Elimizdegi sheteldik stýdentter sany 35 myńnan asty. Olar alys-jaqyn 88 memleketten kelgen. Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń málimetine súıensek, bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 11%-ǵa ósti.
Keıingi kezde Qazaqstan Eýrazııa keńistigindegi jetekshi bilim ortalyqtarynyń biri retinde qalyptasýdy kózdeıtini aıtylyp júr. Sol maqsatta shekara syrtyndaǵy elderden stýdentterdi tartýǵa qarqyndy jumystar júrgizilip jatyr. Nátıjesinde, 2025 oqý jylynda elimizdiń joǵary oqý oryndarynda bilim alyp jatqan sheteldik izdenýshilerdiń naqty sany 35 075 bolyp otyr.
Jańartylǵan derekterge qaraǵanda, sheteldik stýdentterdiń qurylymy bilim alýshylar geografııasynyń aıtarlyqtaı keńeıgenin baıqatady. Bul turǵyda kósh bastap turǵan memleketter: Úndistannan – 9 959, Túrikmenstannan – 9 089, О́zbekstannan – 4 136, Qytaıdan – 3 367, Reseıden – 2 426 stýdent bar.
Ońtústik Azııa, Ortalyq Azııa jáne Qytaıdan keletin stýdentterdiń basym bóligi medısına, ınjenerııa, IT jáne áleýmettik-ekonomıkalyq baǵyttardy tańdaıdy. Bilim baǵyttary boıynsha suranys boıynsha sandardy sóıletsek: densaýlyq saqtaý jáne medısına – 12 950, pedagogıka – 5 943, bıznes jáne quqyq – 4 539, ınjenerııa – 3 374, aqparattyq tehnologııalar – 2 141.
Sheteldik talapkerler nege bizdiń eldi tańdaıdy? Munyń jaýabyn mınıstrlik anyqtaǵan úsh sebepten kóre alamyz. Birinshisi – óńirdiń birqatar memleketimen salystyrǵanda qoljetimdi oqý aqysy; ekinshisi – otandyq joǵary oqý oryndarynyń dıplomdarynyń tanylýy jáne halyqaralyq seriktestikter; ınfraqurylymnyń jaqsarýy jáne praktıkalyq daıyndyqqa basymdyq berilýi.
Logıkaǵa salsaq, sheteldik stýdentter qatarynyń kóbeıýine elimizde ashylǵan sheteldik joǵary oqý oryndary fılıaldarynyń ashylýy túrtki boldy dep oılaýymyz múmkin. Alaıda sheteldik stýdentterdi tartýda ulttyq ýnıversıtetter strategııalyq draıverge aınaldy. Sheteldik stýdentter sany boıynsha úzdik 5 JOO: Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ – 4 497, S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ – 2 687, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ – 2 483, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ – 1 759, M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ – 1 730.
Almaty, Astana jáne Shymkent sheteldik stýdentterdi tartýdyń úsh negizgi ortalyǵy bolyp otyr. Tarqatyp jazsaq, Almatyda 18 195, Astanada 4 292, Shymkentte 3 645 sheteldik stýdent bar. Almatyda ulttyq ýnıversıtetterdi, medısınalyq joǵary oqý oryndaryn jáne jeke bilim berý uıymdaryn qamtıtyn Ortalyq Azııadaǵy eń iri bilim klasteri qalyptasqan. Astana ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń damýy jáne halyqaralyq bilim bastamalary arqyly zııatkerlik ortalyq retindegi ornyn kúsheıtip jatyr. Shymkent elimizdiń ońtústigindegi ındýstrııalyq bilim tiregine aınalyp keledi. Osy úsh ortalyq birigip Qazaqstannyń Tashkent, Bishkek jáne Baký qalalarymen óńirlik kóshbasshylyqqa básekelese alatynyn kórsetedi.