Ertis boıynyń fermerleri asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytqany úshin memleketten byltyr 7,2 mlrd, bıyl 7,7 mlrd teńge sýbsıdııa alǵan. О́ńir halqy mıllıardtaǵan qarajattyń qaıtarymyn qanshalyqty sezine alyp otyr?
Aımaqta asyl tuqymdy sıyr ósirýmen aınalysatyn 168-den astam sharýashylyq bolsa, olardyń qolynda 74 myńnan astam iri qara bar. Et baǵytyndaǵy asyl tuqymdy iri qara maldan qazaqtyń aqbas tuqymy, gereford, aberdın-angýs, áýlıekól tuqymdaryn, al sút baǵytyndaǵylardan sımmental, golshtın, qyzyl dala tuqymdary keń taralǵan.
2025 jyly Eýropadan jáne Reseıden sút baǵytyndaǵy 812 bas golshtıno-frız tuqymdy iri qara ákelingen.
– Mal sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý qaǵıdasyna sáıkes, TMD elderinen satyp alynǵan sútti jáne sútti-etti baǵyttaǵy asyl tuqymdy sıyr satyp alǵany úshin 225 myń teńge, Eýropa elderinen jetkizilgenderge 400 myń teńge sýbsıdııa qarastyrylǵan, – deıdi óńirlik aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Tólegen Kósherbaev.
Qazirgi ýaqytta aımaqta 471,6 myń sıyr bar. Onyń ishinde 417,6 myńy – sút baǵytynda. Iri qarany ımporttaý arqasynda janýarlardyń ónimdiligi de artyp keledi. 2025 jyl sońynda aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynda bir saýyndy sıyrdan alynatyn ortasha sút ónimi 5 413 kg-dan 5 869 kg-ǵa deıin óskeni baıqalǵan. Jyl basynan 220,5 myń tonna sút óndirilip, bul ótken jylmen salystyrǵanda 8,4 %-ǵa artqan.
– 2024 jyly mal sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý úshin sharýa qojalyqtaryna 7,2 mlrd teńge sýbsıdııa berildi (onyń ishinde asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytý úshin 3,3 mlrd teńge), al bıyl 7,7 mlrd teńge (asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytý úshin 2,7 mlrd teńge) tólendi. Taýarlyq sút fermasyn salý boıynsha quny 10 mlrd teńgege 2 joba iske qosyldy. Taǵy bireýiniń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady, – dep qosty basqarma ókili.
Mamandar asyl tuqymdy sharýashylyqtar et boıynsha jospardy artyǵymen oryndap otyrǵanyn aıtady. Jyl saıyn shamamen 26 myń tonnaǵa jýyq et óndiriledi. Al óńir turǵyndarynyń jyldyq suranysy – 15,1 myń tonna. Iаǵnı oblys halqynyń tutyný qajettiligi 172 %-ǵa oryndalyp otyr degen sóz.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha keıingi úsh jylda elimizdegi fermerlerge 2,5 paıyz mólsherlememen jeńildetilgen nesıe berilip keledi. Jeńildetilgen baǵdarlamanyń sharapatyn sezingenderdiń biri – «Agro Trade-PV» JShS. Tap-tuınaqtaı fermadan aınaladaǵy 3 aýyldan 70-ten astam adam jumys taýyp otyr. Munda 1200-deı sıyr ustalady. Kúnine 40 tonnadan astam sút saýylyp, oblys ortalyǵyndaǵy «Sút» AQ-na tapsyrylady.
«Sıyrlar 305 kúndeı úzbeı saýylyp, odan soń 60 kún tyńaıady. Bul ýaqytta buzaýlap úlgeredi. Jalpy, asyl tuqymdy sıyrlar ári ketse 5 jyl, ortasha 3 jyl ǵana ónimdi sút beredi, odan ári sútiniń qasıeti tómendep, suıylady. Sondyqtan seleksııa jumystarymen úzbeı aınalysyp, asyl tuqymdy maldyń urpaq jalǵastyrýyn uıymdastyrýdamyz. Jas tólderdi ózge sharýashylyqtarǵa satamyz. Memleketten 2,5 paıyzben 257 mln teńge qarajat alyp, 200-den asa sıyr satyp alǵanbyz. Onyń arqasynda keńeıip, sıyr sanyn kóbeıttik», deıdi ferma basshysy Qýanysh Temirǵalın.
Fermadaǵy sheńberli saýý júıesinde sıyrlar kúnine 3 márte saýylady. Súttiń maılylyǵy – 4,5 paıyz. Mundaı sapasy joǵary shıkizatty zaýyttar birden qabyldaýǵa beıim.
Pavlodar oblysy