs stýdenti