О́ńirdegi órkendi ister

Bórli aýdanynda Premer-mınıstr Qarashyǵanaq pen Chına­rev munaı-gaz kondensaty ken oryndaryna bardy. Jumys istep turǵan óndiristerdi jańǵyrtýǵa, olar­dyń júktemesine, munaı-gaz sa­lasyndaǵy jergilikti qamtý úle­sin arttyrýǵa, kadrlar daıarlaýǵa, basqa da máselelerge nazar aýdaryldy.

Oljas Bektenov munaı kondensatyn turaqtandyrý, tazartý, qaı­ta óńdeýmen aınalysatyn Qara­shyǵanaq qaıta óńdeý ke­sheniniń tehno­logııalyq úderis­terimen tanysty. Nysan Qara­shyǵanaq munaı-gaz kondensaty ken ornynyń negizgi óndiristeri quramyna kiredi. Ol – 279 mln tonna munaı men 785 mlrd tekshe metr gazdyń alýǵa bolatyn qaldyq qory bar álemdegi eń iri ken oryndarynyń biri.

«Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B. V.»  kompanııasynyń bas dırektory Marko Marsılı aǵymdaǵy óndiristik kórsetkishter men keleshegi bar jobalardy júzege asyrý josparlary, sondaı-aq áleý­mettik jaýapkershilik sheń­­berinde qabyldanyp jat­qan sharalar týraly habardar etti. Qarashyǵanaqta ótken jyly óndirý kólemi 12,2 mln ton­nany quraǵan, 2025 jylǵa arnalǵan jospar – 12,4 mln tonna. Qarashyǵanaqty keńeıtý jobasynyń gaz aıdaý tıimdiligin arttyrýǵa ári óndiristik úderister­diń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan birinshi kezeńi iske qosyldy. Nátıjesinde, ishki naryqqa 7,5 mlrd tekshe metr gaz jetkizildi, bul – eldegi jalpy kólemniń shamamen 26%-y.

Premer-mınıstr munaı-gaz salasy ónerkásiptik ósýdiń ma­ńyzdy draıveri bolyp qala beretinin atap ótti. Elde jyl sa­ıyn 85 mln tonnadan astam mu­naı jáne shamamen 55 mlrd tekshe metr gaz óndiriledi. Mundaı kólemdi turaqty ustap turý zamanaýı tehnologııalardy engizý men iri ken oryndaryn damytýdyń arqasynda  múmkin bolyp otyr. Búginde Úkimet ón­diristi arttyrýdan bas­tap, qaı­ta óńdeýdi tereńdetý jáne mu­naı-gaz hımııasyn keńeıtýge deıingi ba­tyl sheshimderimen jer qoı­naýyn utymdy paıdalaný stra­tegııa­syn dáıekti túrde júzege asy­ryp keledi. Budan basqa, otan­dyq óndirýshilerdi qoldaýdyń mańyzdylyǵy jáne otandyq ta­ýar­lardy satyp alý úlesin odan ári art­tyrý qajettigi de atap ótildi.

Báıterek aýdanynda Premer-mınıstr «Jaıyqmunaıdyń» taýarlyq gazdy qaıta óńdeý qýaty­men tanysty. Chınarev ken orny aýmaǵynda birqatar zamanaýı qondyrǵy jumys istep tur, munda temirjol munaı quıý termınaly, gaz qubyry, vahtalyq qalashyqtar jáne taǵy da basqa ınfraqurylymdar jaqsy damy­ǵan. Gaz óńdeý zaýytynyń óndiris­tik qýa­ty jylyna 4,2 mlrd tekshe metr gazdy quraıdy. Kásiporyn­nyń júktemesin arttyrý máselesi pysyqtalyp jatyr.

Oral qalasynda Premer-mı­nıstr Oljas Bektenov Mem­leket basshysynyń ınfraqurylymdy damytý jáne abattandyrý, son­daı-aq sý tasqynynyń aldyn alý sha­ralary týraly tapsyrmalary­nyń oryndalý barysymen tanys­ty. Atap aıtqanda, 2024 jylǵy sý tasqynynan zardap shekken otba­sylar úshin salynǵan úılerdi, Jaıyq ózeniniń boıyn­daǵy jaǵa­laýdy nyǵaıtý jumystarynyń nátıjesin kórdi.

Batys Qazaqstan oblysynda sý tasqynynan zardap shekken otbasylar úshin barlyǵy 889 úı salyndy, onyń ishinde Oral qalasynda 451 turǵyn úı bar. Qurylys jumystary 2024 jyldyń qyrkúıeginde tolyǵymen aıaqtalyp, otbasylarǵa berildi. Búginde barlyq úı qajetti ın­jenerlik ınfraqurylymmen qam­tamasyz etilgen.

Sondaı-aq Premer-mınıstr Jaıyq ózeniniń boıyndaǵy jaǵalaýdy nyǵaıtý men rekons­trýksııalaý jumystarymen ta­nysty. О́zenniń jaǵalaýy men arnasyn, turǵyn úılerdi tasqynnan qorǵaý úshin uzyn­dyǵy 383,6 metr bóget salyndy. Jalpy, eldi mekenderdi sý tasqyny­nan qorǵaý úshin oblysta 143 shaqyrym qorǵanys bógetteri, 9 shaqyrym sý burý kanaldary salyndy, 74 shaqyrym magıstraldy kanaldar tazartyldy.

Jaǵalaýdy rekonstrýksııalaý osy jyldyń mamyr-qyrkúıek aılary aralyǵynda júrgizildi. Jobaǵa sáıkes, sý tasqynynan qorǵaý maqsatynda ózen jaǵalaýy burynǵydan da bıiktetildi. Bar­lyq aýmaq tolyǵymen abattandyrylyp, qorshaýlar ornatyldy.

8 myń sharshy metr alańǵa trotýarlar tóseldi, 102 kóshe shamdary ornatyldy, 16 myń sharshy metrden astam kógal men 768 aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy. Balalar oıyn alańy, sport alańy, vorkaýt-aımaq jáne taǵy da basqa nysandar rekonstrýksııalandy.

Oljas Bektenov ónerkásip­tiń jáne áleýmettik ınfraqurylym­nyń damýyn, Batys Qazaqstanda ótetin Qazaqstan-Reseı óńirara­lyq yntymaqtastyq forýmyna daıyndyq barysyn tekserdi. Oral qalasynda QazExpoCentre-Pipe jáne «Kýbleı» otandyq kásiporyndaryn aralaý barysynda Premer-mınıstr óńirde ınvestısııa tartý, AО́K-te qaıta óńdeýdi keńeıtý, sondaı-aq Mem­leket basshysynyń halyqqa Joldaýynda atap kórsetken min­­detter sheńberinde óndiriske sıfr­lyq tehnologııalar engizý boıynsha júrgizilip jatqan ju­mystarmen tanys­ty. Batys Qazaq­stan oblysy ákimdiginiń málimetin­she, bıylǵy 9 aıda ónerkásip óniminiń kólemi 4,7%-ǵa ósti. О́ńdeý ónerkásibin­de 20,8%-dyq joǵary serpin bol­ǵan. QazExpoCentre-Pipe alańyn­da Premer-mınıstr munaı-gaz salasyna arnalǵan sorǵy-kompressorlyq, qaptama jáne jiksiz qubyrlar shyǵarýdyń tehnologııalyq úderisimen tanysty. Kásiporynnyń jyldyq qýaty – 40 myń tonna qubyr. Onyń ónimderi elimizdiń, jaqyn jáne alys shetelderdiń munaı óndirýshi jáne servıstik kompanııalary arasynda suranysqa ıe.

О́ndiristi sıfrlandyrý aıa­synda ónimderge QR kodtaryn­ qoldaný júıesi engizildi. Qazir qubyrlardy radıojıilik ar­qy­ly sáı­kestendirý tehnologııa­lary, son­daı-aq jahandyq ba­qy­laý júıe­sine ıntegrasııa­laý­ jumys­tary qarqyndy júr­gi­zi­­lip ja­tyr. Sonymen qatar óndirý­shiniń munaı men gaz ón­di­rý­diń kúrdeli jaǵdaıynda jo­ǵary germetıkalyq jáne teh­nologııalyq tıimdiligin qam­ta­ma­syz etetin tól ázirlemeleri bar.

Sondaı-aq munda Premer-mınıstrge óńirdegi iri ınvestısııa­lyq jobalardyń júzege asyrylý barysy týraly baıandaldy. 2025 jyldyń I jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha BQO-ǵa tartylǵan tikeleı sheteldik ınves­tısııa kólemi 1,1 mlrd dollardy  quraǵan. Atalǵan kórsetkish boıynsha óńir el ishinde Almaty men Astanadan keıin 3-orynda tur. Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Narıman Tóreǵalıev aldaǵy bes jylda 10 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin jańa 73 ınvestısııalyq jobany iske qosý boıynsha júr­gizilip jatqan jumystar týraly baıandady.

Oljas Bektenov ınvestısııa­lyq jobalardy júzege asyrý nátıjesi azamattardyń tabys deńgeıi men ómir súrý sapasyn arttyrý maqsatyn kózdeıtin jańa jumys oryndarynyń ashylýy men ekonomıkany damytý bolýǵa tıis ekenin atap ótti. О́nerkásip, energetıka, ınfraqurylymdyq damý, AО́K sııaqty taǵy da basqa basym baǵyttar boıynsha ınves­torlarmen qarqyndy jumys júr­gizý tapsyryldy.

«Kýbleı» aýmaǵynda Premer-mınıstr aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý salasyn­daǵy damý qarqynymen tanysty. Kásiporynda elimizdegi konservi ónimderiniń 65%-yn óndiretin et óńdeý kesheni men zaýyt jumys isteıdi, onda 700-den astam jumys orny qurylǵan. Kompanııanyń ónim assortımenti búkil elimiz boıynsha satylatyn, sondaı-aq BAÁ, Qytaı, Túrkııa, Reseı, Qyr­ǵyzstan, taǵy da basqa elder­ge eksporttalatyn 200-den astam ta­ýardy qamtıdy. Aldaǵy ýa­qyt­ta 20 myń basqa arnalǵan mal bor­daqylaý alańyn salyp, shıkizat bazasyn qurý josparlanyp otyr.

Osy jyldyń úshinshi toqsanynyń qorytyndysy boıyn­sha BQO-da aýyl sharýashyly­ǵynyń jalpy ónim kólemi shamamen 6%-ǵa ósken. Et baǵytyndaǵy iri qara mal basy boıynsha óńir elimizde 1-orynda tur. 45,6 myń basqa arnalǵan 16 bordaqylaý alańy jumys isteıdi. Oljas Bek­tenov ishki naryqty otandyq ónimmen qamtamasyz etýdiń ma­ńyz­dylyǵyn atap ótip, AО́K-te tereń óńdeýdi qarqyndy damytý qajettigine nazar aýdardy. Búginde aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge memleket tarapynan jan-jaqty qoldaý kórsetilip jatyr. Atap aıtqanda, kóktemgi egin egý jáne kúzgi egin jınaý jumystaryn jeńildetilgen qarjylandyrý bıyl 1 trln teń­gege deıin jetkizildi.

Salalyq mınıstrlikterge Batys Qazaqstan oblysynyń ákimdigimen birlesip óńirdiń áleýetin ashý, ásirese aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn jáne ónimdi qaıta óńdeý men ótkizýdiń jańa tizbekterin qalyptastyrý týraly jumys­tardy kúsheıtý tapsyryldy.

Jumys sapary aıasynda Premer-mınıstr osy jyldyń 11-12 qarashasynda Oral qalasynda ótetin Qazaqstan men Reseıdiń XXI óńiraralyq yntymaqtastyq forýmyna daıyndyq barysymen tanysty. Oblys ákiminiń orynbasary Qaıyrjan Meńdi­ǵalıev Prezıdent tapsyrmasymen «QazMunaıGaz» kompanııasy salǵan «Jaıyq arena» jańa sport-saýyqtyrý keshenin mysalǵa keltire otyryp, óńirdegi áleýmettik ınfraqurylymnyń damýy týraly baıandady. Buqara­lyq sport túrlerine tartylǵan azamattar sanyn arttyrý úshin ob­lysta 22 balalar men jas­óspirimder sport mektebin qosa alǵanda, 1500-den astam sport nysany jumys istep tur. Jańa sport keshenderin, basseınder men alańdardy salýǵa jeke ınvestısııalar tartý boıynsha jumystar júrgizilýde. О́ńirde qanatqaqty rejimde Qadam.AI júıesin engizý jumystary bastaldy, bul – elimizde sportty basqarýdyń alǵashqy mýl­tı­plat­formaly sıfrlyq eko­­jú­ıesi. Joba qarjy bólýden bas­­tap sportshylardyń jeke ná­tı­­­je­lerine deıingi úde­rister­diń ashyq­tyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.