• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ekologııa 19 Shilde, 2025

Ekologııalyq mádenıet – eldiktiń kórsetkishi

91 ret
kórsetildi

«Taza Qazaqstan» jalpyulttyq ekologııalyq aksııasy Shymkent qalasynda júıeli júzege asyrylyp keledi. Qalalyq jaıly ortany damytý basqarmasynyń dereginshe, tazalyq jumystaryna 300 myńnan astam adam qatysqan. Senbilikterge 10 myńnan astam tehnıka jumyldyrylyp, ­25 myń tonnaǵa jýyq turmystyq qaldyqtar qoqys polıgonyna shyǵaryldy.

Tazalyq jumystary úzdik­siz jalǵasyp jatyr. Oǵan 150-deı tehnıka men eki myńnan astam eńbekker jumyldyrylǵan. Senbilikterge qala turǵyndary erekshe yqylas tanytady. Aksııaǵa úles qosqandar arasynda eńbek arda­gerleri, zııaly qaýym ókilderi, qoǵam belsendileri, túrli mekeme qyz­metkerleri men erikti jastar bar.

Ekologııalyq bastama aıasynda ótken jyly qalada 200 myńǵa jýyq aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Megapolıste tazalyqqa qatysty turǵyndardyń usy­nys-shaǵymdaryn qabyldaıtyn jelide «TazaQazBot» arnaıy platforma iske qosyldy. Búginge deıin oǵan turǵyndardan 205 ótinish kelip túsken. Onyń 159-y qaralyp, tıisti sheshimder qabyldandy.

Jergilikti ákimdik qalany kórik­ten­dirý maqsatynda birtalaı jumys atqaryp jatyr. Shahardyń magıstraldy jol qıylystaryna, aınalma joldar men jol jıekterine kópjyldyq raýshan gúlderi egildi. Mamandar gúlderdiń túri men tústik úılesimine de erekshe mán berdi. Qalany kórkeıtý jumystary ótken jylmen salystyrǵanda bıyl 13%-ǵa artyq oryndaldy.

Búginde jol jıekterine kógal egilip, tamshylatyp sýarý júıesi ornatylyp jatyr. Sol arqyly kóshedegi shań-tozańdy azaıtyp, jalpy shahardyń ekologııasyn jaqsartý kózde­lip otyr. Odan bólek, jaz kúnderi aptap ystyqta salqyn aýa klıma­tyn qalyptastyrý maqsatynda qalada bir­­qatar jumys qolǵa alyndy. Atap aıtqanda, shahardyń ár aýmaǵynda orna­lasqan qalalyq jaıly ortany damytý bas­qarmasyna qarasty 40 sýburqaq jóndelip, jańartylyp jatyr. Bul jumystarǵa qazynadan 250 mln teńge bólindi. Sonymen birge «BMK» kanalynan «Jańa shek» kanalyna sekýndyna 200-250 lıtr sý bosatyldy. Osy kanaldan taraǵan aǵyn sý Aımaýytov, Aqpan batyr, Ilıaev, Adyrbekov, Táýke han dańǵyly, Tolstoı, Táshenov, Qazybek bı, Dýlatı, Shaımerdenov, Jeltoqsan, Temirlan tas joly kósheleriniń jıe­gindegi aryq-atyzdarǵa baryp quıy­lady. Aldaǵy ýaqytta «Shymkent» kana­ly arqyly Qazybek bı, Dýlatı kóshe­­lerindegi, Abaı saıabaǵy boıyndaǵy aryq­tarǵa sý jiberý kózdelip otyr.

Qalada jaıly ortany qalyp­tas­tyrýǵa ózen-kólderdiń jaǵasyn bekitý jumystary da kiredi. Aıtalyq, osy baǵytta Badam ózeniniń arnasy nyǵaı­tyldy. Sonyń nátıjesinde, Jylan­buzǵan, Toǵys, Maıatas turǵyn alaptary, Abaı, Turan aýdandaryndaǵy eldi mekenderge tónetin qaýip seıildi. Bıyl da ózenniń biraz aýmaǵynda jaǵalaýdy bekitý jumystary júr­gi­ziledi. Osy maqsatqa oraı jobalyq-smetalyq qujat­tamalar ázirlenip, memlekettik saraptama jasaldy. Qurylys jumystary aldaǵy ýaqytta bastalady. Sondaı-aq demeýshiler esebinen Maıatas tur­ǵyn alabynda jaıaý júrginshilerge arnalǵan kópir men oıyn alańshasy salyndy. Al Qyzyljar eldi mekeninde aspaly kópir qurylysy júrgizilip, paıdalanýǵa berildi. Budan ózge, bıyl «Abaı», «Metallýrg», «Alataý», «Jeńis», «Otbasy alleıasy» saıabaqtarynda bala­lar oıyn alańdarynyń qurylysyn júrgizý josparlanyp otyr. Munymen qosa, qalada jańa alleıalar boı kóterip jatyr. Keıingi eki jylda birneshe gúlzar salynyp, turǵyndar ıgiligine berildi.

Ákimdik qolǵa alǵan jumystyń biri – orman qoryn molaıtý. Keıingi úsh jylda 276 ga jerge 230 myń túp kóshet otyrǵyzyldy. Mamandardyń aıtýynsha, jasyl jelek qalanyń ekologııalyq ­ahýalyn jaqsartady. О́ıtkeni jyldan-jyl­ǵa shaharda kólik pen óndiris oshaq­tary­­nyń sany artyp keledi.