Shymkent qalasynyń kásipkerler palatasynda Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl keńesiniń kezekti otyrysy ótti. Jıynǵa keńes tóraǵasy Qaırat Akenov, Shymkent qalalyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy basshysynyń orynbasary Sherzat Súttibaev, palata qyzmetkerleri, kásipkerler men memlekettik organ ókilderi qatysty.
Jıynda Shymkent qalasy ákimdiginiń «Aqyly kólik turaqtaryn uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» qaýlysynyń jobasy, sonymen qatar Qazaqstan kásipkerleriniń sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl Hartııasy máselesi talqylandy. Qaýly jobasy jóninde Kásipkerler palatasynyń bólim basshysy Ázilhan Jarymbetov baıandady.
– Kásipkerler palatasyna qaraýǵa «Aqyly kólik turaqtaryn uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Shymkent qalasy ákimi qaýlysynyń jobasy kelip tústi. Tártipke sáıkes jobany kásipkerlerge taratyp, tanystyrdyq. Osyǵan baılanysty bıznes qaýymdastyqtan kóptegen suraqtar túsip jatyr. Búgingi basqosýdyń maqsaty – sol saýaldardy talqylaý, – dedi Á.Jarymbetov.
Jıyn barysynda qaýly jobasyn ázirleýshiler qujatty kópshilikke túsindirip ótti. Qalalyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy basshysynyń orynbasary Sh.Súttibaevtiń aıtýynsha, Shymkent, Astana, Almaty qalalaryna erekshe mártebe berilgen. Soǵan oraı megapolısterde qoǵamdyq qatynastar arnaıy erejemen júıelengen. Degenmen Shymkentte aqyly avtoturaqty zańmen retteý áli sheshimin tappaı keledi. Mamannyń málimdeýinshe, Májilis depýtaty Bolatbek Najmetdınuly respýblıkalyq mańyzy bar megapolıske aınalǵan Shymkenttiń arnaıy mártebesine baılanysty bastama kóterip, kóptegen zańnamaǵa ózgerister engizildi. Zańdarǵa keıin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qol qoıdy. Zańnama ishinde sáýlet-qurylys, ózin-ózi basqarý, basqa da kóptegen salalarǵa qatysty erejelerge túzetýler men ózgerister engen. Alaıda aqyly avtoturaq erejesin bekitý úshin Jer týraly kodekstiń 109-babyna da qosymsha túzetýler qajet eken.
Sh.Súttibaevtiń aıtýynsha, osy máseleni sheshý maqsatynda Shymkent qalasy ákimi orynbasarynyń atynan Ádilet mınıstrligine erejeni túsindirip berý jóninde arnaıy hat joldandy. Mınıstrlik Jer týraly kodeks aqyly avtoturaq erejesin qabyldaýǵa eshqandaı kedergi keltirmeıdi dese, qaýly negizinde tártibi bekitiledi. Jaǵdaı kerisinshe bolsa, Jer týraly kodekske de tıisti ózgertýler qajet. Onsyz aqyly avtoturaq uıymdastyrýdyń algorıtmi bekitilmeıdi. Mamannyń sózinshe, megapolıste barlyq qyzmet belgili tártippen iske asady. О́ıtkeni ol memlekettik basqarýdyń qaǵıdasy bolyp esepteledi. Sol sekildi avtoturaq máselesinde de belgili ereje kerek. Ázirge Shymkentte ol joq. Ras, kommýnaldyq avtoturaqtar barshylyq. Biraq olardyń qyzmeti belgili bir zańǵa súıenbegen. Bul másele Almaty, Astana qalalarynda baıaǵyda rettelip qoıǵan. Endigi kezekte megapolıs esebinde Shymkentte de ol naqty bir jolǵa qoıylýǵa tıis.
Basqarma ókili baıandap ótkendeı, avtoturaq jaıy búginde qalanyń kún tártibinde ótkir tur. О́ıtkeni shaharda kólik kóbeıgen, olardy qoıatyn turaq az. Atalǵan jaıtqa qala ákimdiginiń kóńil bólýiniń birden-bir sebebi de osy. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, jergilikti bılik avtoturaq máselesin túbegeıli qolǵa alaıyn dese áli tıisti erejesi bolmaı otyr. Qajetti erejesi bekitilgen ýaqytta avtoturaqtardy kóbeıtý, olardyń basqarý isin durystaý jaǵy bir izge túsedi. Mamannyń pikirinshe, tipti avtoturaq qurylys salýǵa baılanysty araǵa ınvestorlar da tartylýy múmkin. Osy kúnde avtoturaq salyp, memleketpen tabysty 50/50%-ben teń bólisý jóninde ákimdikke usynyspen shyqqan ınvestorlar da bar kórinedi. Qala ákimi Ǵabıt Syzdyqbekovtiń tikeleı bastamasymen shahardyń birneshe aýmaǵynda kommýnaldyq avtoturaqtar ashylyp, halyq ıgiligin kórip otyr. At shaptyrym aýmaqty alyp jatqan bul parkıngterge júrgizýshiler kólikterin tegin qoıa alady. Ondaı parkıngter Abaı saıabaǵy mańynda, qalalyq sot janynda, Ordabasy alańy aýmaǵynda ornalasqan. Degenmen jyldan-jylǵa sany artyp kele jatqan kólikterdiń avtoturaqqa suranysyn qamtamasyz etýde mundaı kommýnaldyq parkıngter azdyq etedi. Keleshekte Shymkent parkıng máselesiniń ońtaıly jolyn taýyp kele jatqan Almaty, Astana qalalarynyń tájirıbesin basshylyqqa alýy múmkin. Odan bólek, Shymkent qansha degenmen megapolıs bolǵandyqtan aldaǵy ýaqytta shaharda eki-úsh qabatty avtoturaq oryndary paıda bolýy da ǵajap emes. Sonymen qatar myna nárseni aıta ketken jón, jańa ereje avtoturaqtardyń aqyly, aqysyz bolatynyn qarastyrmaıdy, ol jerde parkıngti basqarýdyń tetikteri men mehanızmderi jazylady. Sondyqtan kommýnaldyq avtoturaqtar joǵalyp ketedi degen qaýip bolmaýy kerek.
– Bıylǵy 17 shildede «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine astanany jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalardy, ulttyq jobalardy damytý, kásipkerlik jáne memlekettik organdardyń fýnksııalaryn ońtaılandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań qabyldandy. Zańdy iske asyrý jónindegi is-sharalar týraly Premer-mınıstrdiń ókimi shyqty. Osy normatıvtik-quqyqtyq aktilerge sáıkes, Shymkent qalasynyń jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary basqarmasyna aqyly turaqtardy uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý quzyrettiligi berilgen. Osy negizderge súıene otyryp, basqarma qaýly jobasyn ázirledi. Jobany daıyndaý barysynda Astana, Almaty qalalaryndaǵy jumys istep turǵan jobalar qarastyryldy. Mundaǵy basty maqsat – jalpy kólik turaqtary jobasynyń quqyqtyq negizin qalyptastyrý, – dedi Sh.Súttibaev.
Otyrys sońynda keńestiń rezolıýsııasy qabyldandy. Onda kásipkerler palatasyna kún tártibindegi qaýly jobasyna qatysty kásipkerlerdiń talap-tilekteri, usynystary nazarǵa alynsyn, qaýly jobasyna taldaý jasalyp, eskertýlerimen saraptamalyq qorytyndy berilsin, sondaı-aq kelip túsken máseleler, usynystar men eskertýler eskerilip, qaýly jobasyna saraptamalyq qorytyndy jasalsyn degen talap-ótinishter qarastyryldy. Sonymen qatar Qazaqstan kásipkerleriniń sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl hartııasyn da tıisti deńgeıde nazarǵa alý máselesi usynyldy.