Aýyl áldenip keledi

Aqkól – bir kezderi aýdan ortalyǵy atanyp, keıinirek irilendirýge baılanysty bul ataǵyn óz qolymen Qarataý qalasyna bergen eldi meken. Sodan keıin kózden tasa qalyp, sol jyldary bul aýyldyń basynan baǵy taıyp, bazary tarqaǵandaı azyp-toza bastaǵany da jasyryn emes. Belgili aqyn, osy topyraqtyń perzenti, marqum Narsha Qashaǵanovtyń Aqkólden el kóship jatyr dep kúńirenetin kezi de osy tus. Qazaqstannyń kartasyna jalpaǵynan jaıǵasqan Jambyl oblysynyń bir búıirin jylytyp, tamyryna qan júgirtip jatqan Aqkóldiń bir qaraǵanda júdeıtindeı jaǵdaıy da joq sııaqty. Qazir Qyzylorda, kórshi Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdanynan, odan beridegi Jańatas qalasynan Almaty, Astana baǵytynda jolǵa shyqqan avtobýs, kólikter osy aýyl arqyly ótedi. Odan qalsa Sarysýdan tuz tasyǵan, Amangeldiden gaz tasyǵan kólikter aǵylyp jatyr. Bylaısha aıtqanda, jol jaǵalaı ornalasqan Aqkóldiń ózegi talatyndaı turmysy tym tómen emes. Sońǵy jyldary Aqkól degende oıymyzǵa birden aýyzsý máselesi túsetin boldy. Qaıbir jyly sonaý Táńirqazǵannyń bıiginen osy aýylǵa qubyr tartylyp, biraq sý jaqsy jetpeı, eldi ábden shýlat­qany bar. Osy jumysty qolǵa alǵandar bir bastalǵan tirlikti myń qaıtara istep, keshege deıin aýyzsýdyń «jyry» esh bitpedi. – Kóp ýaqyttan beri daý bolyp kele jatqan aýyzsý máselesi ótken jyldyń qyrkúıeginde sheshimin taýyp, alǵashynda táýligine bir márte, jeltoqsan aıynan bastap eki retten sý berile bastady. Qazir aýyldaǵy 410 úıdiń 382-si taza sý iship otyr. Qalǵan 28 úıge turǵyndarynyń bolmaýyna baılanysty qubyr kirgizilmedi. Sońǵy jyldary eldiń turmysy jaqsaryp keledi. Búginde aýylda úlken joldy jaǵalaı ornalasqan 14 azyq-túlik dúkeni, 2 kafe, 1 dóńgelek jelimdeý orny men 1 janarmaı quıý beketi jumys isteıdi. Odan bólek qymyz, shubat óndirýmen aınalysatyn sharýa qojalyqtary bar. Keı sharýashylyqtar Astana, Almaty, Taraz jáne Qarataý qalalaryna aparyp óz ónimderin saýdalaýda. Jalpy alǵanda, aýylda 31 sharýa qojalyq naqty jumys istep jatyr. Taǵy da biraz sharýashylyqtar irilený ústinde, – deıdi Aqkól aýyldyq okrýginiń ákimi Asqar Qýanysh. Aýylda №14 Talas kolledji, 2 mektep, 140 oryndyq «Qarlyǵash» balabaqshasy, balalar óner mektebi, jasóspirimder sport mektebi jumys isteıdi. Shynyn aıtý kerek, qazir aýyldardyń tirshiligin osyndaı memlekettik mekemeler de jandandyryp otyr ǵoı. О́tken jyldary Aqkólge oblys ortalyǵyndaǵy júıke aýrýlary ınternatynyń bir bóligi kóship keledi eken degen áńgime shyqqan. Biraq, Jambyl oblystyq eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń basshysy Jorabek Baýbekov qarjy daǵdarysyna baılanysty bul istiń basqasha sheshilgenin aıtady. Shynynda, ınternat kóship kelse ǵımarat ta daıyn, bir jaǵy aqkóldikterge jumys tabylyp, tirshiligine sep bolyp, el bir serpilip qalar edi. – Bizdiń aýylǵa bir bankomat kerek. Qazir aýylda aı saıyn jalaqy alatyndar barshylyq. Odan bólek, zeınetaqy alatyndar da kóp. Sol úshin, Qarataý qalasyna, qala berdi, sonaý Taraz qalasyna sendeledi. Sosyn irgemizde «Amangeldi» gaz kenishi jatyr, osy mekemege bizdiń aýyldyń jigitteri de kóptep jumysqa tartylsa. Bálkim, kenishte jumys isteý úshin arnaıy maman retinde daıyndar, bolmasa qaraýyl, aspazshy, basqa da qara jumystardy atqarý aýyldaǵy azamattardyń qolynan keledi emes pe? – deıdi Aqkól aýylynyń turǵyndary. Aýylda 67 jumyssyz resmı túrde tirkelgen. О́tken jyly olardyń 39-y turaqty jumyspen qamtylyp, 18-i qoǵamdyq jumysqa tartylypty. Budan bólek «О́rleý» jobasy boıynsha 9 adam jumysqa ornalasqan. – Talas – negizinen aýyl sharýashylyǵy damyǵan aýdan. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha ótken jyly «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-tan 4 sharýashylyq 53,0 mln. teńge nesıe alyp, 304 bas sıyr jáne 17 bas asyltuqymdy buqa satyp aldy. Sonyń ishinde Aqkól aýyldyq okrýginen «Dııas» sharýa qojalyǵy 10,2 mln. teńge nesıe alyp, 57 bas sıyr, 3 bas buqa satyp aldy. Jalpy alǵanda, birikse bitpeıtin, uıymdassa utpaıtyn tirlik joq. Aqkól – budan da aýyr, budan da jaýapty kezeńderde moıy­maı, bar qıyndyqty abyroımen eńsergen aýyl. Aqkóldikterdiń qazirgi qadamy, tirshiligi kóńil qýantady, – deıdi Talas aýdanynyń ákimi Bolat Rysmendı. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy, Talas aýdany, Aqkól aýyly. Sýretti túsirgen Altynbek QARTABAI.