Joshy han kesenesi kúmbeziniń ústińgi bóligi qubba – «Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıinde turǵan jaýhar jádigerlerdiń biri.
Qubba – arab sózi, «kúmbez» degendi bildiredi. Bul tujyrymdy shyǵystanýshy A.Ivanov ta rastaıtynyn tarıh ǵylymynyń doktory M.Qoja da quptaıdy. Ol, kóbine, dinı jáne sáýlettik qurylysqa tán. Ony keramıkadan, aǵashtan nemese metaldan jasaıdy. Qubbanyń ishi qýys, taban jaǵy keńeıtilgen, joǵary jaǵy shar ústine ornatylǵan konýs tárizdes. Moıny men taban bóligi beldemshe-býynǵa bólingen.
1973 jyly Qazaq KSR Mádenıet mınıstrligi uıymdastyrǵan Ortalyq Qazaqstan ekspedısııasy (M.Sembın, M.Mamanbaev, M.Nurqabaev) kezinde kúmbezdiń ústińgi bólik qubbasy Joshy han mazarynan tabylǵan. Kúmbez qıraǵanda qubbanyń qaldyǵy sol jerge úıindi bolyp túsken.
«Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıiniń ekskýrsııa jetekshisi Qymbat Talǵatbekqyzy:
– Qubba birneshe elementten turady. Eń tómengi bóligi kúmbezdiń ózekshe ótetin oıyǵyn jabatyn tóńkerilgen tostaǵan túrinde bolǵan. Astyńǵy bóliginiń keıbir bólshekteri túgel bolmaǵandyqtan, mýzeıdiń qor bóliminde saqtaýly. Túsi kókshil jasyl tústi, glazýrlengen. Kúmbez tóbesindegi oıyqqa birizdi syzyq arqyly ortasyna aǵash ózekshe kıgizilip, ózeksheni myqty ustap turýy úshin ishine alebastr eritindisi toltyrylǵan. Eń joǵarǵy bóligi joǵalǵan. Ústińgi bóligi jarty aı eki múıiz beınesinde áshekeılengen, – deıdi.
Toptama 2009–2011 jyldary Kóshpelilerdiń mádenı murasy máseleleri jónindegi qazaq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda boldy. 2011 jyldan «Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıinde saqtaýly tur.
Qubbanyń túpnusqasy skanerlenip, kóshirmesi 3D formatta jáne kóshirmesi Joshyhan keshenine ornalastyryldy.
Ulytaý oblysy