Infraqurylymdy jańǵyrtý – basty nazarda

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda óńirlerde kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtý, logıstıkalyq júıelerdi jetildirý, sapaly jol salý – ekonomıkanyń damýy men halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýdyń negizgi faktory ekenin aıtqan edi.

Qazirge deıin «saqaldy» qurylystyń qataryna engen respýblıka úshin asa mańyzdy kúrdeli joba – Jezqazǵan –Qyzylorda avtojolyn qaıta jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr. Bilikti mamandardyń jumylýymen bıyl 50 shaqyrym joldy aıaqtaýdy josparlap otyr. Sondaı-aq Qarajal – Atasý, Uly­taý – Arqalyq, Aqadyr – Aqshataý – Ortaý baǵyttarynda da jóndeý, rekonstrýk­sııalaý jumystary júrgizilip jatyr.

Ulytaý oblysynyń ákimi Dastan Ryspekov Avtomobıl kóligi jáne avtojol salasy qyzmetkerleriniń kásibı merekesinde sóılegen sózinde óńirde osy baǵytta qolǵa alynǵan jumystar týraly aıtty.

– Jezqazǵan – Qaraǵandy baǵytyndaǵy 355 shaqyrymdyq ýchaskeniń jaǵdaıymen tanyspyn, halyqpen birge men de bul tasjol úshin alańdaýshylyq bildiremin. Qazir atalǵan joldy qalypqa keltirý úshin halyqaralyq tender jarııalandy. Joba Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki esebinen qarjy­landyrylýǵa tıis. Bul – keleshekte óńirdiń kólik ınfraqurylymyn túbe­geıli jaqsar­týǵa jol ashatyn mańyzdy bastama. Ulytaý oblysynyń kartada ǵana emes, logıstıkalyq múm­­kindigi turǵysynan da elimizdiń naǵyz ortalyq óńirine aınalatynyna senim mol. Oǵan taǵy bir aıqyn dálel – Ulytaýdan Qorǵaljyn arqyly Astanaǵa qatynaıtyn jańa baǵyt salý jobasy. Qazir bul bastama bo­ıynsha máseleni qarastyrý úshin Úkimetke usynys engizildi. Osylaısha, oblysymyzǵa keletin týrıst sany da artyp, ekonomıkanyń ósimine oń yqpal etýge tıis. Sondaı-aq bul turǵyda Qor­ǵanbaı aýyly arqyly Joshy han keshenine aparatyn jol salynady. Jumystar kelesi jyly bastalýǵa tıis. Oǵan qosa, Sarlyq aýylynan Han ordasyna deıin baratyn joldyń konfıgýrasııasy ózgertilýde, qazirgi ýaqytta smetasy daıyn, – dedi oblys ákimi.

Jalpy, óńirdegi avtomobıl jol­darynyń uzyndyǵy – 2 711,7 shaqyrym, onyń ishinde: respýblıkalyq mańyzy bar – 961 shaqyrym, oblystyq mańyzy bar – 896 shaqyrym, aýdandyq mańyzy bar jol – 310,1 shaqyrym, qalalar men aýdan­dar kósheleriniń joldary – 544,6 shaqyrym.

2025 jyly Ulytaý oblysy boıynsha 137,2 shaqyrym avtomobıl jolyn ortasha jóndeýge 10 mlrd teńge (oblystyq bıýdjetten 8,2 mlrd teńge, jergilikti bıýdjetten 1,8 mlrd teńge) bólindi.

Oblystyq mańyzy bar avtomobıl joldarynyń qurylys jumystaryn taratyp aıtsaq, Sátbaev – Malshybaı – Joshyhan Dombaýyl baǵytynda alty shaqyrym jol qurylysyn salýǵa jáne kópir qurylysyna – 1 110,8 mln teńge bólindi. Búginde alty shaqyrymǵa usaq túıirshikti asfaltbeton tóseldi. Kópir salý jumysy tolyq aıaqtaldy. Al Sát­baev – Malshybaı 30 shaqyrym joldy qaıta jańartý úshin jobalaý-smetalyq qujat daıyndaýǵa 112 mln teńge bólindi. Qazir merdiger «Meken jáne kompanııa» tolyq sharýashylyq seriktestigi jumys atqaryp jatyr. Jıyrma shaqyrym­dyq Alǵabas – Shubarkól baǵyty boıyn­sha jol qurylysyna jobalaý-smetalyq qujat ázirleýge 70 mln teńge bólinip, merdiger «Qostanaıdorproekt» JShS jumys júrgizýde. Ulytaý – Boztum­­syq-Malshybaı – Sátbaev (20-40 shaqy­­rym) avtojoldy aǵymdaǵy jóndeýge – 120,0 mln teńge bólinip, merdiger «Stan­dart Energy», jumysyn tolyq aıaqtady. ­­Jalpy sıpattaǵy transfert (TOH) bo­ıyn­sha – ­2,4 mlrd teńge bólindi.

Oblystyq mańyzy bar Jezqazǵan –Petropavlovsk – Jezdi – Qar­saqbaı – Baı­qońyr – Qoskól» (221 shaqyrym) avtomobıl jolynyń Qarsaqbaı – Baıqońyr baǵyty boıynsha jalpy uzyndyǵy 51 sha­qyrymdy quraıtyn avtomobıl jolyn ortasha jóndeý jumystary júrip jatyr. Qarsaqbaı – Baıqońyr­dyń 21 sha­qyrym (35-56 shaqyrym) baǵyty bo­ıynsha – 125,2 mln teńge bó­linip, mer­diger – «Armstroı» nysandy 2026 jyly aıaqtaýdy kózdep otyr. Bıyl 21 shaqyrym jol­dyń tereńdigi-shu­qyr­lardy tegis­teý jumystaryn aıaqtaı­dy. Qarsaq­baı – Baıqońyr 15 shaqy­rym (56–71 shaqyrym) baǵyty boıynsha – 1 087,9 mln teńge bólindi. Merdiger «Doroj­nık» ónerkásiptik kooperatıvi ortasha jóndeý jumystaryn bastap, tórt shaqyrymǵa asfalt jabyndysy tósel­di ári on shaqyrymǵa resaıkler ádisi­men tegisteý jumystary oryndaldy.

Atasý – Aınabulaq (140–149 shaqyrym) baǵyty boıynsha toǵyz shaqyrymdy ortasha jóndeýge – 755,7 mln teńge bólinip, merdiger «Jańarqa-2006» ózderine tıesili jóndeý jumysyn aıaqtap shyqty.

«Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy bo­ıyn­sha Jańaarqa jáne Ulytaý aýdanda­ryna 20,12 shaqyrymǵa ortasha jol jón­deýge 699 mln teńge bólindi.

Jańaarqa aýdanynda 8,02 shaqyrym jolǵa 349,544 mln teńge qarastyrylyp, jumys tolyq aıaqtaldy. Ulytaý aýdanyna 384,499 mln teńge bólinip, 12,1 shaqyrym jolǵa jóndeý jumystary bastaldy.

 Jezqazǵan qalasynda jalpy uzyn­dyǵy 18 shaqyrymdy quraıtyn qala­nyń 12 kóshesinde ortasha jóndeý qolǵa alynǵan. Búginde 17 shaqyrym ortasha jóndeý júrgizildi.

Onyń jalpy quny – 4,056 mlrd teńge (2 mlrd teńge oblystyq bıýdjetten). Qalanyń ortalyq kóshelerinde jańa tehnologııalardyń kómegimen qıyr­shyq tasty mastıkalyq asfalt­beton (ShMA) qoldanylyp jatyr. Jón­deý jumysy jaqynda aıaqtalady.

Sonymen qatar «Standart Energy» tarapynan temirjol ótkelinen aınalma jolǵa deıingi ýchaskesi jáne Jezqazǵan qalasynyń áýejaıynyń turaq aımaǵy avtojolyna aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizildi. Jóndeý jumystary boıynsha jalpy kelisimshart somasy 68 mln teńge. Sátbaev qalasyndaǵy 7,53 shaqyrym kóshelerdi ortasha jóndeýge 569 mln teńge bólindi. Qazir bes shaqyrym orta­sha jóndeý jumystary oryndaldy. Qara­jal qalasy boıynsha Qarajal – Qylysh baǵytyndaǵy 13 sha­qyrym joldy ortasha jóndeýge 909 mln teńge bólinip, onda merdiger «SentrDorStroı» jumys istep jatyr. Jáırem kentinde merdi­ger «Arqa Qurylys 2009» 4,82 shaqyrym kóshege ortasha jóndeý júrgizip, shart somasy – 258,9 mln teńge tolyq ıgerildi. Ulytaý aýdanyndaǵy Sarlyq aýylyna kire beris 20-30 shaqyrym aýmaqty ortasha jóndeý jumysyna 645 mln teńge jumsaldy. «Samǵa» 2024 jyly 195 mln teńge jumysyn oryndap, qarjy tolyq ıgerildi. Bıyl oblystyq bıýdjetten 450 mln teńge qarjy bólinip, avtomobıl jolynyń resaıkler jáne asfalt tósemi júrgizildi. Atalǵan aýdan­daǵy Jylandy aýylyna kire beris 0-21,27 shaqyrym ortasha jóndeý jumystary 1,475 mlrd teńgeni quraıdy. Jumysty bıyl aıaqtaý úshin 578,9 mln teńge qar­jy qajet dep oblystyq bıýdjetke ótinim berildi. Oblystyq bıýdjetten 100 mln teńge bólinip, resaıkler tolyǵymen 21,270 shaqyrym jasaldy, 10,2 shaqyrym asfalt jabyndysy tóseldi.

Oblys aýmaǵynda kópir salý, qaıta jańǵyrtý jumystary basty nazarda. Aıtalyq, Aqylbaı ózeni arqyly ótetin kópirdi qaıta jańartýǵa joba somasy 323 mln teńge qarastyryldy. Bıyl 234,4 mln teńge bólinse, onyń 134,4 mln teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten, 100,0 mln teńge oblystyq bıýdjetten qarjylandyryldy. Kópir qurylysy aıaqtalyp, qosymsha asfaltbeton tóseý sııaqty qosymsha jumystar qaldy. Ázirge birinshi qabat asfaltbeton jumystary júrgizildi. Jaqynda nysandy qabyldap alý josparlanyp otyr. Sarysý ózeni arqyly ótetin kópirdi salýǵa joba somasy – 2,1 mlrd teńge, onyń ishinde 2025 jylǵa 577,6 mln teńge bólindi. Bul jobany aıaqtaý úshin 1 385,7 mln teńge qajet. Tıis­ti bıýdjettik ótinim Kólik mınıstrligi­ne ­maýsym aıynda joldandy.

Taǵy bir aıta keterligi – qalalyq kólik júıesin jańartý jáne qala kel­betin jaqsartý, turǵyndarǵa jaıly qoz­ǵa­lysty qamtamasyz etý maqsatynda ­17 jańa avtobýs satyp alyndy. Son­daı-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, bıyl Ulytaý oblysy bo­ıynsha tórt temirjol vokzaly: Jezqaz­ǵan, Qarajal, Jańaarqa jáne Qyzyl­jar stansalaryn jańǵyrtý jumys­tary qolǵa alyndy. Oǵan qosa, Uzyndyǵy ­­316 shaqyrym bolatyn Qyzyljar – Moıyn­ty temirjolynyń qurylysy qarqyndy júrgizilip jatyr. Al Jezqazǵan – Sek­seýil temirjol ýchaskesinde ótkizý qabileti ­8 jup poıyzdan 20 jup poıyzǵa ulǵaıady.

Ulytaý oblysy