Sınoptık mamandar bıyl jer-ananyń aıqara jamylǵan aq kórpesin merziminen buryn sheship, aǵashtyń erte búrshik jaratynyn, mamyr jaýyn-shashyndy keletinin aıtyp otyr. Qısynǵa keletin boljam ba dersiń: teriskeıde qys mamyrajaı qalypta ótip, kóktemniń alǵashqy aıy «samarqannyń kók tasy» erip ketetindeı erekshe jylylyqty, berekeniń, molshylyq-yrzyqtyń basy sanalatyn áz Naýryzdyń jaqyndap qalǵanyn sezdirtedi. Qardyń jyldaǵydan mol túsýin jurtshylyq jaqsy yrym sanap, aldaǵy kúnderge úlken úmitpen, senimmen qaraıdy. Osyndaı tynysh, óliara shaqta «kóktemniń ár kúni – jylǵa azyq» degen halyq maqalyn jadyna myqtap tutqan soltústikqazaqstandyq dıqandar bas qosyp, kóktemgi-dala jumystaryn uıymshyldyqpen ótkizýdiń joldary men problemalaryn jan-jaqty talqylaýdan ótkizdi. Semınar-keńeske aýdandardyń, aýyldyq okrýgterdiń ákimderi, vedomstvolar men uıymdardyń, agroqurylymdardyń basshylary, ǵalymdar men iri fırmalardyń ókilderi qatysty.
Alqaly basqosýdy oblys ákimi Erik Sultanov ashyp, júrgizip otyrdy. Ol óz sózinde Elbasy N.Nazarbaev Qyzyljar óńirinde bolǵan byltyrǵy jumys saparynda agrarlyq sektordy el ekonomıkasyn damytýdyń basty baǵdary retinde atap kórsetkenin, tikeleı tapsyrmasymen ázirlengen «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynyń túpki máni aýyl sharýashylyǵy salasyn reformalaýdy ditteıtinin, otandyq taýarlar men ónimderdi óndirýshilerdi, orta jáne shaǵyn bıznes ókilderin qoldaýdyń jańa tetikteri qarastyrylǵanyn alǵa tartty. Oblys ekonomıkasynda agrarlyq salanyń úlesi úlken. Oǵan jalpy óńirlik ónimniń tórtten birin quraıtynyn aıtsaq ta jetkilikti. Kóktemgi egis qol jetken tabystardy odan ári arttyrýdyń qamy, barlyq sharalardyń bastaýy bolyp tabylady. Aldaǵy ýaqytta aýylsharýashylyq ónimderin, onyń ishinde maıly daqyldardy óńdeýden ótkizý úshin qýatty kásiporyndar salynatyn bolady. Erik Hamzauly fınderdiń tehnologııasy negizinde óńirde osy jyly 50 kombaın qurastyrylatyny týraly qýanyshty habardy jetkizdi.
Oblys ákiminiń birinshi orynbasary Aıdarbek Saparov kóktemgi-dala jumystaryna baılanysty alda turǵan mindetterdi baıandady. Agroónerkásip keshenin damytýdyń is-sharalar josparynyń bir taraýy ósimdik sharýashylyǵyn, onyń ishinde, egis naýqanyn qamtyǵan. Onyń ishinde, egis alqaptaryn ártaraptandyrýǵa meılinshe basymdyq berilgen. 3 mıllıon 300 myń gektar alqapqa dándi jáne dándi-burshaqty, 568 myń gektarǵa maıly, 448 myń gektarǵa jemazyqtyq daqyldar sebý josparlanǵan. Ylǵal jabýdan bastap eseptegende kóktemgi-dala jumystaryn 45 kúnniń ishinde aıaqtaý sekildi jaýapty mindet tur. Aýylsharýashylyq daqyldaryn qolaıly merzimde sebý ónimdilikti 10-15 paıyzǵa arttyrady degen oı qorytty baıandamashy.
Sharýashylyqtar bıyl da memlekettiń kómegin aıqyn sezinýli. Mıneraldy tyńaıtqyshtar qunyn arzandatý úshin 2 mıllıard 158 mıllıon, gerbısıdke 2 mıllıard 365 mıllıon teńge demeýqarjy qarastyrylǵan. О́simdik sharýashylyǵyn qoldaýǵa arnalǵan demeýqarjy mólsheri – 11,4 mıllıard teńge. Alaıda, agroqurylymdar tuqymmen 93 paıyz qamtamasyz etilgenimen, áli 109 sharýashylyqqa jetispeıtini tıisti oryndardy oılandyrýy kerek. Sol sııaqty 15,3 myń traktor, 16,2 myń tuqym sepkish, 1100-deı sebý kesheni, 5,8 myń júk avtomobıli, 50 myńnan astam topyraq óńdeý tehnıkasy jaýapty naýqanǵa qatysady dep kútilgenimen, daıyndyq sapyna 72 paıyzy ǵana qoıylǵan.
Oblysta «QazAgro» UBH» AQ-tyń enshiles kásipornyna qarasty 5 fılıal jumys isteıdi. Kóktemgi-dala jáne kúzgi oraq jumystaryn qarjylandyrý maqsatymen 6 mıllıard teńge kóleminde nesıe lımıti berilip, «ÁKK kepildigi boıynsha bıdaı men arpany forvardtyq satyp alý» baǵdarlamasy boıynsha «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» UK» AQ arqyly 4 mıllıard teńge qarastyrylǵanymen, 92 sharýashylyq bar-joǵy 1,8 mıllıard teńgege kelisim jasasqan. Demek, bul tusta da oılanatyn máseleler az emes. Agrarlyq sektorda jańa uqsatý kásiporyndary jelisin qurý jónindegi Úkimet tapsyrmasyna oraı jyl aıaǵyna deıin 40 mıllıard teńgeniń 19 jobasy júzege asyrylatyn bolady.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan».
Soltústik Qazaqstan oblysy.