Keıingi jyldary aýyldarda attyń ornyna motosıkl tizgindeıtin boldy. Qoıǵa da, oıǵa da qolaıly. Baǵasy qoljetimdi. Búıirinen bir teýip, mine salatyn kólikti halyq áýelde aýyzeki tilde «motsık» dep atasa, keıinnen «motaqan» dep erkeletip aldy. Bertin qala kóshelerinde motosıkldiń jeńil túri – elektrskýter tizgindegen jasóspirimder kóbeıdi. Joǵary jyldamdyqty «motaqan» mingen «botaqandardyń» qaýipsizdigine kim jaýap berer eken degen alańdaýshylyq basym. Prezıdent te Joldaýynda osy máselege basa nazar aýdarý kerektigin aıtty.
«Sondaı-aq elektrsamokattarǵa nazar aýdarǵan jón. Bul taqyryp qoǵamda qyzý talqylanyp jatyr. Eki jyl buryn jaıaý júrginshiler jolymen júrýge shekteý qoıatyn zańnamalyq ózgerister engizildi. Biraq qoǵamdyq oryndardaǵy ahýal ózgere qoıǵan joq, áli de azamattarǵa qaýip-qater tónip tur. Qazir bul salany retteıtin zańǵa túzetýler ázirlendi. Ony kóp sozbaı qabyldaý kerek. Árbir azamattyń, árbir balanyń ómiri – qymbat. Bul máselede usaq-túıek degen bolmaıdy. Túptep kelgende, munyń árqaısysy – Qaýipsiz Qazaqstandy qurý jolyndaǵy mańyzdy qadamdar» degen Joldaýda Memleket basshysy.
Álbette, búgingi urpaqtyń amandyǵy – erteńgi eldiń amandyǵy. Sondyqtan eń áýeli balanyń qaýipsizdigine ata-ana jaýapty. Sonyń ózinde dúkenderde qaz-qatar tizilip turǵan elektrskýter saýdasy qyzyp tur. Jazǵa salym tipten qyzady. Baýyr eti balasyn qýantqysy kelgen áke-sheshe satyp alyp beredi de, sońynan san soǵyp jatady. Jyl basynan beri elimizde samokat saldarynan bolǵan jol-kólik oqıǵasynyń sany 153-ke jetken. Bul byltyrǵymen salystyrǵanda, eki ese kóp. Onyń kóbi Almaty men Astana qalalarynda tirkelgen. Odan 173 adam jaraqat alsa, olardyń teń jartysy – kámelettik jasqa tolmaǵandar. Sońy qaıǵyly jaǵdaıǵa ulasqan oqıǵa bar. Al Shyǵys Qazaqstan oblysynda elektrsamokat paıdalanýshylardyń qatysýymen 6 jol-kólik oqıǵasy tirkelipti. Onyń beseýinde zardap shekkender – samokat tizgindegenderdiń ózderi.
– Atalǵan kólik quralyn qoldaný kezinde jeke qaýipsizdik sharalaryn qatań saqtaýǵa shaqyramyz. Elektrsamokat – oıynshyq emes, tolyqqandy kólik quraly. Ol erekshe muqııattylyq pen tártipti talap etedi. Paıdalanýshylar jol qozǵalysy erejelerin saqtap, belgilenbegen jerden jolǵa shyqpaýǵa, qorǵanys quraldaryn qoldanýǵa, sondaı-aq jaıaý júrginshiler ótkeli men qıylystarǵa jaqyndaǵanda asa saq bolýǵa tıis, – deıdi ShQO PD ASB bas mamany Aısulý Muhamedqalıeva.
Jasóspirimder ǵana emes, kýrerler de qos dóńgelekti elektrskýter tizgindegen. Árıne, qalanyń uzyn-sonar keptelisinde yńǵaıly. Biraq qaýip óte joǵary. Joǵary jyldamdyqpen soqtyǵysqan jaǵdaıda adamnyń aman qalýy ekitalaı. Onyń ústine, keıbireýi jaıaý júrginshiler jolaǵyna shyǵyp taǵy qaýip tóndiredi. Jalpy, olar úshin arnaıy jol jasaqtalmaıynsha, qalaishilik qozǵalystarǵa qolaısyz. Ony júrgizýshiler de aıtady.
– Kólik tizgininde júrgeli otyz jyl boldy. Buryn velosıpedti qaǵyp ketpeıik, jaıaý júrginshini jazataıym etip almaıyq dep jaltaqtaýshy edik. Qazir jan-jaǵyńnan zý-zý ete túsetin elektrskýterlerden qorqamyz. Byltyr aǵyndatyp kelip, kólikke soǵylyp, ózi omaqasa qulap jatqan jaǵdaıdyń da kýási boldyq, – deıdi kásibı júrgizýshi Qaırat Qamalıev.
Shyǵys Qazaqstan polısııa departamenti qyzmetkerleriniń aıtýynsha, elektrsamokattardy paıdalaný kezindegi quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alý baǵytynda júıeli jumys júrgiziledi. Quqyq qorǵaý qyzmetkerleri jasóspirimdermen de, eresek paıdalanýshylarmen de turaqty túrde profılaktıkalyq áńgimeler ótkizip, qaýipsiz qozǵalys erejelerin jáne olardy saqtamaǵan jaǵdaıda týyndaıtyn jaýapkershilikti túsindirip júr. Qazirgi ýaqytta ákimdik ókilderi men «KıksherıngKZ» kompanııasymen birlesip, samokattardy jalǵa berý qyzmetiniń jumysyn retteý jáne jol qozǵalysy erejelerin saqtaýǵa baqylaýdy qamtamasyz etý sharalary talqylanyp jatyr.
Aıta keteıik, jyl basynan beri óńirde 14 ákimshilik hattama toltyrylyp, 54 samokat aıyppul turaqtaryna qoıylǵan. Prezıdent atap ótkendeı, bul turǵyda zań kúsheıse, júgensiz júrgen júrgizýshiler tyıylady. Sonda ǵana samokat san soqtyrmaıdy. Onyń bári – «motaqan» mingen botaqandardyń erteńi úshin atqarylyp jatqan sharýa.
Shyǵys Qazaqstan oblysy